‌داستان‌خواندن فقط سرگرمی نیست‌

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد مطالعه، به‌ویژه خواندن داستان و ادبیات داستانی، تنها سرگرمی نیست و می‌تواند فواید مهمی برای مغز و زندگی اجتماعی انسان داشته باشد. مطالعه با تقویت توانایی‌های شناختی و زبانی ارتباط دارد و ممکن است به حفظ عملکرد شناختی در سال‌های سالمندی نیز کمک کند. با این حال، داستان‌خوانی فوایدی فراتر از تقویت حافظه دارد و توانایی ما را برای درک احساسات و دیدگاه‌های دیگران افزایش می‌د‌هد.
داستان، خواننده را وارد دنیایی می‌کند که شخصیت‌های آن ممکن است تجربه‌ها، باورها و احساساتی کاملا متفاوت با او داشته باشند. همین مواجهه ذهنی باعث می‌شود خواننده تلاش کند رفتار و احساس شخصیت‌ها را بفهمد و از زاویه دید آنها به جهان نگاه کند. پژوهشگران معتقدند همین فرایند می‌تواند به تقویت ‌شناخت اجتماعی، یعنی توانایی درک و تعامل بهتر با دیگران کمک کند.
مطالعات درباره کودکان نیز نتایج جالبی داشته است. کودکانی که بیشتر در معرض کتاب‌های داستانی قرار می‌گیرند، در رشد توانایی درک افکار و احساسات دیگران پیشرفت بیشتری نشان می‌دهند. یک فراتحلیل در سال۲۰۲۵ با بررسی ۲۱مطالعه نیز ارتباط میان داستان‌خوانی و همدلی بیشتر را نشان داد. همچنین پژوهشی در سال۲۰۲۳ گزارش کرد نوجوانانی که بیشتر برای سرگرمی مطالعه می‌کردند، در بزرگسالی اجتماعی‌تر بودند.
قدرت داستان‌گویی تنها به شخصیت‌ها محدود نمی‌شود. هنگام خواندن، مغز باید جهان داستان را در ذهن بسازد و دیدگاه شخصیت‌ها را تصور کند. پژوهش‌های تصویربرداری مغزی نشان داده‌اند برخی شبکه‌های فعال هنگام درک داستان با شبکه‌هایی که برای درک ذهن و دیدگاه دیگران به‌کار می‌روند، همپوشانی دارند. بنابراین داستان‌خوانی می‌تواند نوعی تمرین ذهنی برای زندگی اجتماعی باشد.