ریال در آستانه تغییر تاریخی

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار

مطابق مصوبه مجلس، قرار است 4صفر از پول ملی حذف شود؛ به‌گونه‌ای که هر یک ریال جدید معادل ۱۰هزار ریال فعلی باشد. 3روز پیش نیز بانک مرکزی آیین‌نامه اجرایی این اقدام را تصویب کرد. اقتصاد ایران سال‌هاست با اعداد بزرگ زندگی می‌کند؛ میلیون‌ها و میلیاردهایی که روی فاکتورها، تابلوهای بورس و اسکناس‌ها نقش بسته‌اند. حالا قرار است این اعداد کوچک‌تر شوند. حذف چهار صفر از پول ملی، بیش از آنکه جراحی تورم باشد، تلاشی برای ساده‌سازی زبان پول و بازتعریف تصویر آن در ذهن جامعه است. به بیان بهتر حذف صفر از پول ملی، اگرچه درمان تورم نیست، اما درصورت اجرای درست، می‌تواند گامی در جهت نظم‌بخشی به چهره پولی اقتصاد ایران باشد. به گزارش همشهری، حذف 4صفر از پول ملی ایران، بیش از آنکه یک سیاست ضدتورمی باشد، یک اصلاح ساختاری در حوزه پولی است. این اقدام می‌تواند مبادلات اقتصادی را ساده‌تر کند، هزینه‌های عملیاتی نظام پولی را کاهش دهد، شفافیت گزارشگری مالی را افزایش دهد و اثر روانی مثبتی در جامعه ایجاد کند.

ساده‌سازی مبادلات و افزایش کارایی اقتصادی
نخستین و ملموس‌ترین اثر حذف صفر، ساده‌تر‌شدن اعداد در مبادلات روزمره و نظام حسابداری کشور است. در شرایطی که حجم بزرگی از تراکنش‌ها با ارقام چند صدهزار یا چند میلیون ریال انجام می‌شود، احتمال بروز خطا در ثبت، انتقال و محاسبه افزایش می‌یابد. کوچک‌تر شدن مقیاس اعداد، خوانایی صورت‌های مالی را بالا می‌برد و فرایندهای حسابداری را تسهیل می‌کند.
در فضای کسب‌وکار، این تغییر می‌تواند به کاهش اشتباهات عددی در قراردادها، فاکتورها، اظهارنامه‌های مالیاتی و گزارش‌های بورسی منجر شود.
در اقتصاد دیجیتال نیز‌ ساده‌سازی واحد پولی به بهبود تجربه کاربری در سامانه‌های پرداخت، اپلیکیشن‌های بانکی و فروشگاه‌های آنلاین کمک می‌کند. کاهش ارقام طولانی، خطای تایپی و اشکال در گرد کردن اعداد را کاهش می‌دهد و کارایی نرم‌افزارهای مالی را افزایش می‌دهد.

کاهش هزینه‌های عملیاتی نظام پولی
چاپ اسکناس با ارقام درشت و نیاز به انتشار اسکناس‌های با ارزش اسمی بالا، هزینه‌های قابل‌توجهی را به نظام پولی تحمیل می‌کند. حذف صفر، نیاز به چاپ اسکناس‌های با رقم‌های بزرگ را کاهش می‌دهد و در بلندمدت می‌تواند بخشی از هزینه‌های چاپ، توزیع و امحای اسکناس را کم کند.
بانک‌های مرکزی کشورهایی که تجربه اصلاح پولی داشته‌اند، معمولا یکی از اهداف این اقدام را افزایش کارایی نظام پولی و کاهش هزینه‌های عملیاتی عنوان کرده‌اند. با کوچک‌تر شدن مقیاس اسمی پول، مدیریت نقدینگی در سطح خرد نیز ساده‌تر می‌شود و ساختار اسکناس‌ها و سکه‌ها منطقی‌تر خواهد شد.

اثر روانی و بازسازی تصویر پول ملی
پول، علاوه بر کارکرد اقتصادی، حامل پیام روانی نیز هست. ارقام بسیار بزرگ روی اسکناس‌ها، در ذهن جامعه اغلب با تورم مزمن و بی‌ثباتی اقتصادی تداعی می‌شود. حذف صفر می‌تواند بخشی از یک پیام اصلاحی باشد؛ پیامی مبنی بر بازآرایی نظام پولی و تلاش برای بازگشت به انضباط مالی.
البته کارشناسان تأکید می‌کنند که این اثر روانی زمانی ماندگار خواهد بود که همزمان با آن، سیاست‌های کنترل تورم و ثبات اقتصادی نیز اجرا شود.

تجربه سایر کشورها؛ از موفقیت تا هشدار
نگاهی به تجربه جهانی نشان می‌دهد که بیش از ۵۰کشور در دهه‌های گذشته اقدام به حذف صفر یا تغییر واحد پولی کرده‌اند. نتایج این سیاست‌ها بسته به شرایط اقتصادی هر کشور متفاوت بوده است، چراکه حذف صفر زمانی موفق است که در بستر ثبات اقتصاد کلان، کنترل تورم و اصلاحات ساختاری اجرا شود.