بیماران روان، بیمه سلامت ندارند

علیرضا طاهری| مدیرعامل سرای احسان:

خلأ اقدامات حمایتی از سوی نهادهای فرادستی برای بیماران روان یکی از مسائلی است که روند انجام کار را برای خانواده این بیماران و مراکزی مانند ما سخت می‌کند. قوانین حمایت درمانی، اجتماعی از این بیماران چنان که باید باشد، نیست. 

فرض کنید در کشور ما 800 هزار نفر دچار «اسکیزوفرنی» باشند. یک سوم از این افراد اگر به موقع شناسایی شوند، درمان می‌شوند. یک سوم دیگر هم با گذراندن مراحل درمانی بیشتر و دریافت خدمات مناسب اجتماعی می‌توانند به مرور زندگی عادی را تجربه کنند. یک‌سوم آخر اما مراجعات مکرر بیمارستانی دارند. بیمه فقط هزینه 59 روز دوره حاد درمانی را تقبل می‌کند.‌ درصدی از این تعداد به‌طور معمول «مقیم تخت» یا نیازمند بستری شدن دائمی یا طولانی مدت هستند که هزینه‌های بسیار بالایی دارد. بیمار، خانواده‌اش و مراکز درمانی‌ـ بازتوانی نباید دغدغه و نگرانی داشته باشند. باید چنان حمایت شوند که تنها به دریافت و ارائه خدمات تخصصی بپردازند و درگیر امور مالی و اجرایی نشوند. 

لایحه سلامت روان تنها رویکرد قضایی، درمانی دارد و رویکرد بازتوانی را پوشش نمی‌دهد. به‌طور معمول، بیماری‌های روان جزو بیماری‌های پرهزینه و درازمدت به‌شمار می‌رود. ظرفیت مراکز خیریه مانند سرای احسان محدود است. بودجه و اعتبار در حوزه بهداشت و سلامت روان باید به 3 زمینه پیشگیری، درمان و بازتوانی اختصاص داشته باشد درحالی‌که متأسفانه به رویکرد درمان اختصاص دارد. پیشگیری و بازتوانی به اندازه درمان مهم و مؤثر است. در حوادثی مانند فاجعه منا، آتش‌سوزی پلاسکو، آزمون ورودی دانشگاه‌ها برخی افراد داغ‌دار، دچار حادثه و ناکامی می‌شوند. 

حوادث تلخ و زمینه‌ساز بیماری‌های روان در همه کشورهای جهان رخ می‌دهد. آنچه مهم است، چگونگی مددکاری است. گاهی در چنین اتفاق‌هایی این افراد در ساعت و روزهای نخست، شوکه هستند و اطراف آنها شلوغ. اما در روزهای بعد، با غم خود تنها می‌مانند. درست زمانی که باید مشاوره دریافت کنند. مددکاری چنین مواقعی باید نقش خود را ایفا و با انجام اقدامات لازم از دچار شدن فرد به بیماری‌ روان جلوگیری کند. درباره بیماران روان فقط درمان کافی نیست. باید عزت و کرامت این بیماران را در قالب بازتوانی، ایجاد فرصت و زمینه یک زندگی عادی به مرور برای آنها فراهم کرد. 

متأسفانه پیشگیری و بازتوانی در حوزه بهداشت و سلامت جامعه ما مغفول مانده است. بهترین اقدام، در حوزه بازتوانی، حمایت از بیمار برای یک زندگی عادی است. معمولاً این افراد در پرداخت هزینه، پیدا کردن شغل و اثبات توانایی‌ خود دچار استرس می‌شوند. استرس برای آنها حکم سم دارد. نهادهای حمایتی می‌توانند با قوانین و اقدامات حمایت‌گرانه دست‌کم برای ماه‌های نخست خروج از مراکز درمانی، تضمین حضور آنها را در جامعه فراهم کنند تا فرد به مرور با تقویت مهارت‌های ارتباطی خود را با شرایط جدید سازگار کند. خوشبختانه تاکنون خیّران حمایت دلسوزانه‌ای از ما داشته‌اند و در تأمین هزینه‌های درمانی و بازتوانی یاور ما بوده‌اند.

 اگر خیّران نبودند سرای احسان هم در کار نبود. آنها متعهدانه همراه ما هستند. خیرشان به درمان خلاصه نمی‌شود. این بیماران به مدد آنها سفرهای زیارتی مشهد، کربلا و تورهای تفریحی داشته‌اند. اینجا در مسیر بهشت زهرا(س) و حاشیه شهر قرار دارد. به‌زعم من بسیاری از خیّران ما خیّران «اتفاقی» هستند. برای مثال فردی از این مسیر عبور می‌کرد که سری هم به این سرا زد. 2 بخش را ساخت و تحویل ما داد. خیّر دیگری نانوایی مجموعه را برای طبخ و توزیع رایگان نان برپا کرد. خوش اقبالیم که خیّران این بیماران را رها نکرده‌اند و عاشقانه به آنها خدمت می‌کنند.

گزارش همشهری محله درباره خانه‌های حمایتی «احسان» در منطقه 20 را در صفحه 2 بخوانید.