میراث عاشورایی ایران در قاب اربعین

محمود مولایی؛ روزنامه‌نگار

اربعین در ایران فقط به راهپیمایی محدود نمی‌شود؛ هر شهر و روستا با آیینی ویژه، بخشی از فرهنگ عاشورایی خود را به نمایش می‌گذارد؛ از ارسال بادبزن‌های حصیری بافق برای زائران پیاده گرفته تا شله مشهدی، تعزیه جابر اصفهان و میزبانی اهالی خوزستان از زائران.‌

  بادبزن حصیری: در سال‌های اخیر اهالی شهر بافق چند ده‌هزار بادبزن سنتی این شهر را برای شرکت‌کنندگان در راهپیمایی اربعین ارسال می‌کنند که امسال این برنامه در رویدادهای گردشگری ایران به ثبت رسید. این رویداد از ارسال ۲۰هزار بادبزن در سال‌های ابتدایی آغاز شد تا اینکه امسال نزدیک به 100هزار بادبزن با دستان مردم ساخته و برای توزیع در مسیر پیاده‌روی اربعین بین موکب‌ها توزیع شد.
  شله‌مشهدی: شله مشهدی یکی از نذری‌های سنتی مشهد در ایام‌ ماه محرم و صفر و به‌خصوص در ایام اربعین حسینی محسوب می‌شود. شله در سال۱۳۹۱ در فهرست میراث معنوی کشور ثبت ملی شد و معمولا‌ در روستاها و مکان‌هایی که امکانش باشد، شله را روی اجاق‌های چوبی که با کنده درختان گرم می‌شود، می‌پزند تا اصالت و طعم واقعی آن نیز حفظ شود.
  تعزیه جابر:  تعزیه‌خوانی در اصفهان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ به‌خصوص اینکه آنها برای اربعین رسم تعزیه‌خوانی دارند. در این آیین که دهه‌هاست برگزار می‌شود، تعزیه‌خوانان واقعه اربعین حسینی را با موضوع «جابر بن عبدالله انصاری» به نمایش درمی‌آورند. آیین با حرکت کاروان عزاداری در معابر شهر آغاز می‌شود و هیئت‌های مذهبی نیز در طول مسیر، این کاروان را همراهی می‌کنند.
  علم واچینی: مراسم علم واچینی در روستای امامزاده هارون الموت غربی برگزار می‌شود که هر سال همزمان با روز اربعین، مردم از روستاهای دور و نزدیک به این روستا می‌آیند و رخت علم را باز می‌کنند و با نوحه‌هایی از سروده‌های مردم منطقه به عزاداری می‌پردازند. امامزاده هارون، آرامگاه هارون بن موسی‌، مربوط به دوره صفوی است که در الموت غربی استان قزوین واقع شده است.