گزارش
آغاز زندگی زیر آسمان جنگ
روایتی از دفترخانههای ثبت ازدواج تهران که در روزهای جنگ هم چراغشان روشن بود
رابعه تیموری | روزنامهنگار
شاید باورش دشوار باشد، اما در روزهای جنگ تحمیلی سوم دفاتر ثبت ازدواج سوتوکور نبودند و صدها زوج زندگی مشترکشان را در آن روزها آغاز کردند؛ زوجهایی که در میان آنها از عروس و دامادهای ٧٠ساله و ٨٠ساله تا نوعروسهای ساکن در محلههای جنگزده پیدا میشد. در اینروزها جنگ، حریف شوروشوق زندگی نشد و این دفاتر میزبان عروس و دامادهایی بودند که میخواستند روزهای سخت جنگ، نقطه آغاز شراکت آنها در تلخوشیرین روزگار باشد. امروز سالروز پیوند مولاعلی(ع) و بانو فاطمه زهرا(س) است و بهانهای برای نقل اتفاقهای خوش و ناخوش دفترخانههای ثبت ازدواج در لحظات پر از هراس جنگ.
شلوغترین روزهای دفترخانه
با آنکه در روزهای جنگ ساکنان کوچه و خیابانهای اطراف میدان شهید هروی، روزهای ناآرام و پرالتهابی را گذراندند، دفترخانه ثبت ازدواج این محله یکی از شلوغترین دفترخانههای تهران بوده و به قول لیلا امینی شمار ازدواجهای ثبتشده در آن افزایشی قابلتوجه داشته است؛ «با آنکه در ایام معمول سال مراجعان ما ساکنان شرق و جنوبشرق تهران هستند، در ایام جنگ از سایر نقاط تهران هم عروسودامادها به ما مراجعه میکردند و ازدواجهایی که در 2ماه جنگ ثبت کردیم نسبت به ماههای قبل ٦٠درصد بیشتر بود.» امینی مدیر مجموعه و سالن عقد دفترخانه است و از عروس و دامادهای میانسالی میگوید که در اینروزها زیر یک سقف رفتهاند؛ «١٠درصد از زوجهایی که به ما مراجعه کردند، بالای ۵٠سال داشتند. مسنترین داماد ما هم آقای ٧۵سالهای بود که با یک خانم ۵٨ساله ازدواج کرد.»
آقا دامادهای 80 ساله
در اوج روزهای جنگ هم سیدجواد زینالعابدین در دفترخانهاش را به روی عروسودامادها باز نگه داشت تا بتوانند زودتر زندگی مشترکشان را شروع کنند. او از سردفتران محله تهرانسر است و میگوید: «ما حتی یک روز دفترخانه را تعطیل نکردیم و با آنکه شروع جنگ با ماه رمضان همزمان بود، عروس و دامادهای زیادی مراسم عقدکنان خود را برگزار کردند.» 2داماد از زوجهایی که او عقدشان را در اینروزها ثبت کرد، دهه هشتم زندگیشان را میگذراندند؛ «خدا را شکر، شوروامید زندگی در جامعه ایرانی بالا است و به قول معروف زور زندگی بر هر اتفاقی میچربد. ما در روزهای جنگ 2داماد ٨٦ساله و ٨۵ساله داشتیم و با آنکه بسیاری از اوقات در حال خواندن خطبه عقد، صدای فعالیت پدافند و حرکت جنگندهها را میشنیدیم، بذلهگویی و شوخطبعی زوجین و مهمانانشان قطع نمیشد و تا پایان مراسم دفترخانه را ترک نمیکردند.» شهادت یکی از نوعروسان اتفاق تلخی بوده که زینالعابدین در روزهای جنگ شاهد بوده؛ «بر اثر بمباران محله تهرانسر خانه یکی از تازهعروس و دامادهای محله خراب شد و نوعروس خانواده که فقط چند روز از شروع زندگیاش گذشته بود، به شهادت رسید.» دفترخانه سیدجواد زینالعابدین در روزهای جنگ ١٢روزه هم سوتوکور نبوده و او در جنگ ١٢روزه ٢٠مورد عقد را ثبت کرده است.
طلاق کم شد
به قول عباس بیگلو تصمیماتی که برای شروع زندگی مشترک گرفته میشود، تصمیمات و قولوقرارهای مقطعی نیستند که عواملی مانند جنگ بتواند روی آنها تأثیر بگذارد. او از سردفتران محله یافتآباد است و میگوید: «برای برگزاری مراسم عقد و عروسی از مدتها پیش، فکر و برنامهریزی میشود و تصمیمات یکشبه نیستند که بهآسانی تغییر کنند.» صدای پدافند، چاشنی بسیاری از مراسم عقدی بوده که در دفترخانه او برگزار شدهاند؛ «اتفاقا وقتی صدای پدافند میشنیدیم، خیالمان راحت میشد که نیروهای پدافند حواسشان به ما هست و با خیال آسوده به برگزاری مراسم میپرداختیم.» در دفترخانه او طلاق هم ثبت میشود، اما در این ایام تعداد زوجهایی که برای جدایی مراجعه کردهاند، کمتر شده است؛ «جنگ آدمها را با هم مهربانتر کرده و انگار بیشتر از گذشته قدر زندگی و با هم بودن را میدانند.»
