• چهار شنبه 27 آبان 1405
  • ٨ جمادى الآخرة ١٤٤٨
  • 2026 Nov 18
چهار شنبه 27 آبان 1405
کد مطلب : 284963
لینک کوتاه : newspaper.hamshahrionline.ir/G5K97
+
-

میراث سپید ورزنه

با وجود ثبت ملی چادر سفید زنان ورزنه در فهرست میراث ناملموس، چراغ کارگاه‌های سنتی بافندگی‌آن رو به خاموشی است

گزارش
میراث سپید ورزنه

‌راحله عبدالحسینی | روزنامه‌نگار

چادر سفید زنان ورزنه یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای فرهنگی این شهر است. این پوشش در سال 1400در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید و یکی از جذابیت‌های گردشگری این شهر در اصفهان شده‌است. بیشتر زنان میانسال و سالمند ورزنه همچنان چادر سفید می‌پوشند. کارگاه‌های سنتی کرباس‌بافی که روزگاری پارچه مورد نیاز این پوشش را تولید می‌کردند نیز به تعداد انگشت‌شمار رسیده‌ و بخش مهمی از مهارت بافت نیز در معرض فراموشی قرار گرفته است.‌

سابقه چادر سفید در ورزنه
ورزنه در اصفهان به‌دلیل رسم چادر سفید پوشیدن زنان، دیار فرشتگان سپیدپوش لقب گرفته‌است. فعال میراث فرهنگی ورزنه درباره سابقه چادر سفید زنان این شهر به همشهری می‌گوید: «ورزنه در مسیر زاینده‌رود و در ارتفاع 1500متری از سطح دریاست که خاک مناسبی برای کشت پنبه داشته ‌است. زنان هم پنبه را در کارگاه‌های پارچه‌بافی به پارچه سفید برای لباس و چادر تبدیل می‌کردند. علاوه بر رویکرد اقتصادی، استفاده از رنگ سفید هم در فرهنگ ایرانی و هم در ادیان قبل از اسلام و اسلام مورد تأکید بوده‌است. با این حال دقیقا اینکه این رسم از چه دوره‌ای در ورزنه رواج یافته، مشخص نیست.» 
رضا خلیلی درباره وضعیت امروز چادر سفید زنان این شهر به همشهری می‌گوید: «بیشتر استفاده‌کنندگان چادر سفید، زنان حدود ۴۰ سال به بالا هستند.»‌

کرباس‌بافی در مسیر فراموشی
پشت تولید چادر سفید زنان ورزنه، زنجیره‌ای از مهارت‌های سنتی تولید پارچه و دانش بومی نساجی قرار دارد. کرباس‌بافی یکی از این مهارت‌هاست که در گذشته نقش مهمی در تامین پارچه مورد نیاز مردم منطقه داشت، اما تغییر شیوه تولید و جایگزین‌شدن پارچه‌های کارخانه‌ای، بازار تولید سنتی را محدود کرد. خلیلی با اشاره به وضعیت کارگاه‌های کرباس‌بافی ورزنه می‌گوید: «این کارگاه‌ها دیگر مانند گذشته،پارچه مورد نیاز چادر سفید را تولید نمی‌کنند و تولید پارچه‌های کارخانه‌ای جای بافت سنتی را گرفته است. بخشی از فعالیت باقیمانده کارگاه‌ها به تولید پارچه برای سفره‌ اختصاص دارد. تعداد کارگاه‌های فعال حدود ۴ یا ۵ کارگاه است.»
خلیلی درباره وضعیت بافندگان و انتقال این مهارت به نسل بعد می‌گوید: «بسیاری از استادکاران قدیمی فوت کرده‌اند یا دیگر فعالیتی ندارند. هرچند تعدادی از جوانان آموزش‌هایی در زمینه بافت دیده‌اند و دستگاه‌های جدیدی نیز برای این کار ساخته شده است، اما این تلاش‌ها هنوز به شکل‌گیری یک جریان پایدار در تولید سنتی منجر نشده است. زنده‌ماندن این مهارت به استمرار آموزش، حمایت از تولید و ایجاد زمینه فعالیت برای نسل جدید وابسته است.»

چادر سیاه فقط برای صاحبان عزا
زنان ورزنه در تمام مراسم‌های خانوادگی، بیرون از خانه، گردش و حتی در مراسم ختم - به جز صاحبان عزای اصلی- با چادر سفید حاضر می‌شوند. خلیلی ادامه می‌دهد: «بانوان صاحب‌عزا بین یک هفته تا 40روز چادر سیاه به سر می‌کنند، اما اقوام با چادر سفید در مراسم ختم شرکت می‌کنند.»
 بانوانی که با چادرسیاه در ورزنه رفت‌وآمد می‌کنند یا عزادارند یا گردشگرانی هستند که به ورزنه آمده‌اند. خلیلی با اشاره به اینکه ورزنه جمعیتی حدود ۱۵هزار نفر دارد، می‌گوید: «پیش از این میزبان تعداد بیشتری از گردشگران خارجی که برای بازدید از کویر به این منطقه می‌آمدند، بودیم. پوشش بانوان هم برایشان جذابیت زیادی داشت و از کارگاه‌های بافندگی بازدید می‌کردند. اگر مهارت تولید پارچه، امکان آموزش به نسل جدید و زمینه اقتصادی فعالیت بافندگان فراهم نشود، ممکن است پوشش ثبت‌شده همچنان در حافظه تاریخی شهر باقی بماند.»

پشت چادر سفید زنان ورزنه، زنجیره‌ای از مهارت‌های سنتی تولید پارچه و دانش بومی نساجی قرار دارد. کرباس‌بافی یکی از این مهارت‌هاست که در گذشته نقش مهمی در تامین پارچه مورد نیاز مردم منطقه داشت‌


 

این خبر را به اشتراک بگذارید