گره‌ گرانی در رشته‌های ماکارونی

احمد‌میرخدایی | روزنامه‌نگار

افزایش ناگهانی قیمت گندم مورداستفاده در تولید نان‌های حجیم و صنعتی و ماکارونی، هزینه تأمین مواداولیه این واحدها را به‌شدت بالا برده است. محمدجواد کرمی، رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران، در گفت‌وگو با تلویزیون همشهری اظهار کرد: با تصمیم ستاد تنظیم بازار، قیمت هر کیلوگرم گندم صنعت بدون اطلاع‌رسانی قبلی و مشورت با تولیدکنندگان از ۲۳هزار و ۸۶۰ تومان به ۶۰ هزار تومان افزایش یافته است.

حذف یارانه به جای مدیریت سهمیه
رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران با اشاره به روند اجرای این تصمیم گفت: از ۲۵ مهرماه سامانه فروش گندم و آرد شرکت بازرگانی دولتی از دسترس واحدهای تولیدی خارج و سهمیه آرد آنها قطع شد. در پیگیری‌های انجام‌شده، مسئولان از برنامه‌ریزی برای مدیریت سهمیه‌ها خبر دادند اما اشاره‌ای به افزایش قیمت نشده بود. در این شرایط برخی واحدها برای جلوگیری از توقف خطوط تولید ناچار به دریافت آرد امانی از کارخانه‌های دیگر شدند.‌به‌گفته کرمی، در نهایت اعلام شد گندم نیمه‌یارانه‌ای نیز به این واحدها اختصاص نمی‌یابد و تولیدکنندگان باید نیاز خود را با نرخ ۶۰ هزار تومان تأمین کنند. درحالی‌که پیش از این هر کیلوگرم آرد با احتساب هزینه‌های مربوط حدود ۳۰ هزار تومان تمام می‌شد، اکنون این رقم با احتساب حمل‌ونقل به حدود ۸۰ هزار تومان رسیده است.

‌ فشار بر سرمایه در گردش
افزایش قیمت آرد علاوه بر هزینه تولید، نیاز واحدها به نقدینگی را نیز به‌شدت افزایش داده است. کرمی برای توضیح این وضعیت گفت: واحدی که پیش از این برای خرید ۳۰۰ کیسه آرد حدود ۳۶۰میلیون تومان هزینه می‌کرد، اکنون باید برای تهیه همین مقدار حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان بپردازد. او همچنین هشدار داد که افزایش قیمت آرد می‌تواند هزینه سایر مواداولیه مانند روغن، شکر و بهبوددهنده‌ها را نیز بالا ببرد و در نتیجه، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کند. برآورد رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران این است که افزایش قیمت آرد حدود ۱۰ تا ۱۲درصد به هزینه تمام‌شده محصولات نان‌های حجیم و صنعتی اضافه می‌کند. 

فشار بر تولید و اشتغال
رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران با رد این تصور که نان‌های حجیم و صنعتی صرفا محصولات مصرفی اقشار مرفه هستند، گفت: نان ساندویچی و باگت بخشی از سبد غذایی روزمره خانوارها، به‌ویژه کارگران و خانواده‌های آنهاست و دانش‌آموزان نیز از این محصولات به‌عنوان میان‌وعده استفاده می‌کنند. به‌گفته کرمی با افزایش قیمت محصولات نهایی، قیمت یک نان نیم‌باگت از ۳۰ هزار تومان به ۴۵هزار تومان رسیده است. او افزود: کاهش تقاضا ممکن است تولیدکنندگان را به تعدیل نیرو وادار کند، برای مثال واحدی که پیش‌تر با ۱۵ کارگر فعالیت می‌کرد ممکن است برای ادامه فعالیت به 7 یا 8 نفر بسنده کند.

 قیمت‌گذاری نان و طرح فروش کیلویی
رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران در بخش دیگری از سخنان خود قیمت‌گذاری دستوری را از عوامل مشکلات بازار نان دانست و گفت: تعیین قیمت واقعی نان از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و اجرای همان نرخ راهکار کاهش این مشکلات است. کرمی همچنین درباره طرح فروش کیلویی نان گفت: این روش می‌تواند شفافیت بیشتری در تعیین وزن و قیمت ایجاد کند اما هزینه‌هایی مانند خرید ترازو و تأمین نیروی انسانی را به نانوایی‌ها تحمیل خواهد کرد.

اختلاف قیمت آرد و خطر انحراف یارانه
کرمی‌ گفت: گندم مورد استفاده نانوایی‌های سنتی یارانه‌ای کیلویی ۹۰۰ تومان تأمین می‌شود، درحالی‌که نرخ گندم مورد استفاده تولیدکنندگان نان‌های حجیم و صنعتی به ۶۰ هزار تومان رسیده است. چنین اختلافی می‌تواند انگیزه انحراف آرد یارانه‌ای از مسیر مصرف تعیین‌شده را افزایش دهد و نظارت بر زنجیره توزیع را ضروری‌تر کند.‌به اعتقاد او، افزایش نرخ گندم یارانه‌ای از ۹۰۰ تومان به ۶ یا ۷هزار تومان می‌توانست ضمن کاهش فاصله قیمت‌ها تأثیر محدودی بر قیمت نهایی نان سنتی داشته باشد، چراکه دستمزد، اجاره محل و هزینه‌های آب، برق و گاز نیز در قیمت تمام‌شده نان نقش دارند. به‌گفته کرمی، سهم نان‌های حجیم و صنعتی از کل بازار نان کشور حدود ۱۰ درصد و در تهران حدود ۲۰ تا ۲۲ درصد است، بنابراین سیاستگذاری در حوزه آرد باید با درنظر گرفتن کل زنجیره تولید و مصرف انجام شود.