بازگشت حجاج از 11خرداد

محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

امسال عزم و اشتیاق ایرانیان برای سفر به سرزمین وحی باعث شد تهدید جنگ مانع به‌جای‌آوردن مراسم حج نشود. هدف برنامه‌ریزی‌ها این بود که تا اول خرداد‌ماه و آغاز مقدمات مراسم حج، اعزام‌ها به پایان رسیده باشد و از 11خرداد نیز بازگشت حاجیان شروع شود. تنها مشکلی که به‌وجود آمد کاهش سهمیه ایران به‌دلیل موانع انتقال پول به عربستان بود که سهمیه ایران را نزدیک به 50هزار نفر کمتر از سال پیش کرد. تا آخر این هفته و با پایان‌یافتن بخش اصلی مراسم حج، مقدمات بازگشت زائران آغاز می‌شود.
برای جلوگیری از ازدحام، ورود و بازگشت زائران در فواصل طولانی و با آرامش کامل انجام می‌گیرد. اگرچه قسمت اصلی مراسم حج تنها چند روز طول می‌کشد، اما برخی زائران نزدیک یک‌ماه در سرزمین وحی حضور دارند.

بازگشت به 8فرودگاه ایران
بازگشت 30هزار زائر از ۱۱خردادماه آغاز می‌شود و تا ۲۲خردادماه در قالب ۲۳۶کاروان ادامه پیدا می‌کند. پیش‌بینی شده است که همه پرواز‌ها با شرکت‌های هواپیمایی ایرانی انجام شود، با این تفاوت که پرواز‌های مسیر رفت از 2فرودگاه مشهد و زاهدان و تهران به شهر جده عربستان انجام شده بود، اما برای بازگشت فرودگاه‌های بیشتری درنظر گرفته شده است. قرار است فرودگاه‌های اهواز، گلستان، ارومیه، شیراز و اصفهان هم به این فهرست اضافه شوند تا زائران مجبور به طی مسیر زمینی طولانی در ایران نباشند. مسیر زمینی جایگزین‌ برای رفت‌وبرگشت حجاج ‌ شامل طی‌کردن کشور عراق تا ورود به خاک عربستان‌همچنان آماده است تا درصورت بروز مشکل در پرواز هواپیما‌ها مورد استفاده قرار گیرد. ۱۱خرداد نخستین کاروان حجاج ایرانی از مکه خارج خواهد شد.

30هزار حاجی ایرانی
از هفته بعد نزدیک 30هزار حاجی باید به‌تدریج از عربستان به ایران برگردند. اگرچه این تعداد از سال‌های قبل کمتر است اما حساسیت‌های امسال از گذشته بیشتر شده است. سازمان حج و زیارت با تأیید شورای‌عالی امنیت ملی از ۲۸فروردین‌ماه وارد مرحله رسمی اجرایی و ثبت‌نام شد. در ابتدا قرار بود ۸۶هزار و ۷۰۰نفر به حج مشرف شوند، اما به‌دلیل قطع تبادلات مالی ناشی از شرایط جنگی، پرداخت هزینه آنها در زمان کوتاه ممکن نشد. موجودی مالی و واریزی‌ها به اندازه 30هزار نفر بود و همین تعداد هم مورد توافق ایران و مسئولان حج قرار گرفت. اوایل اردیبهشت‌ماه اعلام شد که زائران می‌توانند برای ثبت‌نام در سامانه اقدام کنند. در مرحله اجرایی از 30هزار نفر 8هزار ظرفیت خالی باقی مانده بود که در مهلت تعیین‌شده اعزام نشده بودند، اما پیش از شروع رسمی مراسم این تعداد و بقیه زائران هم اعزام شدند و جمع ایرانیانی که به حج امسال رفتند به 30هزار نفر رسید. در حج1405 مجموع تعداد کارگزاران و زائران ایرانی 30هزار و 672نفر است.

پرواز از مشهد و زاهدان
زائران ایرانی با هواپیما‌های ایرانی به عربستان رفتند و با همین هواپیما‌ها بازمی‌گردند. در راه اعزام وضعیت جنگی پایتخت ایران با وجود برقراری آتش‌بس همچنان ادامه داشت و همین هم باعث شد 2فرودگاه شرق کشور که با خطر کمتری روبه‌رو بودند به‌عنوان مبدا اصلی برای اعزام انتخاب شوند. در فاز اول اعزام‌ها، از فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد ۱۷هزار نفر و از فرودگاه بین‌المللی شهدای زاهدان 3هزار نفر اعزام شدند. تعدادی پرواز هم از تهران انجام شد. این مرحله از اوایل اردیبهشت‌ماه آغاز شد و پس از انتقال ۲۰هزار زائر ایرانی با ۹۰پرواز هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران به مدینه منوره، در ۲۵اردیبهشت به پایان رسید.
پس از این تاریخ، سازمان حج و زیارت ظرفیت‌های باقیمانده را اعلام کرد و کاروان‌های دیگر برای تکمیل ظرفیت و اعزام اقدام کردند، درنتیجه بیش از 8هزار زائر دیگر به مدینه اعزام شدند. بااین‌حال ویزای تعدادی از زائران که به‌صورت خانوادگی ثبت‌نام کرده بودند به‌دست آنها نرسید. همچنین ویزای بعضی نیروهای اجرایی مانند مدیران و پزشکان صادر نشده بود. پیگیری‌ها ادامه یافت و تا اول خرداد ۲۹هزار و ۹۸۱زائر ایرانی با ۱۳۱پرواز وارد سرزمین وحی شدند.

همه مدینه اول
بازگشت از عربستان به سنت همیشگی از فرودگاه شهر جده انجام می‌گیرد. در سال‌های گذشته 2مسیر متفاوت برای زائران ایرانی وجود داشت؛ گروهی ابتدا به مکه مکرمه می‌رفتند و گروهی هم سفر خود را از مدینه منوره آغاز می‌کردند. امسال تمام زائران ایرانی زیارت سرزمین وحی را از شهر مدینه شروع کردند. نخستین گروه زائران ایرانی 7اردیبهشت وارد مدینه شدند و تا اول خرداد آخرین گروه زائران این شهر را به سمت مکه ترک کردند. در مدینه یک آشپزخانه و در مکه 2آشپزخانه متمرکز مسئولیت طبخ و توزیع یک‌میلیون و ۱۸۳هزار پرس غذا را برای زائران ایرانی بر عهده دارند. 2درمانگاه در مدینه و 3درمانگاه نیز در مکه فعال هستند.