استرس، قند خون‌ را بالا می‌برد

آرش نهاوندی؛ روزنامه‌نگار

بیشتر افراد مبتلا به دیابت تصور می‌کنند کنترل قند خون فقط به رعایت رژیم غذایی، فعالیت بدنی و مصرف منظم داروها بستگی دارد، اما پزشکان هشدار می‌دهند عامل مهم دیگری نیز وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود: استرس. 
نگرانی‌های روزمره، کم‌خوابی، فشار کاری یا حتی دنبال کردن مداوم اخبار ناگوار می‌تواند بدون تغییر در رژیم غذایی، باعث افزایش قند خون شود. به‌گفته آنها بدن در مواجهه با استرس، آن را مانند یک وضعیت اضطراری تفسیر می‌کند و هورمون‌هایی مانند کورتیزول، آدرنالین و نوراپی‌نفرین‌ترشح می‌کند. این هورمون‌ها برای آماده‌کردن بدن در شرایط «جنگ یا گریز» طراحی شده‌اند و با آزادکردن گلوکز در جریان خون، انرژی مورد نیاز را تأمین می‌کنند. اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، سطح قند خون نیز بالا می‌ماند و کنترل دیابت دشوارتر می‌شود.
دکتر راهول باکسی، متخصص دیابت معتقد است بسیاری از بیماران نقش استرس را در نوسان قند خون دست‌کم می‌گیرند. به‌گفته او، مشکل اصلی هورمون کورتیزول نیست، زیرا این هورمون برای تنظیم متابولیسم، فشار خون، سیستم ایمنی و چرخه خواب ضروری است، بلکه زمانی دردسر آغاز می‌شود که استرس مزمن، سطح کورتیزول را برای مدت طولانی بالا نگه دارد.

چرخه معیوب استرس مزمن
پزشکان تأکید می‌کنند که استرس مزمن یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند. افزایش قند خون خود می‌تواند اضطراب بیشتری ایجاد کند و این اضطراب دوباره باعث ترشح هورمون‌های استرس و بالارفتن بیشتر قند خون شود. فشار کاری، کم‌خوابی، استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه و رایانه و برهم خوردن ساعت بیولوژیک بدن از مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده این چرخه هستند.
به‌گفته آنها استرس باید به اندازه رژیم غذایی و دارو، بخشی از برنامه درمان دیابت باشد. انجام تمرینات تنفسی، یوگا، خواب کافی، داشتن برنامه منظم روزانه، اختصاص زمانی برای سرگرمی و درصورت نیاز دریافت مشاوره روانشناسی، ازجمله راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش استرس و کنترل بهتر قند خون کمک کند. به‌گفته متخصصان، حتی تنش‌های ساده روزمره مانند ترافیک یا برنامه‌ریزی‌های فشرده نیز در افراد مبتلا به دیابت می‌تواند تعادل قند خون را بر هم بزند؛ بنابراین توجه به سلامت روان، بخش جدایی‌ناپذیر مدیریت این بیماری است.