منابع و سرزمینهای دیگر در مسیر «آمریکا را دوباره بزرگ میکنیم»
ایالات متحده به چند دلیل در رقابت با چین و برای حفظ برتری اقتصادی و نظامی، دنبال کنترل منابع انرژی، مسیرهای استراتژیک و سرزمینهای کلیدی است.
وابستگی به انرژی و بازار جهانی: آمریکا همواره بهدنبال امن نگهداشتن منابع انرژی جهانی بهویژه نفت برای ثبات اقتصادی و کاهش شوکهای بازار بوده که در گزارشهای تحلیلی در مورد تصاحب منابع انرژی نقش کلیدی دارد.
رقابت با چین و روسیه: واشنگتن تلاش میکند از نفوذ پکن و مسکو در مناطق غنی از منابع، ازجمله آمریکای لاتین و قطب شمال جلوگیری کند. این موضوع در سخنرانیها و برنامههای امنیتی آمریکا بارها مطرح شده است.
امنیت ملی و خطوط ارتباطی: سرزمینهایی چون گرینلند موقعیت جغرافیایی استراتژیک دارند که میتوانند بهعنوان گلوگاههای نظامی و اطلاعاتی در برابر رقبا اهمیت یابند.
ونزوئلا؛ نفت و منابع انرژی
آمریکا از شهریورماه تا دیماه به توقیف نفتکشهای ونزوئلایی روی آورد و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا صراحتا اعلام کرد نفت ونزوئلا را میخواهد، اگرچه در ابتدا اسم رمز براندازی رژیم نیکلاس مادورو را مبارزه با قاچاق موادمخدر اعلام کرده بود.
ترامپ در مصاحبهای در ۲۴ژانویه۲۰۲۶ گفت آمریکا نفت توقیفشده را به پالایشگاههای آمریکایی منتقل کرده و بخش قابلتوجهی از آن را به فروش خواهد رساند، با هدف آوردن ۳۰ تا ۵۰میلیون بشکه نفت به بازار آمریکا و سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در ونزوئلا.
علت اقدام نظامی: تضمین انرژی و منابع نفتی در رقابت با بازارهای جهانی، کاهش وابستگی به منابع منطقه خاورمیانه و کاهش نفوذ چین در آمریکای لاتین.
گرینلند؛ امنیت، منافع استراتژیک و رقابت جهانی
در اجلاس اقتصادی داووس در ژانویه۲۰۲۶، دونالد ترامپ بار دیگر خواستار «مالکیت یا کنترل گرینلند» شد و این جزیره قطب شمال را «قلمرو ما» توصیف کرد و گفت: آمریکا میتواند از موقعیت جغرافیایی آن برای افزایش امنیت ملی بهره ببرد، هرچند او دربرابر فشار اروپاییها ظاهرا از این هدف خود عقبنشینی کرده است.
ترامپ ادعا کرد: «گرینلند برای امنیت ملی آمریکا حیاتی است» و از منظر استراتژیک میتواند جایگاه نظامی و اطلاعاتی واشنگتن را در قطب شمال تقویت کند، هرچند او قصد استفاده از نیروی نظامی برای الحاق را رد کرد.
علت فشار آمریکا: کنترل مسیرهای استراتژیک شمالگان، مقابله با نفوذ چین و روسیه در قطب شمال و تقویت پدافند و اطلاعات منطقهای
آمریکا و سایر مناطق غنی از منابع
در گزارشهای تحلیلی غربی اشاره شده که تراژدی ونزوئلا تنها مورد نیست، بلکه در طول دههها آمریکا در مناطقی که منابع معدنی، انرژی یا مسیرهای راهبردی دارند حضور نظامی، اقتصادی یا سیاسی گستردهای ایجاد کرده که شامل موارد زیر است:
عراق و خلیجفارس: حضور طولانیمدت پس از جنگهای۲۰۰۳ و حفظ دسترسی به منابع نفتی
افغانستان پیش از خروج کامل: دسترسی به مسیرهای استراتژیک و نفوذ در آسیای مرکزی
ساحل غرب آفریقا: رقابت برای امنیت خطوط دریایی و منابع دریایی
تحلیلگران همچنین میگویند سیاستهای کنونی واشنگتن در آمریکای لاتین و شمالگان بخشی از «رقابت بزرگ با چین» است تا منابع و مسیرهایی که پکن به آنها چشم دارد در اختیار آمریکا باقی بماند.
منابع و رقابت بزرگ
در ونزوئلا، اظهارات و اقدامات ترامپ در مورد توقیف نفتکشها و انتقال نفت به آمریکا نشان میدهد که منابع انرژی بزرگترین عامل ژئوپلیتیکی است.
در گرینلند، ادعاهایی درباره اهمیت استراتژیک و امنیتی قرار دارد که در محور رقابت جهانی با چین و روسیه قابل تفسیر است.
در هر دو مورد، ترامپ سخنان صریحی درباره بهرهبرداری و «امتیازدهی متقابل» داده که تصویر یک سیاست خارجی مبتنی بر منافع سخت و منابع را نشان میدهد.
منتقدان این رویکرد را «بازگشت به امپریالیسم کلاسیک» میدانند، اما دولت آمریکا آن را «امنیت ملی و رقابت با رقبای جهانی» توصیف میکند.
