گزارش
پارکجنگلی در جنگلهیرکانی؟
گزارش همشهری از واگذاری مدیریت ۱۸ هکتار از عرصههای جنگلی کللات تنکابن به بخش خصوصی
مجید جباری | روزنامهنگار
ماجرای واگذاری ۱۸ هکتار از عرصههای جنگلی روستای کللات تنکابن برای احداث پارک جنگلی، حالا به نقطه حساس در جدال قدیمی «مدیریت تفرج» و «حفاظت از جنگل» رسیده است؛ جدالی که این بار با برچسبهایی مانند «جنگلخواری» از سوی برخی اهالی و همچنین هشدارهای کارشناسی درباره ضعف نظارت، ابعاد تازهای گرفته است. درحالیکه مسئولان منابع طبیعی از قانونیبودن فرآیند واگذاری مدیریت و حفاظت و اشتغالزایی سخن میگویند.
معاون حوزه مدیریت و بازرسی سازمان منابع طبیعی کشور با اشاره به ضعف نظارت در عرصههای واگذار شده هشدار میدهد که تجربهها نشان میدهد این طرحها اغلب به «زون اقتصادی» تبدیل میشوند و نگاه حفاظتی در آنها کمرنگ است. بهگفته رضا بیانی، در برخی نمونهها مانند تلهکابینهای نمکآبرود و رامسر حتی امکان نظارت کامل برای منابع طبیعی نیز فراهم نبوده است.
۱۸ هکتار از عرصههای جنگلی کللات از طریق مناقصه برای اجرای پارک جنگلی در قالب «احاله مدیریت» به بخش خصوصی سپرده شد
معاون حوزه مدیریت و بازرسی سازمان منابع طبیعی کشور: اگر نظارت جامع و مؤثر نباشد، این طرحها به سمت کارکرد اقتصادی صرف میروند
ماجرا چیست؟
ماجرا از جایی آغاز شد که ۱۸ هکتار از عرصههای جنگلی کللات از طریق مناقصه برای اجرای پارک جنگلی در قالب «احاله مدیریت» به بخش خصوصی سپرده شد. اداره کل منابع طبیعی غرب مازندران تأکید دارد این اقدام فقط واگذاری مدیریت با هدف ایجاد زیرساختهای گردشگری و حفاظت بهتر از عرصه است. با این حال بسیاری از ساکنان منطقه معتقدند این تصمیم افراد محلی را از منافع مستقیم گردشگری محروم و زمینه ورود سرمایهگذاران غیربومی را فراهم میکند؛ سرمایهگذارانی که صرفا نگاه اقتصادی به این عرصهها دارند و در این میان نگاه حفاظتی نقش چندانی پیدا نمیکند.
از سوی دیگر، مسئولان منابع طبیعی بر قانونی بودن فرایند واگذاری تأکید میکنند. از نگاه متولیان، احاله مدیریت ابزاری برای ارتقای کیفیت خدمات، ساماندهی تفریح و تفرج و کاهش فشار گردشگری بر جنگل است که درصورت نظارت دقیق میتواند حتی به حفاظت بهتر کمک کند.
هشدار درباره آسیبهای واگذاری
معاون حوزه مدیریت و بازرسی سازمان منابع طبیعی کشور اگرچه اصل ایجاد پارک جنگلی را در چارچوب ضوابط قابل بررسی میداند میگوید: تجربه نشان داده این پروژهها گاه با آسیبهایی نظیر سرایت آفات و بیماری به جنگل، آتشسوزی، تخریب و انباشت پسماند مواجه شدهاند. رضا بیانی در گفتوگو با همشهری تأکید میکند: اگر نظارت جامع و مؤثر نباشد، این طرحها صرفا به سمت کارکرد اقتصادی صرف میروند. ضمن اینکه در برخی پروژههای بزرگ گردشگری جنگلی، امکان نظارت میدانی منابع طبیعی با محدودیتهایی مواجه شده و همین موضوع نگرانیها را تشدید میکند. او در عین حال یادآوری میکند: پارکهای جنگلی میتوانند برای مدیریت تفرج گردشگران مفید باشند، زیرا دسترسی
کنترلشده به جنگل بهتر از ورود بیضابطه گردشگران است. اما این موضوع زمانی محقق میشود که نظارت سختگیرانه و مستمر باشد.
گره تضامین و سرمایهگذاران غیربومی
رضا بیانی، معاون حوزه مدیریت و بازرسی سازمان منابع طبیعی کشور یکی از نگرانیهایی که بین افراد محلی و نقدهای کارشناسی وجود دارد را سازوکار احاله مدیریت میداند و میافزاید: معمولا شرایط مزایده و تضامین بهگونهای تنظیم میشود که افراد محلی کمتر امکان ورود پیدا میکنند درحالیکه بهرهبردار بومی معمولا حساسیت بیشتری نسبت به سرنوشت عرصهها دارد.
از سوی دیگر، اگر تضامین کافی هم دریافت نشود، درصورت تخلف سرمایهگذار دست دستگاه متولی برای پیگیری حقوقی چندان باز نیست. پیگیریهای قضایی طولانی، تغییرات مدیریتی و پیچیدگی حقوق مکتسبه نیز کار را دشوارتر میکند. در بسیاری از واگذاریها، منابع مالی حاصل از قراردادها بهطور کامل به همان طرح برنمیگردد و این موضوع یکی از چالشهای مدیریت پارکهای جنگلی است.
