پیشنهاد کتاب

صبح روز یادبود
روایتی از رنج و اندوه
«صبح روز یادبود» ‌برداشتی از آخرین اثر منتشرشده از آلیستر‌مک‌لاود، نویسنده شهیر کانادایی است. داستان ساده اما تأثیرگذار است: کهنه‌سربازی به نام دیوید مک‌دانلد خود را برای شرکت در مراسم یادبود آماده می‌کند؛ مراسمی که احتمالا برای آخرین سال در آن شرکت خواهد کرد. در انتظار آمدن پسر و نوه‌اش، خاطراتش یکی پس از دیگری بازمی‌گردند، نه به سبک تاریخی یا علمی بلکه در جزئیات روزمره: انتخاب‌هایی که او را به جنگ کشاند، گرسنگی و ترسی که در جبهه (مکان‌هایی مانند ارتونا در ایتالیا) تجربه کرد، خیانت‌ها و آشتی‌های کوچک در خانه و تأثیرات این سال‌ها بر نسل‌های بعدی. 3 نسل از خانواده مک‌دانلد به‌مثابه عدسی‌هایی متحدالمرکز عمل می‌کنند برای بازنمایی و بازنوازی تیرگی‌های تجربه جنگ جهانی دوم، یا به‌طورکلی پدیده خانمان‌سوز جنگ. نویسنده در صبح روز یادبود خواننده را با داستانی درباره تاب‌آوری، سکوت و جنگ و رنج و اندوه روبه‌رو می‌کند.
این کتاب کم‌حجم و خوش‌خوان سرشار از به‌یادآوردن‌هاست، روایتی تکان‌دهنده از 3 نسل مردان یک خانواده: دیوید مک‌دانلد پدربزرگ، دیوید مک‌دانلد پدر، دیوید مک‌دانلد پسر که سایه بلند و سنگین جنگ جهانی دوم زندگی‌ها و سرنوشت‌هایشان را برای همیشه تغییر داده است؛ جنگی که همان‌قدر که خانواده‌ها را از هم فروپاشیده بهانه‌های دیگری هم برای زیستن به آنها بخشیده است؛ روایتی بلند از تأملی عمیق در اینکه چگونه زمان حال همواره از دل گذشته بیرون می‌آید و چگونه در میانه مصیبت‌ها و شوربختی‌ها همچنان رستگاری میسر است.
روایت داستان با پدربزرگ آغاز می‌شود. او سال‌ها پیش در جنگ جهانی دوم خدمت کرده و اکنون در خانه‌اش در جزیره کیپ‌برتون زندگی می‌کند. او صبح روز یادبود آماده می‌شود تا در مراسم یادبود کهنه‌سربازان و درگذشتگان کانادایی جنگ شرکت کند؛ مراسمی که احتمالا آخرین مراسم او خواهد بود.
در میانه انتظار برای پسر و نوه‌اش، خاطرات جنگ، خدمت در جبهه‌ها در ارتونا (ایتالیا) و سپس هلند، تجربیات دشوار جنگ، صدمات مادی و روحی و فجایعی را که جنگ بر زندگی خودش و خانواده‌اش گذاشته، مرور می‌کند. پس از بازگشت، او با وضعی مواجه می‌شود که زندگی‌اش دیگر مانند قبل نیست؛ روابط، معنای خانه، خانواده و حتی هویت او تغییر کرده است.
این کتاب را نشر افق با برگردان پژمان طهرانیان به فارسی، در 60صفحه پالتویی به بهای 195هزار تومان منتشر شده است.


