راز دانه‌های مهر‌و‌موم‌‌شده در تخت‌جمشید
کشف دانه‌های یک گیاه در پناهگاهی سنگی در ارتفاعات جنوب مرودشت، بار دیگر یکی از قدیمی‌ترین معماهای مربوط به آیین‌های ایران باستان را مطرح کرده است؛ اینکه «هوم» که در متون ایران باستان از آن به‌عنوان گیاهی نیروبخش یادشده، دقیقا چه گیاهی بوده است. ابوالحسن اتابکی، باستان‌شناس و دکتری تاریخ به همشهری می‌گوید: دانه‌های یک گیاه در یک شکاف سنگی و درون پناهگاهی سنگی که روی آن با ساروج پوشیده شده بود، پیدا شده است. بررسی این دانه‌ها و مقایسه آنها با نمونه‌های گیاهی موجود در منطقه، پژوهشگران را به این احتمال رسانده که گیاه مورد‌نظر می‌تواند یکی از نزدیک‌ترین گزینه‌ها به هوم باستانی باشد. هوم در متون دینی ایران باستان جایگاه ویژه‌ای دارد و در «بندهش» و همچنین در «یسنا»های اوستا از آن نام برده شده است. اتابکی می‌گوید: هرودوت، مورخ یونانی 2بار از این گیاه یاد کرده است؛ یک‌بار از وجود گیاهی در اطراف رود ارس و بار دیگر درباره قوم سکاها می‌نویسد که دانه‌های این گیاه را روی سنگی داغ یا جوشان می‌ریختند و بخار حاصل از آن حالتی شبیه نشئگی ایجاد می‌کرد. مورخان رومی نیز گاهی به این گیاه اشاره و از اقوامی مثل سکاهای، هوم‌ورگه یا هوم‌نوش در آپادانای شرق و شمال تخت جمشید یاد کرده‌اند. براساس اسناد تاریخی، این گیاه تا دوره‌های ساسانی نیز بارها مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این گیاه در منابع آن دوران نمادی از گیاه «هوم سفید» است که در دریای باستانی فراخکرت می‌روییده و 2 ماهی همواره از هوم سفید در برابر وزغی که اهریمن فرستاده بود، نگهبانی می‌کردند.
در کل، گیاه هوم گیاه جاودانگی است. ابوالحسن اتابکی به همشهری می‌گوید: آنچه از منابع می‌دانیم این است که ساقه و دانه‌های این گیاه را در هاون می‌کوبیدند و با شیر و آب مخلوط می‌کردند و افشره آن را می‌نوشیدند. آنها باور داشتند که هوم می‌توانسته موجب افزایش هوشیاری و تیزهوشی شود. به اعتقاد این باستان‌شناس، گیاهانی مانند ریواس، اسپند، افدرا و خشخاش به اشتباه به هوم نسبت داده شده است. اتابکی همچنین تأکید می‌کند که برای مشخص‌شدن هویت گیاه تازه شناسایی شده به بررسی‌های بیشتر نیاز است.
در همینه زمینه :
