گزارش
راهیان نور در میناب
درباره تورهایی که این روزها با الگوبرداری از راهیان نور به مقصد مناطق جنگزده و ویرانههای میناب حرکت میکنند
سحر جعفریان عصر | روزنامهنگار
تورهای حماسی که این روزها از پس جنگ تحمیلی سوم رواج یافتهاند، بیشباهت به راهیان نور و میراث متفاوت گردشگری سالهای بعد از 8سال دفاعمقدس نیست. وجه اشتراکشان در مقصدهای جنگزده است. از اواسط دهه70گردشگران راهیان نور صف کشیدند برای ثبتنام در کاروانهای سیاحتی-زیارتی که راهشان به مناطق جنگزده و مهم غرب و جنوب کشور میرسید و هنوز هم میرسد؛ از مناطق عملیاتی هویزه، شلمچه و اروندکنار تا میدانهای یادمان شهدا. حالا هم گردشگران تورهای حماسی به واسطه فعالیت انگشتشماری از مؤسسههای مسافرتی، راهی میناب و باقی مناطق تخریب شده از جنگ اخیر میشوند. دستاندرکاران چند مؤسسه گردشگری از سر تغییر نسبی الگوهای سفر در شرایط جنگی و البته حس وطندوستی، ایده برگزاری تورهای گردشگری «حماسی-جانفدا» را طراحی و اجرا میکنند. مقصد نهایی این تورها، مناطق جنگزده و بهویژه میناب و ویرانه برجای مانده از مدرسه شجرهطیبه و رهپویان شهدای خلیجفارس است.
گشت وگذار به نفع وطن
مؤسسهای مانند قافله دل که پیشتر سفرهای راهیان نور گاهی هم تورهای حرمگردی یا سال نو در جای نو را تدارک میدید، یکی از این مؤسساتی است که مسافران را راهی مناطق جنگزده میکند. مدتی است که پستهای تبلیغاتیشان از طریق کانالها و گروههای پیامرسانهای ایرانی به چشم و گوش هزاران کاربر میرسد؛ پستهایی که محتوایشان اغلب با عنوان «تور زمینی-هوایی جانفدا» شروع میشود و به جمله «برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن همراه... تماس بگیرید» منتهی میشود. کاربران نیز در واکنش به آگاهی از فعالیت متفاوت این چند مؤسسه گردشگری در روزهایی که گردشگری رونق چندانی ندارد آن را بازنشر میدهند. مردی جوان، پاسخگوی شماره تلفن همراه درج شده در یکی از همان پستهای تبلیغاتی است. پرحوصلگی و خوشصحبتیاش، گواه این نکته است که کاری جز پاسخگویی درست و دقیق به تماسگیرندگان ندارد. هیچ سؤالی را بیپاسخ نمیگذارد: «حرکت، هواییه از تهران به شیراز...توی شیراز، روزگشت داریم هم زیارت حرم حضرت شاهچراغ(ع) و هم بازدید از اماکن تاریخی و جنگزده...بعد مسیر رو زمینی به سمت جنوب ادامه میدیم تا میناب و مدرسه شجره طیبه و گلزار شهدا... .» نفسی چاق میکند و سؤال «شما مجوز فعالیت هم دارید؟» را پاسخ میدهد: «خیالتون راحت؛ مؤسسه ما برگزارکننده کاروان سیاحتی-زیارتی راهیان نوره... .» سؤال مربوط به هزینههای تور، معمولا میماند به آخر گفتوگوی تلفنی: «هزینه برای هر نفر چقدر تموم میشه؟» و پاسخگوی جوان که میگوید: «میانگین هزینهها، نفری 45میلیون تومنه که شامل همه وعدههای غذایی و بیمه سفر هم میشه... . » تورهای حماسی با توجه به شرایط خاص حال حاضر، با حداقل ظرفیت از 10تا 20نفر برنامهریزی میشوند که آن نیز در کوتاهترین زمان ممکن یعنی کمتر از 5روز، ظرفیتشان تکمیل میشود.
