تخریب آسیاب در جنگ تحمیلی‌سوم

در جنگ تحمیلی سوم برخی بناهای تاریخی تهران، مورد اصابت موشک‌های دشمن قرار گرفت و متأسفانه به شماری از این بناها آسیب جدی وارد شد. آسیاب تاریخی کهک در محدوده محله مرزداران که قدیمی‌ها به آن آسیاب مهرنوش‌خانم می‌گفتند نیز یکی از همین ابنیه تاریخی بود.‌
پیش از حمله هوایی به تهران از آسیاب تاریخی کهک، تنوره و انبار نگهداری آرد در گذر تاریخ باقی مانده بود؛ همان آسیاب کاهگلی که هر وقت اهالی محله مرزداران گذرشان به خیابان شقایق می‌افتاد با تماشای آن به دل تاریخ این محله سفر می‌کردند؛ به همان دورانی که پره‌های آسیاب با آب‌قنات‌ می‌چرخید و محلی‌ها با گندمی که زیر‌سنگ آسیاب آرد می‌شد نان می‌پختند. آسیابی که طبق اعلام کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی تهران در حملات هوایی دشمن آسیب دید، با نام بانویی نیکوکار پیوند خورده: مهرنوش خانم.واقف این آسیاب و خواهر لطفعلی‌خان فراش‌باشی، حدود سال 1222شمسی این آسیاب را وقف کرد تا درآمد آن صرف کمک به نیازمندان، اعم از سادات و غیرسادات و همچنین برگزاری مراسم تعزیه سیدالشهدا(ع) شود.
 این بنا از آسیاب‌های آبی تهران به‌شمار می‌رفت. هرچند برخی پیشینه آن را به دوره زندیه نسبت می‌دهند اما سند وقفی موجود نشان می‌دهد که ‌ حدود 200سال قدمت داشته است. آسیاب کهک تا دهه۱۳۴۰ شمسی همچنان فعال بود و کشاورزان روستاها و آبادی‌های اطراف برای تبدیل گندم به آرد به آن مراجعه می‌کردند. فعالیت آسیاب کهک به آب قنات‌های طرشت و پونک وابسته بود؛ آبی که با ورود به حوضچه آسیاب، پره‌ها را به حرکت درمی‌آورد. با گسترش شهر و ساخت‌وسازهای جدید در محدوده شهرک غرب، مسیر این آب تغییر کرد و به مناطق تازه‌ساز انتقال یافت. در نتیجه، منبع اصلی حیات آسیاب از بین رفت و فعالیت آن پایان یافت. با وجود گذشت بیش از 60سال از خاموشی آسیاب کهک، هنوز بسیاری از ساکنان قدیمی مرزداران طعم نان «گرده» را به یاد دارند؛ نانی که با آرد این آسیاب تهیه می‌شد و در میان مردم محبوب بود.