مطمئن و بی‌دردسر طلای بورسی بخرید

آزادشدن طلای میلی‌گلد پس از چند روز نگرانی کاربران، بار دیگر یک سؤال مهم را پیش‌روی سرمایه‌گذاران قرار داده است؛ طلایی که در فضای آنلاین خریداری می‌شود تا چه اندازه قابل رصد و دسترسی است و آیا برای خرید طلا گزینه‌های رسمی بازار سرمایه مانند صندوق‌های طلا نمی‌توانند انتخاب مطمئن‌تری باشند؟
به گزارش همشهری، شرکت میلی‌گلد اعلام کرده است دستور آزادسازی طلاهای این سکو در بانک کارگشایی صادر شده و براساس اعلام این شرکت، از عصر پنجشنبه ۹ مهر امکان تسویه و تحویل فیزیکی طلای کاربران به روال عادی بازمی‌گردد.
فارغ از اینکه در ماجرای میلی دقیقا چه اتفاقی افتاده، همین محدودشدن دسترسی به دارایی برای چند روز کافی بود تا نگرانی بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران درباره ریسک‌های خرید طلای آنلاین افزایش پیدا کند. مسئله مهم برای خریدار طلا فقط افزایش یا کاهش قیمت نیست؛ این است که در زمان نیاز، دارایی واقعا وجود داشته باشد و دسترسی به آن نیز امکان‌پذیر باشد.

هشدار‌هایی که جدی گرفته نشد
این نگرانی البته موضوع تازه‌ای نیست. در تیرماه سال گذشته، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا اعلام کرده ‌ پلیس از ۹سکوی فروش آنلاین طلا بازدید‌ و بر ضرورت جلوگیری از هرگونه خالی‌فروشی تأکید کرده است. او گفته بود سکوها باید بتوانند به‌صورت برخط و بدون وقفه تعهدات خود را در قبال مشتریان انجام دهند و خالی‌فروشی می‌تواند مانع ایفای تعهدات آنها شود.
در شهریور امسال نیز رئیس پلیس فتا با اشاره به فعالیت سکوهای آنلاین طلا هشدار داد که صرف تبلیغات در شبکه‌های اجتماعی یا وعده سودهای غیرمتعارف نباید ملاک اعتماد به یک پلتفرم باشد و اعلام کرد فرآیند تنظیم‌گری این سکوها و ایجاد امکان نظارت دقیق‌تر در حال تکمیل است.
از سوی دیگر، نوش‌آفرین مومن‌واقفی، معاون سابق فناوری‌های نوین بانک مرکزی نیز درباره ریسک خالی‌فروشی در بخشی از پلتفرم‌های آنلاین طلا هشدار داده و گفته بود درصورت ادامه روند کند تنظیم‌گری، در شرایط بحرانی امکان شکل‌گیری زیان‌های گسترده برای کاربران وجود دارد. به‌گفته او، اگرچه بخشی از سکوها به اندازه فروش خود دارایی فیزیکی نگهداری می‌کنند، درباره برخی دیگر نگرانی نسبت به میزان پشتوانه فیزیکی وجود دارد.
ماجرای میلی به این معنا نیست که همه پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا دچار مشکل هستند یا الزاما طلای فروخته‌شده در آنها وجود ندارد، اما این اتفاق نشان داد که خریدار علاوه بر ریسک قیمت باید ریسک‌های دیگری مانند نگهداری، امانت‌داری، تسویه و دسترسی به دارایی را نیز درنظر بگیرد. به‌همین دلیل احتمال تکرار اختلال یا ایجاد مشکل در یک سکوی دیگر را نمی‌توان نادیده گرفت؛ به‌خصوص اینکه پیش از این نیز مقام‌های مسئول درباره چنین ریسک‌هایی هشدار داده بودند.

طلای بورسی چیست و چه تفاوتی دارد؟
در بازار سرمایه، سرمایه‌گذار برای ورود به بازار طلا می‌تواند به‌جای خرید مستقیم طلای آنلاین، واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا را خریداری کند. این صندوق‌ها دارای مجوز هستند و تحت چارچوب مقررات بازار سرمایه فعالیت می‌کنند. برای نمونه، سازمان بورس حتی برای تأسیس صندوق‌های جدید مبتنی بر گواهی سپرده کالایی طلا موافقت اصولی صادر می‌کند و ساختار و اندازه صندوق نیز در چارچوب مقررات مشخص می‌شود.
تفاوت مهم اینجاست که دارایی صندوق به ابزارهای رسمی بازار طلا ازجمله گواهی سپرده سکه و شمش طلا متصل است. گواهی سپرده شمش طلا نیز نماینده مالکیت بخشی از شمش استانداردی است که در خزانه مورد تأیید بورس کالا  نگهداری می‌شود.
بنابراین سرمایه‌گذار صندوق طلا به‌جای آنکه مستقیما طلب خود را از یک سکوی خصوصی دنبال کند، مالک واحدهای یک صندوق دارای ساختار رسمی در بازار سرمایه می‌شود. دارایی‌های صندوق نیز در چارچوب امیدنامه و مقررات آن نگهداری می‌شو‌د و فعالیت صندوق تحت نظارت ارکان مختلف ازجمله متولی و حسابرس قرار دارد.
در این مدل، موضوع خالی‌فروشی به‌معنای فروش طلای ناموجود نیز از اساس با ساختار پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا تفاوت دارد؛ زیرا صندوق باید دارایی‌های خود را در قالب دارایی‌های مجاز و قابل رصد بازار سرمایه نگهداری کند. البته این به‌معنای صفربودن ریسک نیست؛ ارزش واحدهای صندوق می‌تواند با قیمت طلا و شرایط بازار نوسان کند و قیمت معامله‌شده نیز ممکن است با ارزش خالص دارایی‌ها فاصله داشته باشد.
مزیت دیگر بازار سرمایه ثبت مالکیت دارایی است. واحدهای صندوق در سیستم رسمی بازار سرمایه به نام سرمایه‌گذار ثبت می‌شوند و درصورت فوت دارنده نیز سازوکار مشخصی برای شناسایی دارایی و انتقال آن به وراث وجود دارد. شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اعلام کرده است وراث می‌توانند از طریق درگاه یکپارچه ذی‌نفعان، وضعیت دارایی متوفی را دریافت کنند و فرآیند انتقال سهام را به شکل الکترونیکی انجام دهند.
در مقابل، تجربه روزهای اخیر نشان داد که دسترسی به دارایی در پلتفرم‌های آنلاین می‌تواند به عواملی خارج از اختیار کاربر وابسته شود. همین تفاوت، اهمیت انتخاب ابزار سرمایه‌گذاری را دوچندان می‌کند. برای کسی که هدفش صرفا سرمایه‌گذاری روی قیمت طلاست و نه نگهداری طلای فیزیکی، صندوق‌های طلا می‌توانند مسیر رسمی‌تری برای ورود به این بازار باشند؛ مسیری که پشت آن ساختار بازار سرمایه، خزانه‌های رسمی، گواهی سپرده و سازوکار ثبت و انتقال مالکیت قرار دارد. در شرایطی که نگرانی درباره پلتفرم‌های آنلاین طلا افزایش یافته، مقایسه این 2مدل می‌تواند به مردم کمک کند قبل از سپردن پس‌انداز خود به هر سکویی، ریسک نگهداری و دسترسی به اصل دارایی را هم در کنار قیمت و کارمزد بررسی کنند.