برداشت 44
ویژگیهای جشنواره امسال از نگاه 5 تهیه کننده
فهیمه پناه آذر/ شقایق عرفی نژاد
در آخرین روزهای برگزاری چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، جشنوارهای که امسال به شکل جالبتوجهی جوانگرایی کرده بود، سراغ 5 تهیهکننده رفتیم که در جشنواره امسال فیلم داشتند و این پرسشها را با آنها مطرح کردیم:
امسال تعداد قابلتوجهی از فیلمهای پذیرفتهشده در جشنواره، فیلماولیها بودند. ورود این تعداد فیلم از کارگردانهای جوان نشانه چیست؟
کیفیت فیلمهای جوانان از فیلمهای کارگردانهای باتجربه بالاتر است؟ یا شرایط خاص جشنواره امسال باعث ورود این تعداد فیلماولی به فیلم فجر شده است؟
نقاط روشن فجر چهلوچهارم از دیدگاه شما چیست؟
بهترین فیلمهایی که در جشنواره دیدهاید چه فیلمهایی بوده و چرا؟
پدیده جشنواره چه فیلمی بوده است؟
کیفیت فیلمهای جشنواره را نسبت به ادوار گذشته چگونه ارزیابی میکنید؟
منوچهر محمدی، ابوالفضل صفری، مهدی مددکار، بهمن کامیار و مهدی فتاحی پاسخگوی سؤالات ما بودند.
صرف برگزاری جشنواره در این شرایط کار بزرگی بود
منوچهر محمدی/ تهیهکننده سرزمین فرشتهها
امسال سال فیلماولیهاست. این یک اصل در حیات بشری و حیات اجتماعی است که سینما هم از آن متأثر است. کسانی وارد این کار میشوند، به بلوغ میرسند و بعد هم طبیعتا پا به سن میگذارند. از طرف دیگر نسل جوان وارد میشوند که در میانشان حتما استعدادهای درخشان و توانمندی وجود دارد. این قاعده و رسم روزگار است. این در مورد ورزش هم صدق میکند. طبعا باید جوانان پا به میدان بگذارند و عرصهها را فتح کنند.
در شرایط اجتماعیای که در آن قرار داریم و اتفاقات بینالمللی که برای ما رقم خورده که نه در جنگ و نه در صلح هستیم، برگزاری جشنواره بهنظر من با هر کیفیتی نمره صد قبولی میگیرد. یعنی صرف برگزاریاش کار بزرگی است.
اینکه بگوییم نسل جدید حتما فیلم بهتری میسازد، حرف درستی نیست. عرصه هنر با ریاضی متفاوت است که حتما دو به اضافه دو، چهار باشد. در هنر دو به اضافه دو گاهی صد است، گاهی صفر. ما بهعنوان نسل قدیمی قطعا به بچههای جوان خوشامد میگوییم. بهنظرم آنها باید بیشتر مراقب خودشان باشند که کار بعدیشان از کار الانشان یک پله بالاتر باشد. هیچکس بهتر از هنرمند نمیتواند مراقب مسیر هنریاش باشد. ممکن است کارگردان جوانی باشد که کارش از یک پیشکسوت بهتر باشد و کار باشکوهتری بسازد. ممکن هم هست کار متوسطی بسازد. بنابراین حکم کلی نمیتوان صادر کرد. فقط باید آرزوی موفقیت کرد و پیشنهاد داد قدر خودشان را بدانند و خودشان را درگیر تلاطمات سیاسی نکنند. یعنی به اصل هنر بیشتر توجه کنند.
حذف هیأت انتخاب،نکته مثبت فجر 44
بهمن کامیار/تهیهکننده پروانه
تعداد کارگردانان جوان و فیلم اولیها امسال در جشنواره زیاد بوده است. این اتفاق مثبت است، اما از یک جهت هم فیلمسازانی داریم که سرمایههای ما و بزرگان ما هستند. خیلی از آنها سالهای سال است که امکان و سرمایه تولید فیلم را ندارند. از این زاویه هم باید به قضیه نگاه کرد. صرفا نباید حضور این تعداد فیلمساز جوان را ورود نسل جدیدی از کارگردانان قلمداد کرد که البته همینطور هم هست. سویه تاریک ماجرا را نباید فراموش کنیم که فیلمسازان پیشکسوت ما کجا هستند؟ کجا هستند کسانی که ما جوانها سینما را از روی دست آنها یاد گرفتیم و دوست داریم اگر در رقابتی حضور داریم در کنار آنها باشد؟ این رقابت زمانی برای ما لذتبخش است که در کنار اسمهای بزرگ قرار بگیریم و کنار آنها قد بلند کنیم.
کیفیت فیلم تا یک جایی کاملا سلیقهای و نسبی است، اما از جایی به بعد کاملا تکنیکی و علمی است. من فیلمهای امسال را ندیدهام، اما اگر مبنای قضاوتم نوشتههای دوستان منتقدی باشد که به انصاف و علم آنها ایمان دارم، ظاهرا جشنواره رضایتبخش نبوده است. من میدانم دبیر جشنواره تمام تلاشش را کرده که از ظرفیت موجود و تعداد فیلمهایی که به دبیرخانه آمدهاند، بهترینها را بدون هر سفارشی انتخاب کند. اگر تعداد فیلمها هم بیشتر شد، دلیلش این بود که کارگردانهای بیشتری امکان حضور داشته باشند.
اتفاق خوبی که در جشنواره امسال افتاد این بود که بخش نگاه نو در کنار سایر بخشها در بخش سودای سیمرغ قرار گرفته و در همه رشتهها داوری میشود. درصورتی که پیش از این همین تعداد فیلم اولی در بخش نگاه نو شرکت میکرد، ولی تنها در 3بخش داوری میشدند. این ظلمی بود بهدست اندرکاران و عوامل دیگری که در حوزهای خارج از فیلمنامه، کارگردانی و فیلم کار کرده بودند. این کار بهنظرم سیاست درستی بود که فیلمهای اول هم در تمام رشتهها داوری میشوند. نکته روشن بعدی جشنواره حذف هیأت انتخاب بود. زمانی که هیأت انتخاب داشتیم، اساسا اعضای آن مسئولیت انتخابشان را نمیپذیرفتند. اما حالا انتخاب بهعهده دبیر بود که پای انتخابش هم میایستد و مسئولیت پاسخگویی دارد. از طرف دیگر نکته مهمی اتفاق افتاده که حاصل تلاش منوچهر شاهسواری بود و آن ایجاد دبیرخانه دائمی برای جشنواره فیلم است. اتفاق تأثیرگذاری است که شاید سالهای بعد متوجه نتیجه آن شویم.
تغییر نسل کارگردانان
مهدی مددکار/ تهیهکننده تقاطع نهایی
ما حتما دلتنگ کارگردانهای قدیمیمان میشویم، اما ورود کارگردانهای جدید خون و اندیشه تازه و ریتم و فرهنگ خودش را دارد که بهنظرم بسیار خوب است. همه جای دنیا هم همینطور است. یعنی کارگردانهای قدیمیتر کنار میروند و کارگردانهای جدید جایشان را میگیرند.
فیلمهای امسال نسبت به یکسری دورهها حتما قویتر هستند و در برابر دورههای دیگری ضعیف ترند. اگر با دوره سی و سوم مقایسه کنید، حتما به آن قدرت نیست ولی دورههایی هم بوده که در همین اندازه یا ضعیفتر بوده است جشنواره هم مثل هر پدیده اجتماعی دیگر در دورههای زمانی مختلف قدرتها و ضعفهای خودش را دارد.
بهنظرم جشنواره امسال مثل همه سالها بود. فیلمهای ضعیف و قوی در کنار هم بودند. فیلمهایی بودند که شگفتزدهمان کردند، در مقابل فیلمهایی بودند که اسمشان را زیاد شنیده بودیم، اما وقتی آنها را دیدیم به قدرتی که تصور میکردیم، نبودند. در نهایت بهنظرم فضای جشنواره میتوانست خیلی پرتنش باشد، ولی با مدیریتی که انجام گرفت، فضای معتدلتری برای گفتمان بهوجود آمد که فکر میکنم از نقاط مثبت
جشنواره است.
مارون، اسکورت، زنده شور، کوچ و جانشین فیلمهایی بودند که از دیدنشان لذت بردم.
قطعا «تقاطع نهایی» فیلم خودم، پدیده جشنواره امسال است. کارگردان جوانی دارد که بسیار خوب کار کرده و فیلم کاملا مربوط به سینمای مستقل است.
پوستاندازی سینمای ایران
ابوالفضل صفری/ تهیهکننده رقص باد
بهنظر من حضور بالای جوانان در این دوره از جشنواره چند دلیل دارد. یکی از دلایلش مناسبات اقتصادی است. یکسری از فیلمسازان عملا توجیه اقتصادی برای تهیهکننده نداشتهاند و کار کردن با آنها هزینه بالایی داشته است. اما فیلمسازان جوان با هزینه کمتر کار کردهاند. موضوع بعدی این است که واقعا زمان پوستاندازی هم رسیده است. ما نسل جوانی داریم که الان دیگر زمان شروع کارشان است. کارگردانان نسل جدید 20تا 30ساله هستند و زمان طبیعی رسیدنشان به دوره کارگردانی است؛ یعنی هم مسئله اقتصادی است و هم طبیعت سن و سال. بهنظرم نشانه خوبی است.
