دانش‌آموزان استثنایی و عادی باید با هم درس بخوانند

محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

زمانی که مدرسه‌ها ساخته شدند جایی برای درس‌خواندن بچه‌های استثنایی وجود نداشت. مدارس مخصوص بعدها ساخته شدند و حالا رویکرد جدید آموزش کودکان استثنایی این است که نباید از کودکان عادی جدا باشند. هم آنها باید در میان بچه‌های عادی رشد کنند و هم بچه‌های دیگر باید هر روز دیدن و ارتباط برقرارکردن با بچه‌هایی را که «نیاز‌های ویژه‌» دارند یاد بگیرند. کودکانی که با این الگو بزرگ شوند، بچه‌های استثنایی را بخش ثابت جامعه خود به شمار می‌آورند و فاصله میان آنها از میان می‌رود. بنا به‌گفته رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور، نزدیک به 100هزار دانش‌آموز استثنایی از ابتدای مهرماه امسال به مدرسه رفتند.

مدرسه فراگیر برای همه
بخشی از کودکان با نیاز‌های ویژه هم اکنون در مدارس عادی مشغول تحصیل هستند. مدارسی که ترکیب دانش‌آموزان آنها هم از کودکان عادی و هم از کودکان استثنایی تشکیل شده باشد «فراگیر» نامیده می‌شوند. سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور در گفت‌وگو با همشهری اظهار کرد: «83هزار دانش‌آموز ما در مدارس استثنایی و 17هزار نفر در مدارس فراگیر تحصیل می‌کنند. مثلا دانش‌آموزی داریم که از صندلی چرخ‌دار استفاده می‌کند یا دانش‌آموز کم‌بینا که به کمک وسایل مخصوص قادر به خواندن است. آنها بهره هوشی عادی دارند و در مدارس عادی درس می‌خوانند.» بخشی از دانش‌آموزان دارای معلولیت جسمی به شرط مناسب‌سازی مدارس عادی قادر به تحصیل در کنار دیگر دانش‌آموزان هستند.

سنجش تحصیلی از 4 سالگی
سنجش استعداد تحصیلی و آمادگی جسمی تمام دانش‌آموزان کلاس‌اولی کشور از سوی آموزش‌وپرورش استثنایی انجام می‌گیرد تا کودکان در بدو ورود به مدرسه از نظر سلامت بدنی و ذهنی غربالگری شوند. به‌گفته قاسمی، در آینده سن انجام این سنجش با همکاری وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت بهداشت، از 6‌سالگی به 4سالگی و حتی 3سالگی کاهش پیدا می‌کند تا کودکان با نیاز‌های ویژه از سن کم شناسایی شوند. علاوه بر سنجش زودهنگام، رویکرد کلی آموزش‌وپرورش استثنایی شروع مهارت‌آموزی و حرفه‌آموزی از مقطع ابتدایی است تا آماده‌شدن برای حرفه به دوره دبیرستان موکول نشود. او با اشاره به اینکه مجموعا 25000نفر از کارکنان، مربیان و معلمان به آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه می‌پردازند، می‌گوید: «1800مدرسه مخصوص دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه داریم که ساختمان و تجهیزات آنها مناسب این عزیزان است. علاوه بر آن 860مرکز جامع داریم که محل مراجعه این دانش‌آموزان است. رویکرد مدارس بیشتر آموزشی، پرورشی و تربیت‌بدنی و رویکرد مراکز جامع سنجش، پیشگیری، تشخیص و توانبخشی است و اگرچه فعالیت‌های زیادی دارند اما مدرسه به شمار نمی‌آیند.» 

57مدرسه مخصوص اُتیسم
از یک دهه قبل تغییراتی در آمار‌های مربوط به بیماری اتیسم دیده شد و تعریف این بیماری را به دامنه وسیعی گسترش داد که طیف اتیسم نام گرفت. در استان‌های مختلف ایران هم آمار‌ این بیماری روند صعودی به‌خود گرفته است. رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی می‌گوید: «طیف دانش‌آموز اتیسم در دنیا و کشور ما در حال افزایش است و برای رسیدگی به آنها نیازمند کمک و همکاری دیگر دستگاه‌ها هستیم.» قاسمی تأکید می‌کند: «4000دانش‌آموز اتیسم و 57مدرسه مخصوص اتیسم داریم و مدارس جدید هم در برنامه ساخت قرار دارند. در یک سال گذشته 15مدرسه استاندارد اتیسم کلنگ‌زنی شد.»

اصل و شرح
کمک شهرداری به سرویس مدارس استثنایی
رفت‌وآمد کودکان استثنایی در شهر‌ها به همت دولت و شهرداری کاملا رایگان است. امسال نیز اعتبارات این بخش افزایش یافته تا اولیا نگران سرویس مدارس فرزندان خود نباشند. رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی می‌گوید: «50درصد به بودجه سرویس ایاب‌وذهاب دانش‌آموزان اضافه شده است و با وجود شرایط جنگی کشور، اعتبارات به یک‌هزارمیلیارد تومان رسیده است. از این مبلغ، یک بخش آن کمک دولت است که به‌صورت کامل تخصیص یافته است.» قاسمی با تأکید بر اینکه شهرداری تکلیفی برای تامین سرویس مدارس استثنایی ندارد بیان می‌کند: «در کنار اعتباراتی که دولت داده، شهرداری‌ها هم به ما کمک کردند و به‌ویژه شهرداری تهران 400میلیارد تومان برای سرویس درنظر گرفته است. از طرف دیگر با آقای زاکانی، شهردار محترم تهران در ساخت زمین چمن مصنوعی و همینطور در ساخت مدارس استثنایی توافق‌های خوبی داشته‌ایم که نشانه حمایت مؤثر این نهاد از کودکان با نیاز‌های ویژه است.»