گزارش
آتشبیار ان اغتشاش
تلگرام و واتساپ تا پیش از قطعشدن اینترنت بینالملل به بستری برای تشویق به اغتشاش تبدیل شده بودند
گروه دانستنیها
شروع مجدد اغتشاشات در کشور بار دیگر فرصت خوبی بود برای مشخصشدن بستر ناامن و غیر قابل کنترل شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای خارجی که بارها و بارها از سوی بسیاری از کارشناسان مطرح شده بود. تلگرام، واتساپ، اینستاگرام، ایکس و دیگران نشان دادند که میتوانند پایگاهی برای تبلیغات ضدجمهوری اسلامی ایران باشند و در ادامه نیز همچنان میتوانند چنین نقشی را ایفا کنند.
قوانین حاکمیتی
براساس مطالعات بینالمللی بسیاری از کشورهای جهان محدودیتهای اینترنتی خود را در سالهای اخیر افزایش دادهاند و حتی دستکم 5کشور بیش از یک قانون جدید برای حفاظت از دادهها و شهروندان خود معرفی کردهاند؛ محدودیتهایی که عمدتا براساس موقعیت شغلی (کارمندان دولتی و فدرال) و وضعیت جامعه (بحبوحه تنشهای داخلی) اعمال میشوند. در این میان شبکههای اجتماعی و پیامرسانها در بسیاری از کشورهای جهان ملزم به رعایت قوانین داخلی هستند و نباید از آن تخطی داشته باشند. در آمریکا بهدلیل اینکه مبدا بسیاری از آنهاست، قوانین کمتر سختگیرانه هستند اما در اروپا این موضوع دقیقا عکس است و قوانین ویژهای برای محدود کردن آنها گذاشته شده است. طی سالهای اخیر شرکتهای متا (شرکت مادر فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ) و ایکس بارها در اروپا جریمه شدهاند اما در مورد تلگرام یک اتفاق ویژه رخ داد و پاول دوروف، مالک این پلتفرم در فرانسه دستگیر و راهی زندان شد.
واتساپ هم بیکار نبود
در اغتشاشات ایران همواره شاهد حضور پررنگ اغتشاشگران در پلتفرمهایی چون فیسبوک، تلگرام و اینستاگرام بودهایم اما بهنظر میرسد که واتساپ هم اخیرا به جمع آنها پیوسته است. خبرگزاری فارس در گزارشی که چند روز پیش منتشر کرد، به نکته بسیار مهمی اشاره داشت: همزمان با آغاز اعتراضات و اغتشاشات در برخی شهرها، واتساپ نیز در کنار تلگرام با تبلیغ و توصیه عضویت در کانالهای جهتدار، نقش تحریککننده و آشوبمحور پیدا کرده است. همزمان با آغاز اعتراضات و اغتشاشات در تعدادی از شهرهای کشور، پیامرسان واتساپ در بخش «بهروزرسانیها» (s) و ذیل عنوان کانالها، پیشنهاد عضویت در کانالهای معاند ازجمله ایران اینترنشنال و بیبیسی فارسی را میدهد؛ رسانههایی که سالهاست سابقه آشکار در فضاسازی علیه جمهوری اسلامی ایران و همراهی با جریانهای ضدایرانی دارند. در روزهای گذشته نیز همزمان با شکلگیری این اغتشاشات، پیامرسان تلگرام با انتشار ویدئو، تصاویر و محتوای جهتدار در قالب تبلیغات در کانالهای فارسیزبان، به بازنشر و برجستهسازی محتوای آشوبمحور پرداخته است، این درحالی است که تلگرام در اسناد و سیاستهای رسمی خود انتشار یا تبلیغ محتوای نفرتپراکن، خشونتزا، آشوبمحور یا سوءاستفادهکننده از بحرانهای اجتماعی را بهصراحت ممنوع اعلام کرده است.
پیامرسانهای داخلی کجای ماجرا هستند؟
چند پیامرسان و شبکه اجتماعی ایرانی هم این روزها ارتباطشان با مخاطبان قطع شده است. بهنظر میرسد تقویت این پیامرسانها و بها دادن به آنها در روزهای پس از اغتشاشات باید در دستور کار مسئولان قرار بگیرد. چندین بار چنین مباحثی مطرح و متاسفانه به فراموشی سپرده شده است. شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای ایرانی میتوانند پاسخگوی نیازهای داخلی باشند، همانگونه که در ایام جنگ 12روزه توانستند امتحان خود را بهخوبی پس دهند. جلب اعتماد عمومی شاید کمی سخت شده باشد، اما مطمئنا میتواند بهعنوان یک گزینه موثر بار دیگر روی میز قرار بگیرد.
