پشت پرده یک تصویر زیبا از مهارلو
ردپای فاضلاب شیراز در یکی از زیباترین تالابهای استان فارس
مجید جباری| روزنامه نگار
انتشار تصویری از ردپای فلامینگوها در تالاب مهارلو، بار دیگر نگاهها را به وضعیت این تالاب جلب کرده است. تصویر هوایی ردپای فلامینگوها روی پهنه آبی مهارلو که توسط یکی از عکاسان طبیعت ثبت و منتشر شد، در نگاه اول نشانهای از زندگی و پویایی در یکی از مهمترین زیستگاههایی را به تصویر میکشید که این روزها میزبان هزاران پرنده مهاجر است. پشت این قاب زیبا رد پای دیگری هم دیده میشود؛ رد پای ورود خاموش پسابها و فاضلابهایی که سالهاست مهارلو را تهدید میکنند.
مقصد نهایی آلودگیهای شیراز
محمدجواد سیاحپور، فعال محیطزیست درباره وضعیت تالاب مهارلو میگوید: مهارلو در واقع پاییندست حوضه آبریز شیراز است و هر آبی که در این حوضه به شکل سطحی یا زیرزمینی حرکت کند، در نهایت به این تالاب میرسد. به همین دلیل هر آلودگی که در مسیر آبهای ورودی ایجاد شود، سرانجام وارد مهارلو میشود. این فعال محیطزیست استان فارس در گفتوگو با همشهریآنلاین ادامه میدهد: چند مسیر اصلی آب به مهارلو وارد میشوند که مهمترین آنها رودخانه خشک شیراز و رودخانه چنار راهدار هستند. رودخانه خشک بهصورت متناوب، بخشی از فاضلاب شهری را با خود حمل میکند. اگرچه حجم این فاضلاب زیاد نیست، اما آبهای سطحی شهر شیراز میتوانند آلایندههای شهری را وارد این مسیر و در نهایت به تالاب منتقل کنند.
مسیر آلودگی به تالاب چگونه باز شد؟
این فعال محیطزیست با اشاره به تغییرات ایجادشده در محدوده شمالغربی تالاب مهارلو میگوید: در سالهای گذشته برای اجرای یک مسیر ارتباطی و احداث کمربندی شرقی و شمالشرقی شیراز، عملیات زهکشی در این منطقه انجام شد تا رطوبت خاک کاهش پیدا کند و امکان اجرای پروژه فراهم شود. این پروژه اما نیمهتمام ماند، اما زهکشهای ایجادشده باعث شدند آبهای سطحی و آلوده راحتتر به این محدوده منتقل شوند. سیاحپور ادامه میدهد: نتیجه آن، شکلگیری حدود ۳ هزار هکتار اراضی کشاورزی جدید یا تبدیل اراضی کشاورزی دیم به آبی در این منطقه بود که از آب آلوده و متأثر از فاضلاب شهری استفاده میکنند. این موضوع فقط به مصرف آب آلوده محدود نمیشود، چون همین کشاورزی نیز با تولید پساب کشاورزی، بار آلودگی بیشتری به تالاب وارد میکند.
سرگردانی مهارلو میان شیراز و سروستان
سیاحپور با تأکید بر اینکه مشکل اصلی مهارلو به یک موضوع سلامت عمومی تبدیل شده است، میگوید: مهارلو سالهاست بین دستگاهها و محدودههای مدیریتی مختلف گرفتار شده است. این فعال محیطزیست میافزاید: موضوع مربوط به شهرستان سروستان است و مسئولان سروستان میگویند در حوزه شیراز قرار دارد؛ درحالیکه آسیب اصلی در نهایت متوجه شهر شیراز و مردم آن میشود.
تهدید چاههای عمیق
محمدجواد سیاحپور، فعال محیطزیست استان فارس میگوید: یک موضوع مهم این است که از این پس باید جلوی ایجاد تخلفات جدید گرفته شود؛ یعنی اجازه حفر چاه جدید، برداشت جدید و توسعه این روند داده نشود. در جاهایی که منافع گروهی با سلامت عمومی جامعه در تعارض است، باید تصمیمهای جدی گرفته شود.
مهارلو کماکان هر سال میزبان هزاران فلامینگو و دیگر پرندگان مهاجر است، اما ادامه ورود فاضلاب و دیگر آلایندهها به آن میتواند همین تصویر چشمنواز را به خاطرهای از گذشته تبدیل کند.