گزارش
پایان کابوس بیسوادی ایرانیان
مقایسه وضعیت آموزش و سواد قبل و بعد از انقلاب به روایت اعداد و ارقام
سحر جعفریانعصر | روزنامهنگار
تا سال ۱۳۵۷ سواد و تحصیلات عالیه در بسیاری از مناطق ایران فراگیر نشده بود؛ در دهههای 40و 50 هم که سواد به روستاها و عشایر رسید تا پایان مقطع ابتدایی و با اولویت پسران بود. بنابراین اگر کسی قصد درسخواندن در مقطع راهنمایی و متوسطه را داشت باید به شهر میرفت و هزینه جانبیای مانند کرایه خانه و خورد و خوراک را پرداخت میکرد. بعد از انقلاب این بساط تبعیض و بیتوجهی به آموزش برچیده شد و آموزش عمومی تا پایان سال دوازدهم یا همان دیپلم فراگیر شد و رخت بیسوادی بهخصوص در دختران تا آمار بالای ۹۰درصد برچیده شد.
رخنه تحصیلات عالی تا روستاهای دورافتاده
یکی از مهمترین تحولات آموزشی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، گسترش و ایجاد دسترسی برابر به مراکز آموزشی ویژه مناطق محروم و روستایی بوده است. این تحول بزرگ با هدف کاهش محرومیتهای تحصیلی، ضمن اجرای طرحهایی مانند «مدارس شبانهروزی، عشایری و سیار» به وقوع پیوسته است. نرخ برخورداری از فرصتهای همگانی علمآموزی و دسترسی به مراکز تحصیلی پایه از 40 درصد دوران پیش از انقلاب به 98درصد بعد از پیروزی انقلاب اسلامی رسیدهاست.
باسوادی، مُد شد
2سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، همه اعداد و ارقام آماری مرتبط به درس و مشق و مدرسه از سوی وزارت آموزش و پرورش وقت چنین اعلام شد: نرخ باسوادی زنان در سال 1355برابر با 35درصد و همچنین نرخ باسوادی مردان 60درصد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و با شروع بهکار نهضت سوادآموزی، آمارهای تحصیلی رو به صعود گذاشتند؛ باسوادی بیش از 95درصد زنان و 96درصد مردان. عدالت در برخورداری یکسان از فرصتهای دانشآموزی هم برای دختران و هم پسران، مهمترین اتفاق در این بخش از دستاوردهای آموزشی بوده است.
پایان کابوس ترک تحصیل کلاس اولیها
گسترش کمی و کیفی مراکز پیشدبستانی از دیگر مولفههای بررسی دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه آموزشی است. در حال حاضر بنا به آخرین آمار اعلامشده از سوی سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، بیش از 28هزار کودکستان و مرکز پیشدبستانی در کشور فعال هستند. در آییننامههای اجرایی این مراکز آمده که ذیل اهدافی مانند آشنایی اولیه با علوم گوناگون، استعدادیابی، شناسایی نقاط ضعف و قوت نوآموز، توجه به اولویت «رشد همهجانبه کودکان» در ابعاد مختلف اجتماعی و عاطفی در دستور کار قرار بگیرد. پیشدبستانی، آمار تکرار پایه اول ابتدایی و ترک تحصیل کلاس اولیها را بهشدت کاهش میدهد.
پناه بر ارزشیابی توصیفی از نمره
از دیگر تغییرات رو به جلو در حوزه آموزش، تبدیل شیوه ارزشیابی نمره محور به شیوه ارزشیابی کیفی-توصیفی در دهه80 است؛ تغییری که به واسطه تدوین سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش (فصلچهارم-بند 16) ایجاد شده است. توجه تنظیمکنندگان سند تحول بنیادین ساختار آموزشی به ابعاد روانشناختی بهویژه در این فصل و بند، آثار مطلوبی در پی داشته و دارد. ازجمله اینکه دانشآموزان دوره ابتدایی از شر فوبیای نمرات زیر 10تا صفرهای ناامیدکننده، در امان ماندهاند و تحصیل آنها با واژههای خیلیخوب تا نیاز به تلاش بیشتر توصیف میشود.
تکنولوژی در خدمت آموزش
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توجه به تکنولوژی آموزشی شتاب قابل ملاحظهای گرفته است؛ بهطوری که امروز بیش از 60درصد مدارس کشور از متوسط امکانات تکنولوژیمحور (تختههای هوشمند، پروژکتور، دوربین و سیستمهای صوتی) برای تعلیم و تربیت دانشآموزان بهره میگیرند. شبکه شاد (شبکه آموزش دانشآموزی) نیز یکی از بزرگترین پلتفرمهای آموزش مجازی است که بیش از 8میلیون دانشآموز و تمام معلمان در آن عضو هستند و فعالیت دارند.
دانشآموزان استثنایی، استثنا نیستند
پیشرفتهای آموزشی در ارتباط با علمآموزی کودکان با نیازهای ویژه نیز از دستاوردهای آموزشی انقلاب اسلامی است. با تأسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، این کودکان تحت پوشش برنامههای آموزشی تخصصی قرار گرفتهاند. بر این اساس، بیش از 150هزار دانشآموز با نیازهای ویژه در بیش از هزار و 600مدرسه ویژه مشغول تحصیل هستند. همچنین ساخت مدرسه برای دانشآموزان اُتیسمی باکمک خیرین مدرسهساز از اتفاقات مهم 2دهه اخیر در ایران است.
مدرسهها نو میشوند
با اینکه سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس ایران پیش از تاریخ انقلاب اسلامی تاسیس شد اما بعد از این تاریخ بود که فعالیت آن گسترش پیدا کرد. یکی از مهمترین وظایف و اقدامات این سازمان، ساخت و نوسازی مدارس در مناطق محروم و روستایی است که آمار 20درصدی روستاهای محروم دارای مدرسه (پیش از انقلاب) را 70درصد افزایش دادهاست. در حال حاضر بیش از 130هزار مدرسه در کشور وجود دارد که بسیاری از آنها در مناطق محروم و روستایی دایرند. هماکنون بسیاری از این مدارس با کمتر از١٠ دانشآموز فعالیت میکنند و برخی حتی یک دانشآموز و معلم دارند.
آمارهای دوستداشتنی
تعداد دانشآموزان در سال 1357حدود 7میلیون نفر بوده که این تعداد در تازهترین آمار به 17میلیون دانشآموز رسیدهاست. نرخ پوشش تحصیلی دوره ابتدایی 98درصد و دورههای متوسطه 90درصد است. 2میلیون و 500هزار دانشآموز در حدود 20هزار مدرسه غیردولتی در حال تحصیل هستند. پیش از انقلاب، سرانه فضای آموزشی برای هر دانشآموز بیش از یک مترمربع بوده که اینک به بیش از 5مترمربع افزایش یافتهاست؛ همچنان که تعداد معلمان نیز با توجه به افزایش جمعیت، 3درصد رشد داشته است. از این روست که ایران در رده کشورهای تراز اول در حوزه آموزشی قرار گرفتهاست.
در همینه زمینه :
