مناسبت
غارهای ایران میراثی در معرض تخریب
مجید جباری؛ روزنامه‌نگار
دوم مهرماه، روز جهانی غار پاک، فرصتی برای یادآوری ارزش زیست‌بوم‌هایی است که دور از چشم انسان در اعماق زمین قرار دارند، اما نقش مهمی در حفظ منابع آب، تنوع زیستی و تاریخ طبیعی ایفا می‌کنند. کارشناسان غارشناسی هشدار می‌دهند که بسیاری از غارهای ایران امروز با تهدیدهایی مانند گردشگری بی‌ضابطه، معدن‌کاری، راهسازی، آلودگی آب و تخریب فیزیکی روبه‌رو هستند. رئیس سابق انجمن غار و غارشناسی ایرانیان، غارها را به «فریزرهای طبیعی زمین» تشبیه می‌کند و می‌گوید: همانطور که انسان مواد ارزشمند غذایی را برای استفاده در آینده در فریزر نگهداری می‌کند، غارها نیز بخشی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی زمین را در خود حفظ کرده‌اند. جواد نظام‌دوست در گفت‌وگو با همشهری می‌افزاید: بسیاری از منابع آب زیرزمینی و آب‌های کارستی در غارها ذخیره شده‌اند و برخی از آنها قدمتی چند میلیون ساله دارند. غارها همچنین زیستگاه گونه‌هایی مانند خفاش‌ها، خرس‌ها، گوشتخواران کوچک، حشرات و انواع میکروارگانیسم‌ها هستند و نقشی مهم در پایداری اکوسیستم‌های اطراف خود ایفا می‌کنند.
۶ تهدید اصلی غارهای ایران و نمونه‌ها
1- زباله و پسماند: غار رودافشان، غار نخجیر اراک
2- تخریب فیزیکی غار: غار نخجیر اراک
3- گردشگری‌بی‌ضابطه : غار یخ‌مراد البرز
4- نور، صدا و برهم‌زدن شرایط طبیعی غار: نخجیر، غار ده‌شیخ کهگیلویه و بویراحمد
5- آلودگی آب و منابع زیرزمینی: دانیال متل‌قو، غار گل‌زرد دماوند
6- معدن، راهسازی و پروژه‌های عمرانی در حریم غار: غار دودزای زنجان، غار جهنم در طبس
غار نخجیر اراک:
بحرانی‌ترین غار ایران که به‌طور همزمان 3 عامل تخریب«نور و برهم‌زدن شرایط طبیعی، زباله و پسماند و تخریب فیزیکی غار» در آن مشاهده می‌شود.
در همینه زمینه :
