بازتعریف جایگاه گردشگری در نظام حکمرانی کشور

محمدحسین یزدانی|رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای راهنمایان گردشگری 

 پیش از صحبت درباره بازتعریف گردشگری، باید مشخص شود که این حوزه اساساً چه جایگاهی در کشور دارد و چه تعریفی از آن ارائه شده است. واقعیت این است که هنوز در ایران گردشگری به‌عنوان یک صنعت ساختارمند، شکل نگرفته و همچنان بخش قابل‌توجهی از توان این حوزه، صرف تدوین و اصلاح آیین‌نامه‌ها و حل مسائل اولیه می‌شود؛ ‌بنابراین مهم‌ترین موضوع در بازتعریف گردشگری، جایگاه آن در نظام حکمرانی کشور است. گردشگری نیازمند نگاهی پیشرو، آوانگارد و نترس است و باید تغییرات عمده‌ای در ساختار حکمرانی به نفع آن شکل بگیرد. برنامه‌ریزی برای این حوزه بدون توجه به پیوند آن با سایر مسائل کشور ممکن نیست. حتی در شرایط جنگ یا هنگام مواجهه با بحران‌های مختلف نیز باید جایگاه گردشگری در تصمیم‌گیری‌های حکمرانی مورد توجه باشد.‌این بازتعریف باید اجزای مختلف گردشگری را نیز دربر بگیرد. هتل‌ها، مراکز سرگرمی و تفریحی و راهنمایان گردشگری، بخش‌هایی از این حوزه هستند که باید همگام با تحولات روز حرکت کنند. با گسترش فناوری‌های جدید و تغییر شیوه استفاده مردم از خدمات گردشگری، لازم است این خدمات نیز متناسب با شرایط جدید کشور تعریف و ارائه شوند.‌ در فرهنگ عمومی نیز لازم است مفهوم مهمان‌نوازی بازتعریف شود؛ ایرانی‌ها به مهمان‌نوازی شهرت دارند، اما در برخی موارد این رفتار با توجه به ملیت، ظاهر یا ویژگی‌های مهمان تغییر می‌کند. مهمان‌نوازی باید به شکلی تعریف شود که هم با مبانی صنعت گردشگری سازگار باشد و هم تبعیض‌آمیز نباشد. اگر نوع رفتار با مهمان براساس رنگ مو، پوست، چشم یا ملیت او تغییر کند، این مسئله نیازمند بازنگری فرهنگی است.‌از سوی دیگر، در حوزه خدمات‌رسانی همچنان فاصله زیادی با شرایط مورد نیاز برای توسعه گردشگری داریم. زیرساخت‌های لازم برای حضور ایران در فضای جهانی فراهم نیست. در بسیاری از نقاط دنیا، مردم می‌توانند از خانه خود خدماتی را از آن سوی جهان خریداری‌کنند، اما ما هنوز به سوئیچ‌های جهانی خرید و فروش متصل نیستیم و گردشگران خارجی نیز نمی‌توانند به‌راحتی خدمات گردشگری ایران را خریداری یا دریافت کنند.‌اگر جایگاه گردشگری در ساختار حکمرانی به‌درستی اصلاح شود، بسیاری از مسائل دیگر نیز مسیر خود را پیدا خواهند کرد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران نیز برای عقب نماندن از تحولات جهانی وارد میدان می‌شوند و زمینه ورود، طراحی یا حتی تولید فناوری‌های جدید در کشور فراهم خواهد شد؛ مهم این است که بستر لازم برای رونق واقعی گردشگری ایجاد شود.