گزارش
چرا ترامپ آتشبس را تمدید کرد؟
افکارعمومی جهان تمدید آتشبس ازسوی ترامپ را «بنبست در محاسبات واشنگتن» میداند
رئیسجمهور آمریکا بامداد چهارشنبه، پس از تعلیق دور دوم مذاکرات اسلامآباد، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی خود، آتشبس با ایران را «بدون اعلام زمان مشخص» و آنهم بهصورت «یکطرفه» تمدید کرد؛ اقدامی که در افکارعمومی جهان به «بنبست در محاسبات واشنگتن» تعبیر شد.
اکنون ناظران تحولات منطقه بر این اعتقادند که تهران با تعیین شرط «رفع محاصره دریایی»، واشنگتن را در شرایط بغرنجی قرار داده و ترامپ که تنها چند ساعت قبل از انتشار پست «تمدید آتشبس»، در مصاحبهای اعلام کرده بود که آتشبس را تمدید نخواهد کرد، با «تغییر زمین بازی» ازسوی جمهوریاسلامی مواجه شدهاست. در ادامه اگرچه رئیسجمهور آمریکا کوشید عقبنشینی تازه خود در قبال ایران را با لفاظیهای تازه درباره محاصره دریایی کمرنگ کند اما بررسی تحولات یکی دو روز اخیر نشاندهنده دلایل چندوجهی در تمدید آتشبس ازسوی ترامپ است که در ادامه برخی از آنها مورد بررسی قرار میگیرد.
مخالفت ایران با مذاکره
دلیل: موضعگیری مقامهای ارشد ایرانی، بهویژه محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران، نشان داد تهران بدون پذیرش پیششرط راهبردیاش، برای دور دوم مذاکرات به اسلامآباد نخواهد رفت.
پیششرط: رفع عملی محاصره دریایی ایران
محور مواضع ایران:
عدمپذیرش مذاکره در سایه تهدید
ادامه محاصره دریایی ایران ازسوی آمریکا
تلاش واشنگتن برای چیدن
«میز تسلیم» پیش روی ایران
مواضع مقامهای ایرانی: در آستانه پایان زمان آتشبس 2هفتهای در جنگ تحمیلی سوم، مقامهای ارشد ایران، موضع تهران را درباره مذاکره تبیین کردند.
چالشهای نظامی آمریکا
دلیل: دولت آمریکا برای ازسرگرفتن جنگ با ایران درگیر مشکلات و ملاحظات نظامی است که کاخسفید را بهسوی تمدید آتشبس هدایت کرد.
نشانهها:
گزارش شبکه آمریکایی «سی.ان.ان» با استناد به تحلیل جدید مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS):
نکات ویژه:
اذعان به نیاز به زمانی بین 3 تا 5سال برای جایگزینی این تسلیحات
همخوانی نزدیک برآوردهای ارائهشده در این گزارش با دادههای طبقهبندیشده پنتاگون
تحلیل مارککانسیان، سرهنگ بازنشسته نیروی دریایی آمریکا از مشکلات نظامی واشنگتن برای ادامه جنگ:
1- هزینههای بالای مهمات، دریچهای از آسیبپذیری بیشتر در غرب اقیانوس آرام ایجاد کردهاست.
2- یک تا 4سال طول میکشد این موجودیها دوباره پرشوند.
گزارش رسانه آمریکایی «هیل» درباره دردسرهای نظامی ارتش آمریکا برای ادامه جنگ با ایران:
1- استفاده گسترده از سامانههای دفاع موشکی، ازجمله «پاتریوت»، «تاد» و موشکهای «PrSM» در مقابله با حملات ایران، باعث کاهش سریع ذخایر استراتژیک آمریکا شدهاست.
2- این موضوع، نگرانیهایی درباره آمادگی این کشور برای درگیریهای آینده ایجاد کردهاست.
3- میزان مصرف مهمات در این جنگ بیسابقه بوده است.
4- هر موشک رهگیر «تاد» میتواند حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون دلار قیمت داشته باشد و موشکهای پاتریوت نیز میلیونها دلار هزینه دارند.
تهدید نظامی ایران
دلیل: نیروهای مسلح ایران پیش از پایان آتشبس تأکید کردند که برای ازسرگیری جنگ و تحمیل هزینههای سنگین به نیروهای متخاصم آمادهاند.
