حمید بنا؛ نویسنده و محقق
بخاری نفتی خانهمان از پس سرمای استخوان خردکن بهمنماه برنمیآمد. زمستانها خانه ما بوی نفت میداد. خودم را چسباندم به بخاری و کاغذ فیلی را پهن کردم روی فرش. شاید این اصطلاح کاغذ فیلی خیلی به گوشتان نخورده باشد. آنوقتها ما برای درستکردن روزنامه دیواری از یک مقوا به ابعاد 50 در 70 استفاده میکردیم که به کاغذ فیلی معروف بود. روزنامهدیواری یک محصول فرهنگی منحصربهفرد در عصر حیات ما بهحساب میآمد. در دوره ما فقط خبرهای مهم به سمع و نظر مخاطبان تلویزیون و رادیو میرسیدند؛ آنهم با یک تأخیر معنادار!
داشتم درباره پدیده روزنامه دیواری حرف میزدم. اوج انتشار این جریده فخیمه، در ایام دهه فجر اتفاق میافتاد. دهه فجر در دهه 60 اعتبار و آبروی زیادی داشت. بههرحال هنوز خیلی از بیرون رفتن دیو و آمدن فرشته نمیگذشت و مردم روزگار تلختر از زهر را فراموش نکرده بودند. ما بچه مدرسهایها که خیلی در آن روزها کیف میکردیم. یادش بهخیر! هم گروه سرود و تئاتر داشتیم و هم روزنامه دیواری و پخش سرودهای انقلابی در زنگهای تفریح. مدیر مسئول و سردبیر و هیأت تحریریه روزنامه دیواری هم خودمان بودیم.
ستون طنز، چیستان، عکس امام(ره) ، یاد شهدا و دانستنیها و مطالب آموزنده را یا مینوشتیم یا میچسباندیم روی همان کاغذ فیلی و اسممان را با قلم درشت مینوشتیم بالای آن.
یکی از مطالب همیشگی ما هم مربوط میشد به غارت نفت ایران توسط غربیها. امان از این بوی نفت که پای مفتخورها را به ایران باز کرد و شدیم مستعمره یک مشت اجنبی. روح حضرت روحالله شاد که ما را از آن خفت و خواری نجات داد و با استقلال و آزادی هویتمان را بازسازی کرد. اصولا دهه فجر، دهه بازخوانی ظلم تاریخی انگلیس و آمریکا به ایران محسوب میشد. نور به قبر حمید سبزواری ببارد که با «آمریکا آمریکا، ننگ به نیرنگ تو» فریاد یک ملت را به گوش جهانیان رساند.
حالا که چند دهه از آن روزها میگذرد، هنوز هم در روزهای دهه فجر ناخودآگاه صدای اسفندیار قرهباغی توی گوشم میپیچد:
در همه دور زمان، چون تو ستمکاره نیست
عامل هر فتنهای، صلح و صفا در تو نیست
آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو
خون جوانان ما میچکد از چنگ تو
هرچند که حساب ما و آمریکا، از بوی نفت فراتر رفته و حالا شیطان بزرگ با اصل و ریشه اعتقادات ما دشمن است. کاش یکی پیدا بشود و معنای «دشمن هر ملتی، موجب هر ذلتی / سایه هر وحشتی، فتنه هر امتی» را برای نسل نوجوان و جوان این مملکت شرح بدهد. کاش همان یک نفر به بچههای ما بگوید که «رسم تو عصیانگری کار تو ویرانگری / تیره شده عالم از حیله و نیرنگ تو» یعنی چه.
بگذریم! دهه فجرتان مبارک
بوی نفت، دهه فجر و دیو ستمکاره
در همینه زمینه :
