4 کودتا و سرنوشت قدرت در ایران
کتاب «کودتاهای ایران» نوشته سهراب یزدانی در۴۴۰ صفحه از سوی نشر ماهی منتشر شده است. این کتاب که نخستینبار در بهار ۱۳۹۶ به چاپ رسید، اکنون به چاپ ششم رسیده و پژوهشی تاریخی درباره 4کودتای مهم در تاریخ معاصر ایران به شمار میرود. نویسنده در این اثر میکوشد فراتر از روایت حوادث، زمینهها، عوامل و پیامدهای این رویدادها را بررسی کند و نشان دهد چرا کودتا به یکی از ابزارهای تغییر قدرت سیاسی در ایران تبدیل شد.
یزدانی در فصل نخست، به تعریف کودتا، پیشینه تاریخی آن و دیدگاههای نظری درباره این پدیده میپردازد. سپس 4رویداد مهم را بررسی میکند: به توپ بستن مجلس اول به فرمان محمدعلی شاه، برچیدن مجلس دوم، کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲. او در بررسی این رویدادها، علاوه بر شرح چگونگی وقوع هر کودتا، نقش نیروهای داخلی و خارجی، شرایط سیاسی و اجتماعی و عوامل مؤثر در موفقیت یا شکست آنها را تحلیل میکند.
یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی نسبت کودتاها با ناکامی جنبش مشروطه و تضعیف نهادهای سیاسی و اجتماعی است. نویسنده نشان میدهد که این رویدادها صرفاً جابهجایی قدرت میان گروههای سیاسی نبودند، بلکه در مواردی به محدود شدن مشارکت سیاسی مردم، تضعیف دستاوردهای مشروطه و تقویت حکومت خودکامه انجامیدند.
در فصل پایانی نیز وجوه مشترک این 4کودتا بررسی میشود تا تصویری روشنتر از الگوهای تکرارشونده در تاریخ سیاسی ایران به دست آید. اهمیت این پژوهش در آن است که خواننده را با پیوند میان رویدادهای تاریخی آشنا میکند و امکان بررسی تأثیر مداخلات داخلی و خارجی بر سرنوشت سیاسی کشور را فراهم میآورد.«کودتاهای ایران» اثری برای شناخت تحولات قدرت و تأمل در نسبت سیاست، قانون و جامعه در ایران معاصر است.