نمونهها:
اسلحه خالی تهدیدها
دلیل: یکی از مهمترین دلایل تمدید آتشبس ازسوی ترامپ را باید دراین نکته دانست که رئیسجمهور آمریکا به این درک روشن رسیده است که تهدیدهایش برای اعمال فشار بر ایران دیگر جواب نمیدهد و تهران مذاکره در سایه تهدید را نمیپذیرد.
نشانهها:
تهدیدهای ترامپ:
اگر توافق نکنند، تکتک نیروگاهها و تمام پلهای ایران را نابود خواهیم کرد.
دیگر خبری از رفتار ملایم نیست.
آنها سریع و راحت تسلیم خواهند شد.
اگر توافق را نپذیرند، انجام آنچه باید انجام شود، کاری که باید طی ۴۷سال گذشته توسط رؤسای جمهور قبلی انجام میشد، برای من افتخار خواهد بود.
اگر ایران به پای میز مذاکره نیاید، مشکلاتی برای آن پیش خواهد آمد.
تا زمان توافق نهایی، محاصره دریایی ایران ادامه مییابد.
سلاحهای ما به خوبی پر از مهمات هستند و بسیار آمادهایم.
من آمادهام و ارتش آماده است تا علیه ایران اقدام کند.
واکنش ایران:
مشروطکردن حضور در دور دوم مذاکرات به رفع محاصره دریایی ایران
بیتوجهی به رایزنی و فشارهای پشت پرده واشنگتن برای حضور هیأت ایرانی در اسلامآباد
توقیف 2کشتی متخلف توسط نیروی دریایی سپاه در روز چهارشنبه
تأکید تهران بر رفع توقیف کشتی باری توسکا
بیاثرشدن تهدید نظامی
دلیل: تهدیدهای نظامی آمریکا علیه ایران دیگر کارایی مطلوب را برای واشنگتن در حوزه تأثیرگذاری بر بازارهای انرژی ندارد.
گزاره راهبردی: جهانیان و بازارهای بینالمللی دیگر تهدیدهای رئیسجمهور آمریکا را جدی نمیگیرند.
نمونه: پس از تمدید آتشبس، قیمت نفت کاهش معناداری نداشت و همچنان در محدوده 100دلار به ازای هر بشکه، ثابت ماندهاست.
نشانهها:
هراس از اقدام نظامی
دلیل: پس از ضربات سنگین ایران به اهداف، منابع و لجستیک آمریکا در جنگ تحمیلی 40روزه، اکنون ازسرگیری نبرد میدانی، به گزینهای نامطلوب برای کاخسفید تبدیل شده است.
گزاره راهبردی: هراس از پاسخ سنگین ایران به هرگونه اقدام نظامی، تصمیمسازان کاخسفید را با دردسرهای عدیدهای مواجه کردهاست.
نشانهها:
روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز:
1- ایران همچنان مقادیر زیادی موشک و سکوی پرتاب متحرک دراختیار دارد.
2- دستگاههای اطلاعاتی آمریکا درباره میزان موفقیت واشنگتن در نابودی توان موشکی ایران ابراز تردید کردهاند.
3- ایران همچنان توان عملیاتی مؤثری برای انجام حملات موشکی علیه اسرائیل و پایگاههای آمریکا در کشورهای منطقه دارد.
4- ارزیابی دقیق تواناییهای ایران دشوار است.
5- تهران از تعداد زیادی اهداف و سامانههای پیشرفته استفاده میکند.
شبکه آمریکایی سی.ان.ان:
1- ارزیابی جدید پنتاگون نشان میدهد ایران همچنان «قابلیتهای نظامی کلیدی» خود را حفظ کردهاست.
2- ایران همچنان یک «قدرت منطقهای قدرتمند» است.
3- ادعاها درباره اینکه نیروی هوایی و دریایی ایران نابود شده، زیرسؤال رفتهاست.
4- شکاف فزایندهای بین پیامهای عمومی دولت واشنگتن و ارزیابیهای اطلاعاتی داخلی وجود دارد.
افزایش فشارها و مخالفتهای بینالمللی با جنگ
دلیل: افزایش قابلتوجه مخالفتها با جنگ علیه ایران در سطح رسانهها، افکارعمومی جهان و حتی متحدان واشنگتن، بیشازپیش کاخ سفید را بهسوی تمدید آتشبس سوق داده است.
