روایت خبر

روایت سخنگوی سپاه از آمادگی ایران برای مقابله با محاصره زمینی
آمریکا با طرحی تازه به نام «دروازه آهنین» به میدان آمده؛ پروژه‌ای برای محاصره زمینی ایران و مسدود کردن مسیرهای تجاری کشور، اما تهران از پیش برای چنین سناریویی آماده شده است. سردار سرتیپ دوم پاسدار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأکید می‌کند که جنگ کنونی صرفا نظامی نیست؛ جبهه اقتصادی نیز بخشی از این تقابل است. واشنگتن ممکن است به سراغ شناورهای ایرانی برود، اما پاسخ ایران نیز متناسب خواهد بود. به‌گفته محبی، ایران در جواب دشمن چند برابر شناورهای هدف‌گرفته‌شده را مورد اصابت قرار می‌دهد. در جبهه اقتصادی نیز نقشه آمریکا با یک مانع جدی روبه‌روست: شبکه ارتباطات و مراودات ایران با همسایگان. مسیرهای متعدد تجاری و تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای ارتباط با کشورهای منطقه امکان مسدودسازی کامل مبادلات را از آمریکا می‌گیرد. محبی طرح «دروازه آهنین» را بازی با الفاظ می‌خواند؛ تلاشی برای تشدید فشار اقتصادی با هدف فروپاشی اقتصاد ایران. او یادآوری می‌کند که آمریکا پیش‌تر نیز وعده داده بود اقتصاد ایران ظرف 2هفته فروبپاشد؛ وعده‌ای که محقق نشد.
حالا واشنگتن بار دیگر همان هدف را با نامی تازه دنبال می‌کند، اما از نگاه سپاه، نه محاصره اقتصادی به نتیجه می‌رسد و نه فشارهای نظامی و اقتصادی می‌تواند اراده ایران را در هم بشکند. دروازه آهنین قرار است راه‌های ایران را ببندد، اما مسئله اینجاست که آمریکا هنوز نتوانسته راه‌های جایگزین ایران را مسدود کند، همان‌گونه که در محاصره دریایی موفق نبود.

مرز بدگمانی با بصیرت
گاهی خطرناک‌ترین خطا ندیدن دشمن نیست؛ دیدن دشمن در همه‌چیز است. در روزگاری که جنگ شناختی با سیلی از خبرها، تحلیل‌ها و شایعات ذهن جامعه را هدف گرفته تشخیص بصیرت از بدگمانی به ضرورتی جدی تبدیل شده است.
بصیرت یعنی پشت پرده‌ها را دیدن، نه اینکه برای هر اتفاقی یک توطئه بتراشیم. انسان بصیر نه چشم بر ضعف‌ها می‌بندد و نه موفقیت‌ها را انکار می‌کند؛ واقعیت را با همه ابعادش می‌بیند. اما بدگمانی عینکی است که از پشت آن هر تصمیمی خیانت، هر حرکتی سازش و هر سکوتی نشانه تسلیم به ‌نظر می‌رسد.
تفاوت این دو را باید در نتیجه‌شان جست‌وجو کرد. هشدار دلسوزانه ضعف را آشکار می‌کند تا اصلاح شود؛ تخریب بدگمانانه همه‌چیز را زیر سؤال می‌برد تا دیگر هیچ اعتمادی باقی نماند. اولی اراده جمعی را تقویت می‌کند و دومی جامعه را در تردید و بی‌عملی فرومی‌برد. البته بصیرت به‌معنای اعتماد بی‌قیدوشرط هم نیست. دشمن باید دشمن شناخته شود و سابقه افراد و جریان‌ها در اعتماد یا بی‌اعتمادی به آنها نقش داشته باشد. اما خطای یک فرد را نباید به‌ حساب همه گذاشت و هر احتمال خیانتی را نباید واقعیتی قطعی دانست. این تحلیل راه اصلاح و اقدام را نشان می‌دهد یا فقط ناامیدی تولید می‌کند؟ بصیرت ضعف‌ها را می‌بیند تا راه عبور از آنها را پیدا کند؛ بدگمانی ضعف‌ها را به تمام واقعیت تعمیم می‌دهد و راهی جز یأس باقی نمی‌گذارد. مرز بصیرت و بدگمانی مرز چشم باز داشتن و گرفتار توهم شدن است. بصیرت یعنی در تاریکی راه را پیدا کنیم؛ بدگمانی یعنی در همان تاریکی از هر سایه‌ای هیولا بسازیم. 