به هزار بهانه ولی برای وطن
تلفن دیگر مؤسسه مسافرتی را زنی میانسال پاسخ میدهد و از میانگین یک میلیون تومانی هزینه تور یک روزه بازدید از مناطق جنگزده خاص در پایتخت میگوید: «بازدید از بعضی اماکن مورد اصابت موشک، بدون مجوز و هماهنگی امکانپذیر نیست... ولی با ثبتنام تور مؤسسه ما، این امکان براتون فراهم میشه....» بنا بهگفته پاسخگوی میانسال این مؤسسه، اکثر افراد متقاضی حضور در تورهای حماسی، دنبال یک تیر و دو نشان مانند سفر و پژوهش با موضوع جنگ هستند. اغلب متقاضیان را نیز جوانان تشکیل میدهند.
وطن گشتنی است
آنها که پای ثابت سفر با تورهای گردشگری هستند از هول محدودیت فعالیت و تعداد تورهای گردشگری، به حلیم نمیافتند. برای همین است که بسیاریشان پیش از برقراری تماس تلفنی با یکی از مؤسسههای مسافرتی آگهیدهنده، صفحات مجازی متعلق به مؤسسات را زیر و رو میکنند. در صفحه مجازی یکی از آنها تصاویری باکیفیت از چند نوجوان که نواری پارچهای به شکل و رنگ پرچم ایران دست گرفتهاند با این توضیح منتشر شده است: «مسافران پرچمدار تور حماسی جانفدا در میناب...» تصاویر دیگری هم هست که در توضیحشان نوشته شده:«وطن، گشتنی است حتی اگر جای زخم جنگ داشته باشد.» متقاضیان تورهای حماسی، خوانش نظرات ثبتشده مخاطبان کنار هر پست تصویری و نوشتاری را هم از قلم نمیاندازند: «خدا خیرتون بده با این سبک از برگزاری تور؛ هم فال بود و هم تماشا...»، «تجربه متفاوتی بود مثل استخون سبککردن تو زیارت... .»
جور دیگر باید دید
راهنمایان تورهای حماسی شیوهای خاص برای همراهی گردشگران دارند: شیوه روایتگری. زینب مرادی، تورلیدراست و کاربران صفحه مجازی شخصی او بسیار از تجربه سفر با او اعلام رضایت کردهاند. حدود 70سال دارد و بیش از 20سال است که ایران را حرفهای میگردد. آنچه باعث استقبال گردشگران از حضور او بهعنوان راهنمای تورهای حماسی میشود، عادت به روایتگری است:«مقصد تور هرجا باشه باید قصهشو برای گردشگرا تعریف کنیم...گردشگر باید با چشم و گوشش، سفر کنه.»
نگین آقاپور نیز راهنمای تور است و از ابتدای اردیبهشتماه جاری در 2تور حماسی به مقصد میناب حضور داشته: «شاید بهنظر بعضیا عجیب باشه که کلی هزینه کنی و بری جاهای جنگزده رو تماشا کنی؛ اما اولا مقصد این تورها فقط مناطق تخریبشده از جنگ نیست و دوما این سبک متفاوتی از سفر، متناسب با حالوهوای فعلی کشوره که تا امروز ازش استقبال شده....» نگین به گواه ادعایش هم میگوید: «گردشگرایی تو این تورا بودن که وقتی بیواسطه تو موقعیتِ جغرافیایی جنگزدهای قرار گرفتن و روایت واقعی رو از زبونآدمایی که اونجا سکونت داشتن یا محلیهای اطراف شنیدن، تازه متوجه جنایت جنگ شدن... .» نگین آن زوج جوان و اهل سفری راکه در ویرانههای مدرسه شجره طیبه، گوش به روایت تعدادی از مادرانِ دانشآموزان شهید داده بودند و گاهی اشک میریختند و گاهی نیز زیر لب «ای وای» میگفتند، فراموش نمیکند؛ زوجی که به ماجرای حمله به مدرسه شجره طیبه، مشکوک بودند و در این تور از آن آگاه شدند.
