نقدی بر تلقی آقای قالیباف از پیروزی

محسن مهدیان؛  مدیرمسئول

آقای قالیباف برای چندمین‌بار گفتند معنای پیروزی ایران این نیست که ارتش آمریکا را شکست دادیم، بلکه این است که آمریکا و اسرائیل به هیچ‌یک از ۹ هدف اعلامی خود نرسیدند.
این سخن علی‌الاصول درست است اما این تنها بخشی از واقعیت است، بلکه حداقل واقعیت است.
با این تعریف، حماس به‌عنوان یک گروه چریکی نیز در غزه به پیروزی رسید؛ چراکه رژیم منحوس به اهداف اعلامی خود دست نیافت. اما مواجهه جمهوری اسلامی با آمریکا در سطح دیگری قرار دارد. مسئله فقط ناکامی دشمن در تحقق اهدافش نیست؛ آمریکا در این نبرد، شکست خورد.
اساسا در این جنگ ترکیبی اشاره به ارتش آمریکا آدرس غلط است. صحنه را راهبردی باید روایت کرد.
آمریکا در این رویارویی تحقیر شد؛ پایگاه‌هایش در منطقه زیر ضرب رفت، نمادهای نظامی‌اش که دهه‌ها افسانه شکست‌ناپذیری برای آنها ساخته بود، فرو‌ریخت و هزینه سنگین جنگ به‌ خودش بازگشت. فشار این جنگ حتی آرایش نیروهای نظامی آمریکا در جهان را نیز تحت‌تأثیر قرار داد. تنگه هرمز از یک آبراه به باتلاق سیاسی و نماد محدودیت قدرت آمریکا و یکی از ابزارهای بازدارندگی ایران تبدیل شد.
آمریکا نتوانست معادله منطقه را به سود خود تغییر دهد، بلکه ناچار شد با معادله جدیدی که ایران به‌عنوان ابرقدرت نوظهور تحمیل کرده بود کنار بیاید. ناچار شد در مذاکرات و حداقل روی کاغذ پای قدرت ایران امضا بزند. جنگی را آغاز کرد که دیگر تعیین زمان و شرایط پایان آن فقط در اختیار خودش نبود.
این جنگ، شکاف‌های داخلی آمریکا را نیز آشکارتر کرد، اعتبار چتر امنیتی واشنگتن را نزد متحدانش زیر سؤال برد، آسیب‌پذیری پایگاه‌ها و سامانه‌های پدافندی آمریکا را به نمایش گذاشت، افسانه مصونیت ارتش آمریکا را ترک عمیق انداخت، هزینه‌های سنگینی را بر اقتصاد و توان نظامی این کشور تحمیل کرد و پروژه چند‌ده‌ساله ایران‌هراسی را شکست داد. مردم آمریکا که سال‌ها فقط اخبار جنگ را از رسانه‌ها می‌شنیدند، حالا سر سفره‌شان احساس می‌کنند. امروز آمریکا نه در غرب، حتی در میان کشورهای عربی نیز آبرویی ندارد و به‌زودی منطقه را هم باید ترک کند.
این جنگ مشروعیت ایران را سر زبان‌ها انداخت و افکارعمومی دنیا را علیه آمریکا جهت داد. جریان‌های فاسدی که وامدار و باردار حمایت آمریکا بودند نیز با این شکست، بی‌آبرو کرد.
بنابراین، سخن فقط این نیست که آمریکا به اهداف ۹‌گانه خود نرسید. این، حداقل معنای پیروزی است. تحقیر و خوار شد. حرمت و هیبت و شوکت دروغینش شکست.
پیروزی ایران فقط این نیست که آمریکا پیروز نشد، بلکه آمریکا شکست خورد.
آمریکا سال‌های سال با نماد و تصویر، فرمانروایی کرده است و حالا در این جنگ، بخش مهمی از مهم‌ترین سرمایه راهبردی خود یعنی «هیبت قدرت» را از دست داد.
دلیل نوشتن این نقد نیز روشن است. اگر روزی دوباره پای مذاکره‌ای در میان باشد، تفاوت بسیاری وجود دارد میان اینکه طرف مقابل را صرفا ناکام در تحقق اهدافش بدانیم یا او را قدرتی بدانیم که در هویت و هیبت راهبردی خود شکست خورده است. این دو تلقی، دو دستگاه محاسباتی متفاوت می‌سازند و دو نوع رفتار کاملا متفاوت را در میز مذاکره رقم می‌زنند.