سرهنگ نمی‌خوابد
خشونت، ترس و بازگشت اشباح
کتاب «سرهنگ نمی‌خوابد» رمانی کوتاه و فشرده از نویسنده فرانسوی «امیلی‌ین ملفاتو» است که در آگوست ۲۰۲۲ توسط انتشارات Sous-Sol منتشر شد. این اثر کم‌حجم با زبانی شاعرانه و در عین حال بی‌رحمانه، به یکی از تاریک‌ترین وجوه تجربه انسانی می‌پردازد: خشونت سازمان‌یافته جنگ و پیامدهای روانی آن بر کسانی که هم قربانی‌اند و هم عامل. رمان پس از انتشار با استقبال منتقدان روبه‌رو شد و در فهرست بلند چند جایزه ادبی معتبر فرانسه قرار گرفت؛ توجهی که نشان می‌دهد با وجود حجم اندک، با متنی پرقدرت و اندیشیده روبه‌رو هستیم. داستان در کشوری بی‌نام و جنگ‌زده می‌گذرد؛ انتخابی آگاهانه که از همان ابتدا روایت را از یک موقعیت تاریخی خاص جدا می‌کند و آن را به تجربه‌ای جهان‌شمول بدل می‌سازد. شخصیت مرکزی، سرهنگی است که وظیفه روزانه‌اش بازجویی زندانیان است؛ بازجویی‌ای که درواقع به‌معنای اعمال شکنجه در فضایی زیرزمینی و پنهان است. او کار خود را با دقت، نظم و نوعی حرفه‌مندی سرد انجام می‌دهد؛ گویی خشونت برایش به یک رویه اداری بدل شده است. اما این نظم ظاهری در شب فرو می‌پاشد. کلنل از بی‌خوابی رنج می‌برد و ذهنش مملو از تصاویر مردانی است که زیر دست او خرد شده‌اند؛ چهره‌هایی که در خواب و بیداری همچون اشباح بازمی‌گردند و مرز میان واقعیت و کابوس را محو می‌کنند. در کنار کلنل، 2 چهره دیگر نیز حضور دارند: ژنرالی که در کاخی بزرگ اما تهی، به‌تدریج به جنون فرو می‌رود و یک افسر زیردست که شاهد خاموشی این ماشین خشونت جنگی است. این سه‌گانه انسانی، 3 واکنش متفاوت به جنگ را مجسم می‌کند: اعمال فعال خشونت، فروپاشی عقل و انفعال هراس‌آلود. فضای شهر، همواره خاکستری و بارانی است؛ شهری که گویی خود نیز زیر بار جنگ فرسوده شده و به صحنه‌ای رویاگون و خفقان‌آور بدل گشته است. از نظر مضمونی، رمان بیش از آنکه به‌خود خشونت بپردازد، به اثر ماندگار آن بر روان انسان توجه دارد. ملفاتو نشان می‌دهد که جنگ، حتی برای عاملانش، پایانی ندارد؛ خاطره‌ها بازمی‌گردند، گناه پاک نمی‌شود و اطاعت از دستور، آرامش نمی‌آورد. سرهنگ در عین آنکه در جنگ شکنجه‌گر است، خود نیز اسیر خاطره و بی‌خوابی است؛ وضعیتی که مرز میان قربانی و جلاد را پیچیده و ناراحت‌کننده می‌کند. کتاب از قضاوت اخلاقی مستقیم پرهیز می‌کند، اما با همین پرهیز، خواننده را ناگزیر به تأمل اخلاقی می‌کشاند.
 در جمع‌بندی این رمان باید گفت رمانی کوتاه اما سنگین است؛ متنی که بدون روایت پرحادثه یا توضیح تاریخی، به قلب تاریک تجربه جنگ نفوذ می‌کند. این کتاب برای خوانندگانی که به ادبیات ضدجنگ، رمان‌های روان‌شناختی و متونی با زبان فشرده و استعاری علاقه‌مندند، اثری تأمل‌برانگیز و ماندگار است؛ روایتی که نشان می‌دهد خشونت، حتی وقتی پنهان و نظام‌مند است، همواره راهی برای بازگشت به ذهن انسان پیدا می‌کند.
نشر افق این رمان 132صفحه‌ای را با ترجمه ابوالفضل‌الله‌دادی در قطع پالتویی به بهای 295هزار تومان منتشر کرده است.