لبنان، جنگی فراتر از تفاهمنامه اسلام‌آباد
آیا جنگ در لبنان نتیجه شکست تفاهمنامه اسلام‌آباد است؟ آیا با یک حمله موشکی به تل‌آویو می‌توان اسرائیل را وادار کرد جنگ درجبهه جنوب لبنان را متوقف کند؟ پاسخ این پرسش‌ها در یک واقعیت مهم نهفته است: جنگ پیچیده با معادلات ساده پیش نمی‌رود.
برای فهم تحولات لبنان باید به عقب برگشت؛ به ۸اکتبر ۲۰۲۳، یک روز پس از عملیات طوفان‌الاقصی. از همان روز، جبهه لبنان وارد معادله جنگ شد و طی سال‌های بعد، دوره‌های مختلفی از تشدید درگیری، آتش‌بس و بازگشت تنش داشت. بنابراین تفاهمنامه اسلام‌آباد آغازگر جنگ لبنان نبود؛ این جبهه پیش از آن شکل گرفته بود.
فروردین۱۴۰۵، پذیرش آتش‌بس از سوی ایران فضای امنیتی بیروت و ضاحیه را تا حدی آرام کرد و شدت درگیری‌ها در جنوب لبنان کاهش یافت. سپس تفاهمنامه اسلام‌آباد و فشار سیاسی دولت ترامپ به یکی از ابزارهای مهار نسبی اسرائیل تبدیل شد.
اما ورق زمانی برگشت که آمریکا از تفاهمنامه کنار رفت. با تضعیف این اهرم سیاسی، زمینه برای تشدید عملیات اسرائیل در جنوب لبنان فراهم شد. ایران نیز بار دیگر تنگه هرمز را به ابزار فشار تبدیل کرد؛ بی‌آنکه لزوما به الگوی جنگ فراگیر 40‌روزه بازگردد.
اینجا یک تصور ساده‌انگارانه شکل گرفته است: کافی است ایران تل‌آویو را هدف حملات گسترده قرار دهد تا اسرائیل ناچار به توقف جنگ در لبنان شود. اما تجربه جنگ 40‌روزه نشان داد که اصابت موشک به تل‌آویو به‌ خودی‌ خود حملات اسرائیل به لبنان را متوقف نمی‌کند. حتی ممکن است دشمن به‌جای عقب‌نشینی، دامنه جنگ را به بیروت، ضاحیه یا جبهه‌های دیگر گسترش دهد.
واقعیت این است که بازدارندگی فقط موشک نیست؛ ترکیبی از قدرت نظامی، اطلاعات، اقتصاد، دیپلماسی، انسجام داخلی، ظرفیت متحدان و توان تحمیل هزینه به دشمن است. تغییر موازنه در لبنان نیز به همین مجموعه نیاز دارد، نه به یک حمله، یک مذاکره یا یک توافق به‌تنهایی.
تاریخ لبنان نشان داده بازپس‌گیری موقعیت ازدست‌رفته گاهی به سال‌ها مقاومت، بازسازی قدرت و تغییر شرایط منطقه‌ای نیاز دارد.
پس نه هر عقب‌نشینی تاکتیکی‌ای به‌معنای شکست راهبردی است و نه هر حمله نظامی‌ای معجزه می‌کند. مسئله اصلی تغییر موازنه قدرت است؛ موازنه‌ای که یک‌شبه شکل نگرفته و یک‌شبه نیز تغییر نخواهد کرد.




بازدارندگی ایران؛ معادله‌ای که محاسبات دشمن را تغییر داد
بازدارندگی فقط به‌معنای داشتن سلاح و تجهیزات نظامی نیست؛ زمانی معنا پیدا می‌کند که دشمن پیش از هر تصمیمی برای تعرض، ناچار به محاسبه هزینه‌های سنگین آن باشد. ایران در سال‌های اخیر، مؤلفه‌های مختلف این بازدارندگی را در میدان عمل تقویت کرده است.
توان موشکی ایران دامنه تهدید را از مرزهای جغرافیایی فراتر برده و امکان هدف قرار دادن نقاط مختلف در عمق سرزمین دشمن را فراهم کرده؛ ظرفیتی که محاسبات نظامی طرف مقابل را پیچیده‌تر کرده است. در کنار آن، پاسخ متقابل به اقدامات تروریستی و تعرض به مقامات عالی کشور جایگاه مهمی در تثبیت معادله هزینه و پاسخ پیدا کرده است.
در سطح منطقه نیز معادلات تغییر کرده است. پایگاه‌های نظامی آمریکا دیگر نمی‌توانند بدون در نظر گرفتن پیامدهای استفاده از آنها علیه ایران بخشی امن از نقشه عملیات نظامی باشند. تنگه هرمز نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان جایگاه خود را در محاسبات راهبردی حفظ کرده و به اهرمی مؤثر در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است.
اما بازدارندگی ایران تنها بر قدرت نظامی تکیه ندارد. حضور مردم در دفاع از کشور به عمق اجتماعی این قدرت شکل داده و ظرفیت‌های منطقه‌ای نیز دامنه آن را گسترش داده‌اند. همزمان‌  حفظ آمادگی نیروهای مسلح، تقویت توان دفاعی و نگه‌ داشتن اهرم‌های راهبردی امکان تحمیل هزینه‌های سنگین به هر متجاوزی را فراهم کرده است.
از یک موضوع اساسی هم نباید غفلت کرد. بازدارندگی به‌معنای تعطیلی دیپلماسی نیست. ایران همزمان با حفظ توان دفاعی، روابط با همسایگان را تقویت کرده و اجازه نداده پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه به سکوی حمله علیه کشور تبدیل شوند.
حاصل این مجموعه شکل‌گیری معادله‌ای است که در آن حمله به ایران دیگر تصمیمی ساده و کم‌هزینه نیست؛ هر تعرضی با مجموعه‌ای از پاسخ‌ها و پیامدهای پیش‌بینی‌ناپذیر روبه‌رو خواهد شد.