اضطراب کودک را با لجبازی او اشتباه نگیرید

پروانه بندپی؛ روزنامه‌نگار

اضطراب در کودکان شایع و واکنش طبیعی آنها به موقعیت‌های تازه یا تهدیدکننده است، اما وقتی شدت گرفت، طول کشید یا زندگی روزمره کودک مختل شد، دیگر نباید آن را نادیده گرفت. مسئله، زمانی اهمیت پیدا می‌کند که اضطراب چند هفته ادامه پیدا کند. زهره صیفی‌کاران، روانشناس کودک و نوجوان در این زمینه به همشهری می‌گوید: «یکی از دلایل دشوار بودن تشخیص اضطراب در کودکان این است که آنها همیشه نمی‌توانند احساس خود را با کلمات بیان کنند. به همین دلیل اضطراب ممکن است به‌جای یک جمله واضح درباره ترس، خودش را در رفتار یا حتی زبان بدن کودک نشان دهد.»
این روانشناس کودک درباره علائم اضطراب کودکان می‌گوید: «دل‌درد و سردردهای مکرر بدون علت پزشکی مشخص، خستگی، تپش قلب، تعریق، احساس تنگی نفس یا گرفتگی در گلو ازجمله نشانه‌های جسمی اضطراب هستند. مشکلات خواب، دیر خوابیدن، کابوس دیدن یا ترس از تنها خوابیدن، تغییر اشتها و احساس تنش مداوم در بدن نیز ممکن است با اضطراب ارتباط داشته باشد.»

والدین چطور اضطراب کودک را کم کنند؟
نحوه واکنش والدین در برابر اضطراب کودک اهمیت زیادی دارد. صیفی‌کاران تأکید می‌کند: «بهتر است والد به‌جای پاسخ دادن مکرر، مهارت‌های مدیریت اضطراب را به کودک یاد بدهد. تنفس آرام (4ثانیه دم، 4ثانیه مکث و ۶ثانیه بازدم) و تکنیک «۵-۴-۳-۲-۱» که توجه کودک را به حواس پنج‌گانه و زمان حال معطوف می‌کند، می‌تواند به کاهش افکار اضطراب‌زا کمک کند.» به‌ گفته او، «فعالیت بدنی و بازی آزاد، خواب و وعده‌های غذایی منظم و داشتن برنامه روزانه قابل‌پیش‌بینی هم در کاهش اضطراب کودک مؤثرند. همچنین بهتر است دسترسی کودک به محتواهای اضطراب‌زا، از بازی‌های هیجانی و خشن دیجیتال تا اخبار مربوط به بیماری‌ها، حوادث و بلایا متناسب با سن او محدود شود.»

چه زمانی کودک نیاز به متخصص دارد؟
هر اضطرابی نیازمند مراجعه به متخصص نیست، اما به‌ گفته کارشناسان، اگر نشانه‌ها بیش از ۴تا ۶هفته ادامه پیدا کند، عملکرد کودک در مدرسه یا روابط اجتماعی مختل شود یا با مشکلات شدید خواب، افت خلق یا رفتارهای خودآسیب‌رسان همراه شود، مراجعه به روانشناس کودک یا روانپزشک کودک ضروری است.