نهضت مدرسه‌سازی ادامه دارد

محمد سرابی|  روزنامه نگار 

مدرسه‌سازی در ایران یکی از موفق‌ترین پروژه‌های عمرانی است که باعث شده تمام کودکان در سن آموزش و تحصیل بتوانند به کلاس‌های درس راه پیدا کنند. یکی از اتفاق‌های خوبی که در این حوزه افتاده، ساخت 70میلیون مترمربع مدرسه در ایران است؛ مدرسه‌هایی که با ساخت آنها سرانه فضای آموزشی 3برابر شده است. مدرسه‌سازی‌ تعطیل‌بردار نیست، چراکه با وجود افزایش جمعیت و فرسوده‌ شدن مداوم ساختمان‌ها و تأسیسات آموزشی، روند مدرسه‌سازی هرساله ادامه دارد.

پیش از انقلاب
در سال1355 میزان باسوادی ایرانیان 40درصد بود که البته این آمار در مناطق روستایی تا 25درصد هم کاهش پیدا می‌کرد. در آستانه انقلاب اسلامی از 27میلیون نفر جمعیت بالای 6سال کشور 14میلیون نفر سواد نداشتند. در سال تحصیلی 1357- 1356تعداد دانش‌آموزان ایران کمتر از 7میلیون نفر بود. یکی از اهداف انقلابیون توسعه مدرسه‌ها بود، تا جایی که برای تمام کودکان شهری و روستایی کلاس درس ساخته شود. رسیدن به این هدف با توجه به شروع جنگ تحمیلی از یک سو و افزایش تولد‌‌ها از سوی دیگر بسیار دشوار بود. با همکاری نهاد‌هایی مانند جهاد سازندگی و آموزش و پرورش، مدرسه‌سازی آغاز شد و استاندارد‌های آموزش بهبود پیدا کرد. اکنون بعد از چند دهه فعالیت، مشکل نبود مدارس رفع شده است و تمام نقاط کشور از شهر‌های بزرگ تا روستا‌های دورافتاده دارای فضای تحصیلی هستند که نتیجه آن در باسواد شدن 98درصد جمعیت ایرانیان قابل مشاهده است. هدف کنونی مدرسه‌سازی رسیدن به سرانه‌های استاندارد و بهبود شرایط کلاس‌های درس است.

امروز
سال تحصیلی 1405- 1404با 16میلیون دانش‌آموز شروع شد. این آمار حدود10میلیون نفر بیشتر از تعداد دانش‌آموزان ابتدای انقلاب است. در سال‌های پس از انقلاب بیش از 90درصد مدارس قدیمی تخریب و بازسازی شدند. به‌ گفته حمیدرضا خان‌محمدی، رئیس سازمان نوسازی مدارس کشور در جمع رسانه‌ها  در 4دهه گذشته، بیش از ۷۰میلیون مترمربع فضای آموزشی در کشور ساخته شده است: اکنون حدود 7۹۰۰پروژه مدرسه‌سازی‌ تعریف شده که بیش از 1000پروژه آن در مهر‌ماه افتتاح شده است.
او با اشاره به اینکه منابع مالی مدرسه‌سازی‌ از اعتبارات دولتی، مشارکت خیران، مسئولیت‌های اجتماعی و منابع مالیاتی تأمین می‌شود بیان کرد: سال گذشته اعتبارات سازمان حدود 3برابر افزایش پیدا کرد. بودجه امسال هنوز نهایی نشده، اما پیش‌بینی می‌شود حدود ۵۰درصد افزایش داشته باشد. این افزایش اگرچه پاسخگوی تورم مصالح ساختمانی و دستمزدها نیست، اما حداقل باعث می‌شود عقب‌گرد نداشته باشیم. بسیاری از مدارسی که در حال فعالیتند نیاز به نوسازی و بازسازی دائمی دارند و ساخت و تعمیر مدارس هیچ‌گاه متوقف نمی‌شود. براساس برنامه هفتم توسعه، سرانه فضای آموزشی باید به ۶.۱ مترمربع به ازای هر دانش‌آموز برسد، ۸۰درصد مدارس نیازمند مقاوم‌سازی یا تخریب و بازسازی باید به سطح استاندارد برسند، ۱۰۰درصد سامانه‌های گرمایشی مدارس استانداردسازی شوند، سرانه فضای ورزشی به یک مترمربع افزایش یابد و ۵۰درصد کلاس‌های مناطق محروم هوشمندسازی شوند.

خیرین مدرسه‌ساز
خان‌محمدی با اشاره به منابع مالیاتی مدرسه‌سازی در بودجه دولتی اظهار کرد: براساس گزارش مرکز پژوهش‌های  مجلس اگر نوسازی بخواهد به تکالیف خود عمل کند، ۹۰هزار میلیارد تومان نیاز دارد، درحالی‌که اکنون یک‌سوم این منابع را در اختیار داریم و نیازمند مولد‌سازی‌ اموال و کمک خیرین هستیم. او گفت: مجموع تعهدات خیران در سال گذشته حدود ۱۸هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بود، اما تا ۱۵روز پیش میزان تعهدات به ۲۴هزار میلیارد تومان رسیده است. ۷۸درصد شهروندان نیز علاقه‌مند هستند مالیات پرداختی آنها در حوزه مدرسه‌سازی هزینه شود. رئیس سازمان نوسازی مدارس با بیان اینکه حدود
 ۳۰ درصد منابع نهضت مدرسه‌سازی از محل مولدسازی املاک پیش‌بینی شده و همه استان‌ها مکلفند گزارش‌های خود را ارائه دهند گفت: هیچ فضای آموزشی مازاد یا زمین بلااستفاده‌ای به سرانه‌ای غیر از آموزش  تبدیل نخواهد شد. زمین‌هایی که بلااستفاده و فاقد کارکرد آموزشی هستند تغییر کاربری می‌یابند و فروخته می‌شوند و منابع آنها مجددا در خدمت ساخت مدرسه قرار می‌گیرد. او درباره سامانه‌های گرمایشی و سرمایشی مدارس گفت: در دهه فجر، ۲۴هزار کلاس درس با سامانه گرمایشی استاندارد افتتاح می‌شود و برای سال آینده نیز ۲۵هزار کلاس هدف‌گذاری کرده‌ایم. طی تفاهمنامه‌ای با شرکت ملی گاز، بیش از ۳۰هزار کلاس دارای بخاری‌های غیراستاندارد بدون دریافت هزینه استانداردسازی خواهد شد.