نخستین گام در صیانت از منابع طبیعی

عباس سمیعی *

منابع طبیعی، میراث مشترک نسل‌ها و پشتوانه امنیت زیستی کشور است. صیانت از جنگل‌ها، مراتع و حوضه‌های آبخیز، هم یک مأموریت اجرایی و هم یک مسئولیت اجتماعی و فرهنگی است که بدون آگاهی و مشارکت عمومی تحقق نخواهد یافت. در این مسیر، رسانه‌ها نقشی بی‌بدیل و راهبردی دارند.
در جهان امروز، حفاظت از منابع طبیعی فقط در عرصه میدان و عملیات رقم نمی‌خورد، بلکه در عرصه روایت نیز شکل می‌گیرد. هر رویداد مرتبط با جنگل، آب، خاک یا بیابان می‌تواند به‌گونه‌ای تفسیر شود که امیدآفرین، مسئولانه و مشارکت‌ساز باشد یا بالعکس منجر به بی‌اعتمادی و فاصله اجتماعی شود. از این منظر، جنگ روایت‌ها به‌معنای رقابت بر سر تبیین واقعیت‌هاست؛ رقابتی که در آن دقت، شفافیت و انصاف رسانه‌ای تعیین‌کننده است.
رسانه‌ها با انتشار اخبار مستند و دقیق، عملا چشم بینای جامعه در حوزه منابع طبیعی هستند. گزارش‌های میدانی، تحلیل‌های کارشناسی و پیگیری‌های حرفه‌ای، هم به کشف و پیشگیری از تخلف‌ها کمک و هم اقدامات حفاظتی را تقویت می‌کند. در مقابل، روایت‌های ناقص یا هیجانی می‌تواند تصویر نادرستی از واقعیت‌ها ترسیم کند و سرمایه اجتماعی این حوزه را تحت‌تأثیر قرار دهد.
فرهنگسازی عمومی نیز بدون همراهی رسانه‌ها امکان‌پذیر نیست. فرهنگ کاشت و حفاظت از درخت، مصرف مسئولانه آب، توجه به ارزش خاک و مشارکت در مدیریت منابع طبیعی، از مسیر کار رسانه‌ای مستمر، هوشمندانه و امیدبخش نهادینه می‌شود. روایت تلاش‌های جنگل‌بانان، کارشناسان و جوامع محلی، امید اجتماعی را تقویت می‌کند و احساس مسئولیت جمعی را افزایش می‌دهد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند هم‌افزایی 3ضلع مردم، حاکمیت و رسانه هستیم. روایت درست و متوازن از چالش‌ها و اقدامات، نه به‌معنای کتمان مشکلات، بلکه گامی برای حل آنهاست. شفافیت، پاسخگویی و گفت‌وگوی سازنده با رسانه‌ها می‌تواند پایه‌های حکمرانی کارآمد در حوزه منابع طبیعی را استحکام بخشد. هفته منابع طبیعی فرصتی است برای تجدید این هم‌پیمانی ملی؛ هم‌پیمانی برای آنکه در کنار حفاظت میدانی از سرمایه‌های طبیعی‌ از روایت مسئولانه و حرفه‌ای نیز پاسداری کنیم؛ زیرا آینده منابع طبیعی، در کنار عرصه‌های سبز کشور در میدان آگاهی عمومی نیز رقم می‌خورد.

* مدیرکل روابط‌عمومی و امور بین‌الملل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری