4 دهه دوئل با افیون

محمد سرابی | روزنامه‌نگار

مبارزه با مواد‌مخدر و تلاش در جهت کاهش قاچاق، توزیع و مصرف مواد‌مخدر از مسیر ایران یکی از ماموریت‌های مهم و حیاتی انقلاب اسلامی ایران بعد از پیروزی در بهمن 57 بود.همین حساسیت‌ها بود که تصویب قوانینی در مسیر مبارزه با مواد‌مخدر را در دستور کار قانونگذاران قرار داد. نخستین قانون پس از انقلاب در این زمینه، لایحه قانونی تشدید مجازات مرتکبین جرائم مواد‌مخدر و اقدامات تأمینی و درمانی به‌منظور مداوا و اشتغال به کار معتادان مصوب 1359در شورای انقلاب بود. کار ایران در این مسیر آسان نبود؛ از یک طرف همسایه کشورهای تولید‌کننده بود و از طرفی در کریدور قاچاق مواد‌مخدر به اروپا قرار داشت اما هیچ‌وقت دست از مبارزه در این 4دهه برنداشت؛ هرچند بهای این ایستادگی هم هزاران شهید و جانبازی  بودندکه پرچم ایران را در این مبارزات بالا نگه داشتند تا امروز به‌عنوان یکی از کشورهای موفق و پیشگام در این عرصه مطرح شود.

پیش از انقلاب
مصرف تریاک سال‌ها در ایران رایج بود اما در اواخر حکومت پهلوی یک ماده مخدر دیگر رایج شد. به گزارش روزنامه واشنگتن‌پست، براساس آمار سازمان ملل در سال 1350بیش از ۵ هزارمعتاد به هروئین در ایران وجود داشت که در کنار حدودا ۳۳۰ هزار مصرف‌کننده تریاک جمعیت زیادی را تشکیل می‌دادند. تجارت این مواد‌مخدر از مرز‌های 2 کشور همسایه در شرق و غرب ایران یعنی افغانستان و ترکیه انجام می‌شد و پلیس ایران در آن زمان قادر به کنترل محموله‌ها نبود. تریاک ماده مصرفی سنتی به‌حساب می‌آمد اما نسل جوان با هروئین آشنا شده بودند که تأثیر خطرناک‌تری داشت. در آستانه انقلاب اسلامی، کنترل قاچاق مواد‌مخدر به‌عنوان یکی از خواسته‌های مهم انقلابیون مطرح شد.

امروز
پس از انقلاب اسلامی عزم و اراده نظام برای مقابله با مواد‌مخدر باعث شد که بخش‌های گوناگون از دادگاه انقلاب تا کمیته‌های انقلاب اسلامی درگیر مبارزه با قاچاقچیان شوند. با تشکیل ستاد مبارزه با مواد‌مخدر این فعالیت‌ها نظم مشخصی پیدا کرد و با پایان یافتن دفاع‌مقدس، نیرو‌های نظامی توان بیشتری برای مبارزه عملی پیدا کردند. تولید تریاک در افغانستان و تجارت آن به سمت غرب همچنان ادامه می‌یافت اما ایران قصد نداشت به قاچاقچیان اجازه عبور آزادانه از خاک ایران را بدهد. در 47سال گذشته آمار‌های متفاوتی از میزان مواد‌مخدر کشف شده در ایران منتظر شده است. در سال 1399این کشفیات به اوج خود رسید و 1200تن ماده مخدر در یک سال از قاچاقچیان به‌دست آمد. در سال 1370و با ادغام شهربانی، ژاندارمری و کمیته‌های انقلاب اسلامی و تشکیل نیروی انتظامی کار مبارزه با قاچاقچیان به این نیرو سپرده شد و بیشترین سهم شهدای مبارزه با مواد‌مخدر نیز امروز متعلق به نیروی انتظامی است.