نامه ونس؛ راه فرار واشنگتن از بنبست جنگ با ایران
وقتی تهدیدها نتیجه نمیدهد، فشارها ایران را به عقبنشینی وادار نمیکند و میانجیگریها گرهی از بحران باز نمیکند، ناگهان مسیر نامهنگاری با همان طرفی بازمیشود که تا دیروز با زبان تهدید با او سخن میگفتند. خبر نامه جیدیونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به محسن رضایی، دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران، در چنین فضایی منتشر شده است؛ همزمان با ادامه مواضع تهدیدآمیز واشنگتن و تلاش کاخ سفید برای یافتن راهی جهت مدیریت پیامدهای تقابل با تهران.
نامه ونس را نمیتوان صرفا یک مکاتبه معمولی دانست. تأیید ارسال نامه از سوی ترامپ و روایتهای متفاوت درباره محتوای آن، این احتمال را تقویت کرده که واشنگتن همزمان 2هدف را دنبال میکند: حفظ ظاهر فشار و القای پیشرفت دیپلماسی به افکار عمومی آمریکا. تلاش برای توافق پیش از انتخابات، بهویژه در پنجره زمانی چند روز پیش و پس از آن، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
اما تهران موضع خود را روشن کرده است. نامهنگاری بهمعنای آغاز مذاکره یا عقبنشینی نیست. ایران از شروط هفتگانه خود عبور نمیکند و پیش از اجرای آنها گام تازهای برنمیدارد. جزئیات پیام ونس نیز زمانی منتشر خواهد شد که تهران مقتضی بداند.
اکنون واشنگتن با انتخابی دشوار روبهروست؛ یا رفتار عملی خود را تغییر میدهد و تعهدات مورد مطالبه ایران را اجرا میکند، یا میکوشد همان خواستههایی را با ابزار دیپلماسی به دستآورد که تهدید و فشار نتوانستند محقق کنند. پیام روشن تهران هم این است که نامه جایگزین تعهد نیست و مذاکره، بدون اجرای شروط، راه خروج از بحران نخواهد بود.