گزارش
قولنجشکنی تا مرز قطع نخاع
تبلیغات درمانگرنماها برای شکستن قولنج، تبعات سنگینی برای مراجعان دارد و میتواند باعث آسیبهای جبرانناپذیری شود
پروانه بندپی | روزنامهنگار
انتشار خبر بازداشت «قولنجشکن» مشهور اینستاگرام، بار دیگر توجهها را به پدیدهای جلب کرد که سالهاست سلامت مردم را تهدید میکند؛ درمانگرنماهایی که بدون تخصص، مجوز و صلاحیت حرفهای، با وعده درمان دردهای اسکلتی ـ عضلانی، بیماران را تنها با تبلیغات فریبنده، به مراکز خود میکشانند. بهگفته متخصصان، این مداخلات در برخی موارد نهتنها به بهبود درد کمکی نمیکند، بلکه میتواند به آسیبهای جدی در مهرهها، مفاصل و حتی صدمات نخاعی منجر شود. اما با وجود هشدارهای مکرر، چرا همچنان بعضیها درمان خود را به افراد فاقد صلاحیت میسپارند؟ و مرز میان فیزیوتراپی علمی و این مداخلات کجاست؟
آسیبهای جبرانناپذیری که از درمانگرنماها میبینید
احمد مؤذنزاده، دکترای حرفهای فیزیوتراپی، نایبرئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران و عضو هیأت مدیره مجمع انجمنهای پزشکی کشور به همشهریآنلاین میگوید: «بسیاری از تکنیکهایی که در فضای مجازی با عنوان «جا انداختن مهره» یا «قولنجشکستن» تبلیغ میشوند، نهتنها مبنای علمی ندارند، بلکه در مواردی میتوانند آسیبهای جبرانناپذیری به بیماران وارد کنند.» بهگفته این دکتر حرفهای فیزیوتراپی، «در رشتههایی مثل فیزیوتراپی و کایروپراکتیک، در مواردی که انجام جااندازی مفاصل (مانیپولیشن) ضرورت داشته باشد، این تکنیکها با شدت، سرعت و نیروی کنترلشده و براساس اصول علمی اجرا میشوند. برخلاف تصور رایجی که در فضای مجازی ایجاد شده، وارد کردن فشار شدید و ناگهانی به ستون فقرات یا مفاصل، اصلا مبنای علمی ندارد و این ادعا که با یک حرکت پرقدرت میتوان مشکل بیمار را برطرف کرد، تأییدشده نیست.»
بستن بیمار به تخت برای شکستن قولنج!
دکتر مؤذنزاده به ویدئوهای منتشرشده از برخی درمانگرنماها اشاره میکند و میگوید: «شکستن قولنج اگر با فشار و نیروی زیاد همراه نباشد، معمولا آسیب جدی ایجاد نمیکند اما آن چیزی که این افراد انجام میدهند، کاملا متفاوت است. مثلا بیمار را روی تخت میبندند و با فشار شدید و حرکات ناگهانی، مانورهایی روی ستون فقرات یا مفاصل او انجام میدهند که بهشدت آسیبزننده است.» بهگفته نایبرئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران، «پروندههای متعددی از شکایات بیماران وجود دارد که به شکستگی، آسیب نخاعی و حتی مواردی از قطع نخاع منجر شده است. به همین دلیل، لازم است مردم را درباره خطرات این اقدامات آگاه کنیم.»
بسیاری دنبال درمانهای سریع و معجزهآسا هستند
بهگفته مؤذنزاده، بخش مهمی از موفقیت درمانگرنماها، به تبلیغات گسترده در فضای مجازی برمیگردد؛ «متأسفانه تبلیغات در فضای مجازی بسیار گسترده شده و بسیاری از مردم هم بهدنبال درمانهای سریع و معجزهآسا هستند. درمانگرنماها هم دقیقا از همین نقطهضعف سوءاستفاده میکنند.»
توجه به «پرچمهای قرمز» در فیزیوتراپی
دکتر مؤذنزاده با اشاره به اینکه انجام تکنیکهای جااندازی در فیزیوتراپی، ضوابط مشخصی دارد، میگوید: «در فیزیوتراپی ما چیزی به نام پرچمهای قرمز داریم و قبل از انجام هرگونه مانیپولیشن، اول وجود «پرچمهای قرمز» را بررسی میکنیم؛ اگر بیمار دچار تنگی شدید کانال نخاعی، پوکی استخوان، برخی بیماریهای زمینهای مانند کمکاری تیروئید یا هر عامل دیگری باشد که خطر آسیب را افزایش دهد، از انجام این تکنیکها صرفنظر میکنیم.»
جا اندازی مفاصل، علمی است؟
«تکنیکهای جااندازی مفاصل که اصطلاح علمی آن مانیپولیشن (Manipulation) است، در علوم پزشکی کاربرد مشخص و بسیار محدودی دارند. انجام این تکنیکها مستلزم بررسی دقیق وضعیت بیمار، معاینه کامل، ارزیابی تصاویر پزشکی و در نظر گرفتن شرایط عمومی فرد است. مثلا اگر بیمار دچار تنگی کانال نخاعی، لغزش مهره، دررفتگی مهره یا پوکی استخوان باشد، استفاده از این روشها خطرناک و معمولا ممنوع است.»
چطور درمانگر واقعی را تشخیص دهیم؟
مراجعه به سامانه سازمان نظام پزشکی و جستوجوی نام فرد مورد نظر. مشخصات پزشکان، فیزیوتراپیستها، دندانپزشکان، داروسازان، ماماها و دیگر اعضای نظام پزشکی که در دانشگاههای علوم پزشکی تحصیل کردهاند، همراه با شماره نظام پزشکی، محل فعالیت و سایر اطلاعات آنها در این سامانه ثبت شده است.
مراجعه به مراکزی که پروانه فعالیت از وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی دارند.
درمانگرنماها معمولا نشانی مشخصی ندارند
بسیاری از این افراد بهصورت زیرزمینی فعالیت میکنند و حتی آدرس و نشانی مشخصی ارائه نمیدهند. فقط یک شماره تلفن یا صفحه اینستاگرام معرفی میکنند. تابلو یا محل فعالیت رسمی ندارند و گاهی خدمات خود را در منزل افراد ارائه میدهند. مردم باید نسبت به این موارد حساس باشند و آنها را نشانهای برای تردید در اعتبار این افراد بدانند و اگر به سلامت خود اهمیت میدهند، سمت آنها نروند.
نکته
حتی در میان اعضای کادر درمان هم مرزبندی حرفهای وجود دارد و هر رشته در چارچوب صلاحیتهای خود فعالیت میکند. اما درمانگرنماها بدون داشتن هیچگونه صلاحیت، وارد حوزههای مختلف درمان میشوند و حتی در فضای مجازی ادعا میکنند پزشکان و فیزیوتراپیستها نتوانستهاند بیماری را درمان کنند، اما آنها موفق شدهاند!
در همینه زمینه :
