شیرجه در آب آشامیدنی

رابعه تیموری | خبرنگار:

مناطق 1 و 2


این روزها که بحران آب یکی از مهم‌ترین مشکلات شهر تهران به شمار می‌آید و زمزمه احتمال جیره‌بندی شدن آب به گوش می‌رسد، استفاده از آب آشامیدنی برای پر کردن استخر برخی از ساکنان شمال شهر اتفاقی نیست که بتوان به سادگی از آن گذشت. بر اساس پیمایش سازمان آب و فاضلاب تهران، 10‌ درصد از مشترکان پولدار، سالانه 110 میلیون‌مترمکعب آب آشامیدنی را به استخرهایشان سرازیر می‌کنند. نکته جالب این است که ناکارآمدی مصوبات قانونی، حریف این مشترکان خاص هم نمی‌شود و قوانین رنگارنگی که برای بهینه کردن مصرف آب وضع و تصویب شده، سال‌هاست معوق مانده و خاک می‌خورد. 

از آنجا که یکی از وظایف و کارکردهای سازمان آبفای مناطق، آموزش و فرهنگسازی است از مسئول روابط‌عمومی آبفای منطقه یک خواستیم یکی از مروجان و آموزشگرانش را با ما همراه کند تا به چند برج بالای شهر سری بزنیم و با ساکنانش درباره پیامدها و ابعاد استفاده از آب شرب برای پرکردن استخرها صحبت کنیم. پاسخی که شنیدیم، این بود: «‌در آبفای منطقه برنامه آموزشی پلاک به پلاک نداریم و مروجان فعالیت نمی‌کنند.» پیگیری مصرانه ما به تذکر دوستانه یکی از کارکنان مجموعه ختم شد: «‌بسیاری از مشترکان آبفای منطقه یک، ثروتمند و صاحب نفوذ اجتماعی هستند و انگشت گذاشتن روی امکانات آنها تاوان سختی دارد که مسئولان نمی‌پذیرند.

بهتر است شما هم از خیر این گزارش بگذرید و خبر را نشنیده بگیرید!» وقتی موضوع را با «‌‌علیرضا رضایی» شورایار محله دریا در میان می‌گذاریم، او شهروندانی را به ما معرفی می‌کند که به دلیل بحران آب، استخرهای خانگی خود را تعطیل و از استخر عمومی استفاده می‌کنند. «شهیندخت مهینی» یکی از شهروندان ساکن در خیابان شهید صرافان است که مصرف آب استخر خانگی خود را از آب آشامیدنی به آب چاه تغییر داده و حتی قسمتی از پساب استخر را برای آبیاری درختان و فضای سبز برج استفاده می‌کند.

مهینی می‌گوید: «استفاده از آب تصفیه‌شده خیالم را آسوده می‌کند اما دوست ندارم منافع شخصی‌ام، منافع دیگران را به خطر بیندازد.» مهینی در آژانس املاک شاغل است و با کمک او به‌عنوان خریدار مسکن به یکی از برج‌های بالانشینان راه پیدا می‌کنیم. او واحدی فول امکانات از یکی از برج‌های مسکونی خیابان صادق قمی از محله نیاوران را برای بازدید پیشنهاد می‌کند. فضای داخل استخر زیرزمینی، برج مجلل و نورپردازی‌ ویژه فضای استخر به نمای سنگ تراورتن و کف سنگ ایتالیایی آن، چشم‌اندازی مسحور‌کننده بخشیده است.

آب زلال و لبریز این استخر 500‌ مترمربعی قسمتی از 110 میلیون مترمکعب آب آشامیدنی است که صرف سبک زندگی اشرافی برخی مرفهان می‌شود و سالانه 132 میلیارد تومان هزینه به اقتصاد ملی کشور تحمیل می‌کند. وقتی از نگهبان برج درباره آب مورد استفاده برای پرکردن استخر می‌پرسیم به ما اطمینان می‌دهد که استخر فقط از آب آشامیدنی پر می‌شود.  


قطع آب پرمصرف‌ها

تصمیم‌گیری مسئولان برای بهینه‌سازی مصرف آب و کنترل مصرف بی‌رویه مشترکان پرمصرف سال‌هاست در مرحله تصویب مصوبه و قانون باقی مانده و هنوز اجرا نشده است. 15 مرداد سال 1393 برای نخستین بار «‌محمد پرورش» مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران اعلام کرد: «‌از 17 مرداد آب آشامیدنی 3 هزار مشترک که بیش از 50‌ مترمکعب در یک دوره مصرف دارند از ساعت 10 تا 17 قطع می‌شود.» اما این گفته از روی میز قانونگذاران فراتر نرفت و مسئولان، نداشتن مجوز قانونی دولت برای برخورد با مشترکان پرمصرف را دلیل اجرایی نشدن طرح اعلام کردند.

اعمال جریمه قطع آب مشترکان پر مصرف تهرانی، 2 سال بعد از سوی «‌حمید چیت‌چیان» وزیر وقت نیرو مطرح شد. چیت‌چیان اعلام کرد: «‌طرح قطع آب مشترکان پرمصرف، مصوبه قانونی مجلس را دارد و مجلس اجازه اجرای طرح را صادر کرده است.» صحبت‌های «‌ستارمحمودی» قائم‌مقام وقت وزارت نیرو که به فاصله چند ماه پس از اظهار نظر چیت‌‌چیان منتشر شد، خیال مشترکان بالای شهر را کاملاً آسوده کرد. محمودی درباره علت بر زمین ماندن مصوبه گفت: «‌قطع آب ظاهر خشنی دارد و آخرین راهکارشرکت آب تهران برای جریمه پرمصرف‌هاست. استفاده از ابزار بازدارنده قیمتی که در نقاط مختلف جهان اعمال می‌شود سیاستی است که برای بهینه‌سازی مصرف آب انتخاب کرده‌ایم.»


قوانین ناکارآمد

راهکارهای مدیریتی که در یکی دو سال اخیر با شدت و ضعف اعمال شده شاید در بهینه کردن مصرف شهروندان کم‌درآمد مؤثر باشد، اما برای افرادی که کاهش و افزایش قیمت و هزینه‌ها در شیوه و سبک زندگی‌شان نمودی ندارد به عنوان اهرم فشار، محلی از اعراب ندارد. تاکنون بحث‌ها و اظهارنظر مسئولان بر سر میزان مصرف آب، اجمالی و عام بوده و به سهم مقصران در بحران آب کشور اشاره‌ای نمی‌شد، اما هشدارهای اخیر «‌هدایت‌الله فهمی» معاون برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو درباره سرازیر شدن 10‌درصد آب آشامیدنی تهران در استخر 10‌درصد از مشترکان، عزم جدی وزارت نیرو را برای عبور از برنامه‌های بی‌نتیجه و برخوردهای قاطعانه برای کنترل و‌گذار از بحران کم‌آبی نشان می‌دهد.

فهمی اعلام کرده است: «‌مشترکان تهرانی سالانه یک میلیارد و 100 میلیون مترمکعب آب آشامیدنی مصرف می‌کنند و از این میزان، 10‌درصد معادل سالانه 110 میلیون مترمکعب را در استخرهایشان استفاده می‌کنند.» او می‌گوید: «‌دولت هر‌مترمکعب آب آشامیدنی را با قیمت ناچیز 400 تومان به شهروندان می‌فروشد و حدود 800 تومان یارانه برای این بخش قائل می‌شود، یعنی سالانه 88 میلیارد تومان یارانه آب صرف استخر تهرانی‌ها می‌شود.»