سفری به سرزمین ویران‌شده پس از سقوط رایش
اگر تاریخ را فقط در کتاب‌های درسی و گزارش‌های رسمی جست‌وجو کنیم، بخش مهمی از آن را از دست داده‌ایم؛ تاریخ گاهی در خیابان‌ها، گفت‌وگوهای مردم، صف‌های طولانی، خانه‌های ویران و حتی ته‌سیگار‌‌هایی که آدم‌ها از روی زمین جمع می‌کنند، خودش را نشان می‌دهد.
«میراث هیتلر؛ پنج هفته در آلمان آمریکایی» از همین جنس است؛ سفرنامه‌ای از دل آلمانِ پس از سقوط هیتلر که حالا پس از حدود 8 دهه، در قالب کتاب منتشر شده است.
حسن شهیدنورایی تابستان ۱۳۲۵، یک سال و چند‌ماه پس از سقوط رایش سوم، به منطقه تحت اشغال آمریکا در آلمان سفر کرد. او در این سفر فقط تماشاگر خرابه‌ها نیست؛ می‌خواهد بفهمد چه بر سر جامعه آلمان آمده که اکنون با شکست، فقر، بی‌سامانی و ویرانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. سفرنامه در نیمه دوم همان سال در 2روزنامه تهران به‌صورت مسلسل‌منتشر شده بود و اکنون برای نخستین بار در قالب کتاب گردآوری شده است.شهیدنورایی در مسیر خود سراغ آدم‌های مختلف می‌رود و با آنان گفت‌وگو می‌کند؛ از مردم عادی گرفته تا کسانی که هریک تصویری متفاوت از آلمان شکست‌خورده دارند.
یکی از جذابیت‌های کتاب، نگاه جزء نگر نویسنده است. او برای توصیف وضعیت آلمان تنها سراغ آمار و ساختمان‌های ویران نمی‌رود؛ جزئیات زندگی روزمره را می‌بیند و حتی ماجرای کمبود سیگار و ارزش پیدا کردن ته‌سیگار در میان مردم، به تصویری تکان‌دهنده از وضعیت اقتصادی و اجتماعی آن روزگار تبدیل می‌شود.حسن شهیدنورایی خود چهره‌ای فراتر از یک سفرنامه‌نویس است. او که بیشتر به‌واسطه نامه‌نگاری‌هایش با صادق هدایت شناخته می‌شود، در دهه ۱۳۲۰ استاد حقوق دانشگاه تهران و نویسنده و مترجم بود و با انتشار مقاله‌های متعدد در مطبوعات، چهره‌ای شناخته‌شده در فضای فکری و مطبوعاتی آن دوره به شمار می‌رفت.
اما بازگشت این متن تاریخی به کتاب، فقط حاصل پیدا کردن یک نوشته قدیمی نیست. علی سطوتی‌قلعه، پژوهشگر و ویراستار شناخته‌شده‌ای که سابقه روزنامه‌نگاری نیز دارد، با گردآوری و گزارش این اثر، متنی پراکنده و مطبوعاتی را دوباره پیش چشم خواننده امروز قرار داده است. سابقه او در پژوهش، نقد و روزنامه‌نگاری و کار با متون ادبی و تاریخی، در چنین پروژه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد؛ به‌خصوص وقتی قرار است متنی متعلق به 80 سال پیش از دل مطبوعات بیرون کشیده شود و به مخاطب امروز برسد.
«میراث هیتلر» در واقع فقط کتابی درباره آلمان پس از جنگ جهانی دوم نیست؛ کتابی است درباره پیامدهای یک رؤیا، درباره جامعه‌ای که پس از فروپاشی یک نظام سیاسی ویرانگر باید با نتایج گذشته خود روبه‌رو شود و درباره مردمی که در میان خرابه‌های تاریخ، زندگی روزمره‌شان را ادامه می‌دهند.اگر به تاریخ معاصر، سفرنامه، خاطرات جنگ و روایت‌هایی علاقه دارید که به‌جای شعار دادن، آدم‌ها و زندگی واقعی‌شان را پیش چشم شما می‌آورند.
این کتاب را نشر نو به‌تازگی در ۲۰۸ صفحه با جلد شومیز منتشر کرده است.
در همینه زمینه :
