گزارش
بهترین شروع برای روزهداری
چرا روزهای اول ماه مبارک رمضان، مهمترین روزها برای بدن است و چطور میشود بدن را به روزه گرفتن عادت داد؟
پروانه بندپی | روزنامهنگار
روز اول ماه رمضان، فقط شروع یک برنامه غذایی جدید نیست؛ در واقع زمانی است که بدن وارد یک ریتم تازه میشود. از نظر فیزیولوژیک، روز اول مهمترین روز سازگاری است. چون سیستم عصبی، هورمونی و متابولیک بدن در همین ۲۴ ساعت اول تصمیم میگیرند که چطور با الگوی جدیدِ غذا خوردن و خواب و... کنار بیایند.
علت افت ناگهانی انرژی در روز اول
بدن انسان بهشدت الگوپذیر است و به الگوها عادت میکند. وقتی ناگهان زمان دریافت انرژی عوض میشود (حذف صبحانه و ناهار و انتقال کالری به شب)، بدن باید فوری سیستم مصرف سوختش را بازتنظیم کند و بهدلیل این سرعت، دچار شوک متابولیک میشود. سارا مومنی، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی در گفتوگو با همشهری، با تأکید بر اینکه روز اول روزهداری، مهمترین روز برای تنظیم ریتم بدن است، توضیح میدهد: «در روز اول، بدن هنوز وارد فاز سازگاری نشده است. مغز انتظار دریافت قند و کافئین در ساعات همیشگی را دارد و وقتی این اتفاق نمیافتد، علائمی مثل سردرد، بیحوصلگی، خوابآلودگی و افت تمرکز بروز میکند. این علائم بیشتر از آنکه نشانه ضعف بدن باشند، نشانه مقاومت مغز در برابر تغییر عادتهاست. اگر روز اول بهدرستی مدیریت شود، سیستم عصبی خیلی سریع پیام جدید را ثبت میکند و میفهمد که انرژی قرار است شب به بدن برسد، نه در طول روز. همین امر باعث میشود که عمدتا اغلب روزهدارها در روز دوم یا سوم ماه رمضان دیگر کمتر احساس گرسنگی شدید و بیحالی میکنند.»
علت سردردهای روز اول
مومنی درباره سردرد روزهداران در روز اول هم میگوید: «خیلیها هم در روز اول رمضان دچار سردرد میشوند که روشنترین دلیل آن اغلب ناشی از قطع ناگهانی کافئین است، نه خود روزه.»
چه کنیم بدنمان سریعتر سازگار شود؟
اما چه کارهایی باعث میشود بدن ما در ماه رمضان سریعتر با روزه سازگار شود؟ مومنی، متخصص تغذیه در این زمینه توضیح میدهد: «مهمترین مورد در این زمینه، کیفیت سحری است، نه حجم آن. سحری فرد روزهدار باید ترکیبی از پروتئین (گوشت، تخممرغ، لبنیات، حبوبات)، کربوهیدرات پیچیده (مثلا نان سبوسدار) و چربی سالم (روغن زیتون یا چند دانه مغز) داشته باشد تا هم قند خون ناگهان افت نکند و هم انرژی لازم را در طول روز داشته باشد.» بهگفته این متخصص تغذیه، «بدن ما برای ساعتها بیغذایی طراحی شده، اما برای بینظمی طراحی نشده است. اگر ریتم خواب و تغذیه درست تنظیم شود، بدن سریع خودش را با روزه گرفتن هماهنگ میکند.»
پرخوری و کمآبی ممنوع
افطار روز اول زمان بسیار مهمی برای سازگاری بدن است. مومنی در اینباره میگوید: «پرخوری در وعده افطار – چه در روز اول و چه در روزهای دیگر - بزرگترین اشتباه روزهداران است؛ مصرف حجم زیادی از غذا مخصوصاً غذاهای چرب و شیرین باعث نوسان شدید قند خون میشود و بدن را وارد چرخه خستگی، نفخ و خواب بیکیفیت میکند.» بهگفته مومنی، «کمآبی بدن هم نقش مهمی در بیحالی روز اول دارد. بسیاری از علائم بیحالی روز اول ناشی از کمبود آب است، نه کمبود غذا. پس فرد روزهدار باید در وعده سحری از آب کافی استفاده کند.»
