فرهاد کوهکن، این بار در اورامانات

راحله عبدالحسینی | روزنامه‌نگار

در تازه‌ترین فهرست آثار ثبت ملی کرمانشاه، نام غار دستکندی به چشم می‌خورد که قصه خالوحسین کوهکن را در سینه دارد؛ پیرمردی که از ناملایمات زندگی به کوه پناه برد و در مدت 20سال با یک تیشه در دل کوه غاری دستکند ساخت و بین اهالی «فرهاد ثانی» لقب گرفت. غار خالوحسین در روستای میگوره شهرستان پاوه یک دهه است که پاتوق‌ گردشگران شده‌ و حالا با ورود به فهرست آثار ثبت ملی کشور روند توسعه زیرساخت‌های گردشگری برای آن آغاز خواهد شد.

غار دستکند روستای میگوره
پیرمرد هنوز زنده بود که گردشگران برای تماشای غار دستکندش می‌آمدند. خودش در کپری روبه‌روی غار و بر بلندی زندگی می‌کرد؛ جایی مشرف بر غار. خالوحسین عثمانی که بین اهالی به خالوحسین کوهکن معروف است، سال1395 در 86سالگی از دنیا رفت. قصه یک‌خطی زندگی سخت او در ازدست‌دادن پایش در جوانی بر اثر اصابت گلوله در زمان شکار، ازدست‌دادن 3فرزند و همسرش، بی‌خانمان‌شدنش در روزگار جنگ تحمیلی و تلف‌شدن دام‌هایش خلاصه می‌شود؛ اتفاقی که برای برخی با افسردگی و خانه‌نشینی همراه است. اما خالوحسین کوهکن کوله‌بار رنج‌هایش را به کوه برد و با تیشه‌ به جان سنگ‌های کوه افتاد. زندگی عشایری، دامداری و کشاورزی را هم خوب می‌دانست. پس از کش‌وقوس‌های فراوان بر سر ثبت ملی غار دستکند خالوحسین، به‌تازگی این اتفاق افتاد و این غار در روستای میگوره ثبت ملی شد.

4خانه در غار 
خالوحسین کوهکن تمام این سال‌ها با یک تیشه که خودش معتقد بود از الماس است، 9اتاق و 4خانه مجزا در دل کوه تراشید که در بعضی نقاط نسبت به سطح زمین ارتفاع کمتری دارد. در بعضی از اتاق‌ها ارتفاع به ۱۷۰ تا ۱۸۰سانتی‌متر می‌رسد. 2خانه تک‌اتاقی است و 2‌ خانه دیگر شامل چند اتاق مجزا یا همان دالان است که هر دالان به دالان دیگری ختم می‌شود. خالوحسین ‌ یکی از خانه‌های تک‌اتاقی را به‌عنوان مقبره خود انتخاب کرده بود، هرچند او را در قبرستان عمومی شهر بانه دفن کردند. عقیل فرجی‌جاف، نتیجه دختری خالوحسین کوهکن، 13ساله و کوچک‌ترین عضو راهنمایی گردشگری کرمانشاه و کوچک‌ترین عضو کمیسیون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کرمانشاه است. او به همشهری می‌گوید: «خالوحسین سال1361 در 51سالگی کندن غار را آغاز کرد و آن را تا سال1380 به پایان رساند. از همان زمان، گردشگران برای تماشا می‌آمدند. او با دخترعمویش ازدواج کرد و حاصل ازدواجشان 6فرزند بود. همسرش قبل از شروع جنگ تحمیلی از دنیا رفت. خالوحسین صاحب بزرگ‌ترین گله در روستا بود و 12خانه در روستا داشت، اما همه را در جنگ از دست داد. با دست خالی و فقط با یک‌تیشه در مزرعه تابستانی‌اش در کوه میگوره شاهکار خلق کرد.»

نماد سختکوشی در اورامانات
مردم‌شناس ساکن کرمانشاه به همشهری می‌گوید: «اهمیت غار دستکند خالوحسین کوهکن به‌دلیل شاخص‌بودن آن است. خالوحسین به نماد سختکوشی در اورامانات و غرب کشور تبدیل شده و همه او را با نام فرهاد ثانی می‌شناسند. او اتفاقات ناگوار زندگی‌اش را با کوه در میان گذاشت؛ انگار فقط جغرافیای سرسخت اورامانات می‌توانست پذیرای غم‌هایش باشد.» پله‌های دسترسی به غار خالوحسین ساماندهی و مسیر 5کیلومتری رسیدن به این محل آسفالت شده‌است.» عزیز مصطفایی ادامه می‌دهد: «زیرساخت‌های گردشگری غار دستکند نیاز به توسعه دارد. راه‌اندازی بازارچه صنایع‌دستی نیز می‌تواند آن را به یکی از قطب‌های گردشگری کرمانشاه تبدیل کند.»