محورها:
1- توهین و فحاشی مستمر ترامپ به رسانههای آمریکایی
2- ادامه موضعگیریهای بینالمللی در مخالفت با جنگ علیه ایران
3- افزایش شکافهای حاکمیتی در داخل آمریکا در مخالفت با جنگ
4- اوجگیری مخالفتها با جنگ در میان افکارعمومی داخل آمریکا
نمونهها:
نتایج نظرسنجی تازه مؤسسه آمریکایی «Echelon Insights»:
1- ۵۱ درصد رأیدهندگان آمریکایی اقدامهای نظامی ایالاتمتحده علیه ایران را تأیید نمیکنند.
2- ۴۱درصد شرکتکنندگان درنظرسنجی از ترامپ راضی و ۵۷درصد ناراضی هستند.
3- موضوعهای اقتصادی و داخلی همچنان اولویت اصلی رأیدهندگان آمریکایی بهشمار میروند.
گزارش روزنامه انگلیسی «گاردین» درباره وضعیت دولت ترامپ:
1- پیامدهای تجاوز علیه ایران شکاف عمیقی حتی در میان هواداران ترامپ ایجاد کردهاست.
2- برخی از کارشناسان معتقدند دولت ترامپ در آستانه فروپاشی است.
3- بسیاری از هواداران ترامپ از رأی خود به او ناراضی هستند.
4- ترامپ پس از آغاز جنگ نامحبوب علیه ایران، با افزایش شدید قیمت سوخت دست و پنجه نرم میکند.
5- رئیسجمهور آمریکا بهدنبال راهی برای خروج از این وضعیت است.
ناکامی در راهبرد محاصره
دلیل: بررسیها نشان میدهد ناکامی دولت آمریکا در تحقق اهداف مدنظر در اعمال فشار دریایی علیه ایران، از گزارههای مؤثر در تمدید آتشبس بوده است.
گزاره راهبردی: فشار «محاصره دریایی» نیز نتوانست ایران را وادار به «تسلیم» مدنظر ترامپ کند.
نشانهها:
شبکه آمریکایی سی.ان.ان:
دادههای ناوبری بینالمللی نشان میدهد طرح محاصره دریایی دولت ترامپ در تنگه هرمز نتوانسته مانع عبور کشتیهای مرتبط با ایران شود.
از زمان اعلام محاصره دریایی، چندین کشتی که با ایران ارتباط داشتهاند از محاصره عبور کردهاند.
نفتکشهای ایرانی موفق به عبور از تنگه هرمز شدهاند.
رسانه انگلیسی فایننشال تایمز:
براساس گزارش گروه ردیابی محموله وورتکسا، از زمان آغاز محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، حداقل ۳۴ نفتکش مرتبط با ایران از این محاصره عبور کردهاند.
چندین فروند از این کشتیها، حامل نفت ایران بودهاند.
این در حالی است که ترامپ این محاصره را «موفقیتی بزرگ» توصیف کرده است.
نگرانی از واکنش بازارهای مالی
دلیل: یکی از مهمترین دلایل تمدید آتشبس ازسوی ترامپ، نگرانی از واکنش بازارهای مالی به این موضوع بودهاست.
نشانهها:
نشریه تحلیلی فارنپالیسی:
دونالد ترامپ در برابر یک عامل کلیدی آسیبپذیر است: واکنش بازارهای مالی؛ عاملی که نقش مهمی در عقبنشینی او از تشدید جنگ با حکومت ایران داشته است.
جین سروسکا، مدیر اجرایی بندر لسآنجلس: تشدید تنشهای نظامی با ایران در منطقه خلیجفارس، منجر به افزایش بیش از دوبرابری قیمت سوخت کشتیها (بانکر) در3 هفته گذشته شدهاست.
خبرگزاری انگلیسی رویترز:
5استراتژیست جمهوریخواه گفتهاند کاخ سفید کنترل بحث «هزینههای زندگی» را از دست داده و همین موضوع، اثر سیاسی لوایح مالیاتی و اقتصاد نسبتاً مقاوم آمریکا را که پیشتر از جنگ تجاری و مداخلات نظامی دولت عبور کرده بود، خنثی کردهاست.
