اسفند و عود؛ رفیق آلودگی هوا و دشمن ریه کودکان

پروانه بندپی؛ روزنامه‌نگار

از گذشته‌های دور تصور بر این است که دود اسفند، هوا را ضدعفونی می‌کند یا عنبرنسارا می‌تواند میکروب‌ها را از بین ببرد. اما علم، هشدار متفاوتی برای ما دارد؛ به‌خصوص در روزهایی که شاخص آلودگی هوا بالاست.
دکتر سیداحمد طباطبایی، فوق‌تخصص بیماری‌های ریه کودکان، رئیس بخش ریه بیمارستان کودکان مفید تهران و استاد دانشگاه در این‌باره به همشهری می‌گوید: «بسیاری از خانواده‌ها تصور می‌کنند دود کردن اسفند، عنبر، عنبرنسارا یا روشن کردن عود در داخل خانه می‌تواند باعث کاهش آلودگی هوا شود، درحالی‌که این تصور نادرست است و حتی می‌تواند باعث بدترشدن شرایط شود. استنشاق این مواد خود می‌تواند نوعی آلودگی ایجاد کند. علاوه بر این می‌تواند بیماری‌های آلرژیک و آسم کودک و حتی فرد بزرگسال را تشدید کند.»
ریه کودکان تا سنین نوجوانی در حال رشد و تکامل است. تعداد آلوئول‌ها (کیسه‌های هوایی) در بدو تولد بسیار کمتر از بزرگسالی است و هرگونه التهاب ناشی از دود، می‌تواند در روند تکاملی این اندام حیاتی اختلال ایجاد کند. زمانی که در فضای بسته خانه، عود یا اسفند روشن می‌شود، غلظت ذرات معلق (PM2.5) به‌شدت بالا می‌رود. برای کودکی که دچار آسم یا آلرژی است، این ذرات حکم بنزین روی آتش را دارند. متخصصان می‌گویند حتی شمع هم (مخصوصا شمع‌های ارزان) به‌دلیل داشتن پارافین، اسانس‌های شیمیایی و دوده می‌تواند به اندازه اسفند و عود برای کودکان (به‌خصوص کودکان مبتلا به آلرژی و آسم) خطرناک باشد و در روزهای آلوده، بار آلودگی فضای بسته را به‌شدت بالا می‌برد. متخصصان توصیه می‌کنند در روزهای آلوده، به جای پناه بردن به روش‌های سنتی برای کاهش اثرات آلودگی هوای خانه که اغلب بی‌اثر و آسیب‌زاست، بر کاهش منابع تولید دود در خانه تمرکز کنید. مثلا اگر بخاری دارید، از سلامت شعله و لوله خروجی آن اطمینان پیدا کنید. از سرخ کردن طولانی غذا که باعث ایجاد بخارهای چرب و دود در فضای خانه می‌شود، پرهیز و دود کردن اسفند و عنبرنسارا و روشن کردن عود با هدف کاهش آلودگی هوا را از سر بیرون کنید.