درباره تمام فیلمها نمیتوانم نظر بدهم، چون همه را ندیدهام، ولی مسئلهای که وجود دارد تنوع گونههاست که اتفاق خوبی است. هرکدام از فیلمها حال و هوای خودشان را دارند. یکی طرف ساخت فیلم معناگرا رفته، یکی اکشن ساخته، دیگری معمایی کار کرده و این بهنظرم خوب است. یعنی از آن الگوی دو بخشی کمدی یا اجتماعی خارج شدهایم و الان فیلمهای مختلفی داریم که بابتش به آقای شاهسواری، دبیر جشنواره، تبریک میگویم، چون کار راحتی نیست و برای سینمای لاغری مثل سینمای ایران ایجاد ژانرهای مختلف کار ارزشمندی است.
اساسا برگزاری جشنواره در این شرایط مهمترین نکته مثبتش بود. شرایط سیاسی و اجتماعی کشور بسیار پیچیده بود و شرایط اقتصادی از این دو هم پیچیدهتر. در این خلال وقتی بتوانی فیلم تولید کنی و به جشنواره برسانی یعنی سینما دارد به حیاتش ادامه میدهد. این نکته بسیار مهمی است. تصور از این شرایط این بود که ممکن است جشنوارهای وجود نداشته باشد یا فیلمها تولید نشوند و به جشنواره نرسند. آنقدر در این دوران مسائل حاد بود که بهنظرم اهالی سینما واقعا زحمت کشیدند تا فیلمشان به جشنواره برسد. علاوه بر آن مدیریت خوبی هم شد. تعطیل کردن سینما در این شرایط مثل تعطیل کردن نانوایی است. حالا شاید نه آنقدر مهم ولی واقعا اهمیت دارد. ما نمیتوانیم سینما را ببندیم و بگوییم تمام شد.
من بهطور کلی «قایق سواری در تهران» کار رسول صدرعاملی را دوست داشتم. پختهتر از بقیه فیلمهایی بود که دیدم و روابط و قصه درستی داشت. هر کدام از فیلمها البته محسناتی داشتند. حتی بدترینهایشان هم این حسن را داشتند که
نگاه نو داشتند.
بهنظرم اینکه فیلمها در گونههای متخلف عرضه شدهاند، این جشنواره را نسبت به دورههای قبلی متفاوتتر کرده است. انگار از دل جامعه نگاههای مختلف در آن وجود دارد. یکی فیلم اجتماعی ساخته، یکی تریلر و همه جور سلیقهای در آن دیده میشود.
جسارت فیلماولیها، تجربه فیلمسازان پیشکسوت
مهدی فتاحی/ تهیهکننده بیلبورد
در جشنواره فیلم فجر امسال، فیلم اولیها جسارت و تازگی دارند و کارگردانان با تجربه پشتوانه مهارت و تجربه دارند.
بهنظرم زیاد شدن فیلم اولیها در جشنواره فیلم فجر میتواند یک پوست اندازی طبیعی در سینما باشد. همچنین ورود نسل تازه از نگاه و روایتهای متفاوت که اگر درست حمایت شود، میتواند به پویایی سینما و صنعت سینما کمک کند.
شاید مقایسه مستقیم خیلی منصفانه نباشد. اما آنچه در جشنواره فیلم فجر مهم است، کیفیت نهایی فیلمهاست که بهنظرم در این دوره از جشنواره ترکیب 2نسل باعث شده که فضای متنوعی درجشنواره فجر 44شکل بگیرد و همین تنوع فضا را پویاتر و خاصتر کرده است.
نسل تازهای از هنرمندان با نگاه جسورانه در جشنواره فیلم فجر حضور دارند. امسال چند فیلم قابلتوجه در جشنواره داشتیم که از زوایای خاص میتواند، مورد توجه قرار بگیرد.
از میان فیلمهای جشنواره آنهایی که از نگاه تماشاگران سینما و منتقدان بیشترین توجه را جلب کرده و بیشتر از همه در روزهای جشنواره از آن صحبت کردند، هر کدام میتوانند پدیده امسال باشند.
هر کدام از فیلمها با ویژگیهای خاص خودش، قابل
بحث و نقد است.
در هر جشنوارهای برخی از فیلمها میتواند پایینتر از انتظار تماشاگر و منتقدان سینما باشد و این به تفاوت نگاه و توقع هر تماشاگر یا منتقد برمیگردد تا اینکه آن را ضعف مطلق فیلم بدانیم. بهنظرم حتی آثارکم حاشیه نیز میتواند قابل تامل باشد.
تنوع در روایتها در فیلمهای این دوره از جشنواره بیشتر به چشم میآید و همین باعث زندهتر شدن و قابل بحثترشدن جشنوارهشده و نسبت به دورههای قبل جشنواره متوازنتر است.
در همینه زمینه :
