زندگی یک خانواده حاشیهنشین
گفتوگو با محمد علیزاده فرد، کارگردان فیلم «حاشیه»
فهیمه پناهآذر
محمد علیزادهفرد هم مثل دیگر فیلمسازان فیلماولی بیشترین تجربه را در ساخت فیلمهای کوتاه دارد، اما او چند تلهفیلم نیز ساخته و امسال با «حاشیه» به جشنواره آمده است، فیلمی اجتماعی با فضای روز که در آن هادی کاظمی، مهران احمدی و سجاد بابایی بازی میکنند. این فیلم قصه خانوادهای را به تصویر میکشد که بهخاطر مسائل اقتصادی درحاشیه شهر زندگی جدیدی را تجربه میکنند. «حاشیه» درامی معمایی است که در آن فیلمساز زیر پوست شهر
میرود تا پی جوی سرنوشت کاراکترهای برگزیده اش باشد.فیلمی که برخی رسانه ها داستانش را این گونه روایت کرده اند:«محسن طلبه جوانی است که به دلیل حادثهای مجبور به پرداخت دیه و خسارت میشود و همین مسئله باعث میشود که او و خانوادهاش مجبور شوند به حاشیه تهران بروند و آنجا خانه بگیرند. در محله جدید دختر کوچک محسن ناپدید میشود و او به همراه یکی از اهالی حاشیه به نام مهدی که او هم فرزندش گم شده است به دنبال بچههایشان میگردند...»
حضور هادی مقدم دوست به عنوان بازیگردان و کمال تبریزی در مقام مشاور کارگردان از دیگر نکات قابل ذکر این فیلم است.
امسال با فیلم بلند «حاشیه» در جشنواره حضور دارید. بعد از «تروا» و ساخت فیلمهای کوتاه ایده ساخت «حاشیه» از کجا آمد؟
این ایده برای چند سال پیش است. این ایده براساس تجربههای زندگی خودم شکل گرفت، به اضافه فضای اقتصادیای که در جامعه هر روز دارد سختتر میشود و به جای اینکه از حاشیهنشینها کم شود، به آنها افزوده میشود. بعد از نگارش ایده و طرح، چند بار اقدام به ساخت «حاشیه» کردیم که بنا به دلایلی به نتیجه نرسید. سال گذشته طبق توافقی که با حوزه هنری داشتیم به همراه بنیامین هفتلنگ، نگارش فیلمنامه را شروع کردیم و چند ماهی درگیر آن بودیم تا به نسخه اول رسیدیم. البته تا زمانی که به پیشتولید و تولید برسیم نیز بارها فیلمنامه را بازنویسی کردیم.
به نظر میرسد با توجه به عنوان فیلم و مضمون اجتماعیای که «حاشیه» دارد، این فیلم قصهاش در حاشیه شهر اتفاق میافتد. فیلم شما درباره مسائل اجتماعی حاشیهنشینهاست؟
فیلم درباره خانوادهای است که بهدنبال یک اتفاق مالی ضربه میخورند و مجبور میشوند در حاشیه شهر زندگی کنند و با مشکلاتی روبهرو میشوند که به شکل سینمایی و دراماتیک به آن پرداختهایم.
شما پیشتر با یوسف منصوری در ساخت «تروا» همکاری داشتید. این همکاری چطور شکل گرفت؟ فکر میکنید «حاشیه» جزو فیلمهایی هست که بتواند مخاطب را درگیر قصهاش کند؟
سال99 در «تروا» کار کرده بودیم و در «حاشیه» نیز این اتفاق تکرار شد. از آن زمانی که ایده و طرح را به فیلمنامه تبدیل کردیم، تهیهکننده هم کنار ما حضور داشت و مراحل را با هم پیش بردیم. تلاش بر این بود که از نظر تعلیق و جذابیتهای حسی تماشاگر را درگیر کنیم و این تلاش در متن و تولید هم نمود داشته. با این حال مشتاقم که رویارویی تماشاگر را با اثر ببینم و اینکه تا چه حد موفق بودهایم.
امسال رقابت فیلمسازان فیلماولی بیشتر از سالهای گذشته است. این حضور و رقابت را چطور پیشبینی میکنید؟ آیا جشنواره فرصتی برای دیده شدن فیلمسازان است؟
تجربه حضور پررنگ فیلماولیها در سالهای قبل هم بوده و امسال نیز این حضور قابل توجه است. قطعا این حضور فضای جذابی دارد. امیدوارم فیلمها همگی در سطح خیلی خوبی باشند، چراکه جشنواره فجر با حضور فیلمهای قوی باعثقوت سینمای ایران میشود. امیدوارم رقابتی که صورت میگیرد جذاب و سالم باشد.
از انتخاب بازیگران بگویید. 2بازیگر شما در کارنامه بازیگریشان فیلمهای طنز هم دارند. انتخاب این دو بازیگر(هادی کاظمی و مهران احمدی) برای حضور در یک فیلم جدی ریسک نبود؟
هادی کاظمی، مهران احمدی و سجاد بابایی 3بازیگر مردم ما هستند که نقشهای متفاوتی در «حاشیه» از آنها خواهیم دید. بهنظرم انتخاب بازیگرانی که در کارنامهشان طنز هم وجود دارد ریسک نبود. کسانی که سالها در فضای کمدی کار کردهاند با توجه به اینکه بازی در این فضا سخت و دشوار است، توانستهاند از عهده آن بهخوبی بربیایند. این بازیگران به تکرار نیفتادهاند. هادی کاظمی ازجمله بازیگرانی است که کارهای طنز زیادی دارد، اما ورودش به نقشهای جدی همیشه با موفقیت همراه بوده، چراکه خودش بهشدت بازیگر توانمندی است. بازیگران زن ما نیز ازجمله خانم کانلی و رفیعی و حتی بازیگران کودک بیشترین انرژی را صرف بازیهای خود کردهاند و بازیگران بهاصطلاح اذیتکنی نبودند. آنها خودشان بیشترین دغدغه را داشتند که این موضوع برایم بسیار باارزش است.
ساخت فیلمهای کوتاه و البته اگر اشتباه نکنیم یک تلهفیلم(تروا) چقدر مسیر را برای «حاشیه» باز کرد و چقدر به ساخت نخستین فیلم بلندتان کمک کرد؟
من در این سالهایی که فیلم کوتاه میساختم با عوامل پشت صحنه بیشترین تعامل را داشتم و این افراد برای تولید فیلم اول نیز بسیار کمککننده بودند. خوشبختانه گروه کاملا همراهی داشتیم. تجربههای فیلمسازی نیز در تولید فیلم اول بسیار کمک کرد و از تمام تجربهها در «حاشیه» استفاده کردم.
«حاشیه» فیلم کمهزینهای بوده یا پرهزینه؟ چه مشکلاتی بهعنوان کارگردان فیلماولی در مسیر راهتان قرار داشت؟
در میان آثار سینماییای که در سازمان اوج و یا حوزه هنری ساخته میشود «حاشیه» جزو فیلمهای کمهزینه است. با توجه به فضای روز و سوژه اجتماعیای که داشتیم فیلم هزینه عجیب و غریبی نداشت و بودجهاش در حد و اندازه معمول آثار سینمایی بود.
