گزارش
اتاق تمرین ایرانی برای مأموریت فضایی
نرم‌افزارهای ایرانی نورا و شمس خطاها و بحران‌های فضایی را پیش از وقوع بازسازی می‌کنند
ساسان شادمان | روزنامه‌نگار
پرتاب یک ماهواره شبیه روشن کردن یک دستگاه و امتحان کردن آن نیست. وقتی ماهواره وارد مدار شد امکان دسترسی فیزیکی به آن تقریبا وجود ندارد و یک خطای نرم‌افزاری، فرمان اشتباه یا رفتار پیش‌بینی‌نشده یک زیرسامانه می‌تواند یک مأموریت پرهزینه را با مشکل روبه‌رو کند. حال دست‌اندرکاران پژوهشگاه فضایی ایران از 2 نرم‌افزار به نام‌های «نورا» و «شمس» سخن به میان آورده‌اند که قرار است بخشی از این ریسک را پیش از پرتاب به زمین منتقل کنند، یعنی مشکلات قبل از آنکه در فضا رخ دهند در محیط شبیه‌سازی دیده شوند.
پرواز مجازی
نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران می‌گوید نورا و شمس امکان ارزیابی عملکرد سامانه‌ها پیش از عملیات پرتاب را فراهم می‌کنند. با این نرم‌افزارها می‌توان برخی وضعیت‌هایی را که آزمایش واقعی آنها در فضا دشوار یا غیرممکن است روی زمین شبیه‌سازی کرد. هدف اصلی کشف خطاها، افزایش ضریب اطمینان و کاهش احتمال شکست مأموریت است. برای درک ساده‌تر می‌توان تصور کرد یک «نسخه مجازی» از مأموریت ساخته می‌شود. مهندسان به آن فرمان می‌دهند، خطا ایجاد می‌کنند، شرایط غیرعادی را آزمایش و بررسی می‌کنند ماهواره چگونه واکنش نشان می‌دهد. اگر مثلا ارتباط مختل شود یک زیرسامانه پاسخ ندهد یا داده‌های غیرمنتظره دریافت شود اپراتورها می‌توانند پیشاپیش واکنش مناسب را
تمرین کنند.
پیش از پرتاب چه می‌کنند؟
پیش از پرتاب ماهواره می‌توان سناریوهای مختلف را در محیط شبیه‌سازی آزمایش کرد:
بررسی عملکرد سامانه‌ها
شناسایی خطاهای احتمالی
آزمون شرایط غیرعادی
افزایش ضریب اطمینان مأموریت
بعد از پرتاب چه کاربردی دارند؟
پس از قرارگیری ماهواره در مدار نیز می‌توانند به کارشناسان مرکز کنترل کمک کنند تا:
رفتار ماهواره را تحلیل کنند.
خطاها را سریع‌تر تشخیص دهند.
واکنش مناسب به شرایط اضطراری را بررسی کنند.
آموزش اپراتورها
یکی از کاربردهای مهم این سامانه‌ها، آموزش کنترل‌کنندگان مأموریت است. اپراتورها می‌توانند پیش از مواجهه با یک مشکل واقعی، سناریوهایی مانند قطع ارتباط، خرابی زیرسامانه یا دریافت داده غیرعادی را تمرین کنند.
شبیه چه ابزارهایی در جهان هستند؟
از نظر فلسفه کاری، نورا و شمس در خانواده ابزارهای شبیه‌سازی مأموریت، دوقلوی دیجیتال و آموزش مرکز کنترل فضایی قرار می‌گیرند. نمونه‌های شناخته‌شده جهانی شامل ابزارهایی برای تحلیل مأموریت در ناسا و سامانه‌های شبیه‌سازی عملیاتی در آژانس فضایی اروپا هستند.
چرا اهمیت دارند؟
در فضا امکان تعمیر مستقیم ماهواره تقریبا وجود ندارد، بنابراین هرچه خطاها پیش از پرتاب بهتر شناسایی شوند احتمال شکست مأموریت کمتر می‌شود.
نورا و شمس
2 نرم‌افزار توسعه‌یافته در پژوهشگاه فضایی ایران برای شبیه‌سازی، ارزیابی و کاهش ریسک مأموریت‌های فضایی
در همینه زمینه :