مراسم جمعوجور و مختصر
با آنکه موقعیت مکانی دفترخانه٣١٦ و پرجمعیتنبودن بافت مسکونی محل باعث شده شمار ازدواجهای ثبتشده در آن معدود باشد، اما باز هم در روزهای جنگ خالی از شور و هیجان زوجین جوان نبوده است. بهروز عبدلیحیدری سردفتر این دفترخانه است و میگوید: «در روزهای جنگ ٤مورد ثبت ازدواج داشتیم، اما مراسم عقدشان مختصر و بدون تشریفات معمول بود.» او شرایط جنگ و بعد از آن را باعث مختصر برگزارشدن مراسم عقد و ازدواج این زوجها عنوان میکند و میگوید: «خانوادههای ایرانی دوست دارند چنین مراسمی را با حضور خانوادهها و در فضایی شاد برگزار کنند، اما با شروع جنگ بسیاری از خانوادهها از تهران خارج شده بودند و از طرفی هم جمعشدن خانوادهها در این شرایط خالی از خطر نبود. به همین دلیل عروس و دامادها ترجیح میدادند ثبت ازدواج خود را بدون حضور مهمانان و بدون تشریفات معمول انجام دهند.» به قول رضا سلطانی بسیاری از زوجها در آستانه ازدواج، بهدلیل محدودبودن فعالیت سامانه ثبت ازدواج در نخستین روزهای جنگ، ناگزیر شدند تاریخ ازدواج خود را تغییر دهند. او یکی از سردفتران حومه تهران است و میگوید: «تعدادی از عروس و دامادها قرار بود در همان نخستین روزهای شروع جنگ ازدواج خود را ثبت کنند، اما در آن روزها سامانه غیرفعال بود و ما نمیتوانستیم ازدواج آنها را ثبت کنیم.»
حرمت دلهای داغدار را نگه میدارند
زوجهای در آستانه ازدواج که قرار بود پیوند خود را در دفترخانه٢٠١ ثبت کنند، از حال همشهریانی که جنگ بر دلشان داغ نشاند، غافل نبودند. محیالدین یمینی سردفتر این دفترخانه غرب تهران است و میگوید: «بهدلیل اینکه ماههای محرم و صفر در پیش است، خانوادهها سعی میکنند ازدواج فرزندانشان را بهبعد از پایان جنگ موکول نکنند، اما بسیاری از آنها بعد از جاریشدن صیغه عقد بهجای شادی و کفزدن صلوات میفرستند و مراسم خود را با رعایت حرمت خانوادههای داغدار برگزار میکنند.»
امروز ثبت ازدواج جانفدایان رایگان است
براساس مصوبات کانون سردفتران ازدواج و طلاق برای تکریم و قدردانی از «جانفدایان ایران» ثبت ازدواج جانفدایان استان تهران امروز، دوشنبه ۲۸اردیبهشت که بهدلیل مصادفشدن با سالروز ازدواج امام علی(ع) و بانو فاطمه زهرا(س) روز ازدواج نامیده شده، بهصورت رایگان در دفاتر منتخب انجام میشود. ثبت ازدواج زوجینی که هردو در سامانه جانفدا ثبتنام کردهاند، کاملا رایگان است و ثبت ازدواج زوجهایی که فقط یکی از آنها در سامانه جانفدا ثبتنام کرده، بهصورت ۵۰درصد رایگان انجام میشود. در اینروز ساعات کار دفترهای ثبت ازدواج هم تغییر کرده و برخلاف روزهای معمول که در ساعات اداری فعال هستند، تا ساعت٢١ فعالیت میکنند و سامانه ثبت ازدواج باز است. اجرای طرح ثبت ازدواج رایگان افراد جانفدا در دفترخانه اعضای هیأتمدیره و بازرس کانون انجام میشود که در نقاط مختلف تهران قرار دارند و زوجین براساس منطقه سکونت خود میتوانند به یکی از این دفاتر مراجعه کنند:
شمیران و شمال تهران دفترخانه۳۱۶
شمالغرب تهران دفترخانه۲۳۳
غرب تهران دفترخانه۲۰۱
جنوبغرب تهران دفترخانه۲۹۴
حومه تهران دفترخانه۱۰
شرق و جنوبشرق تهران دفترخانه۱۳۹
مرکز تهران دفترخانه۷۷
در همینه زمینه :
