گزارش
ایرانیان زیر بار زور نمیروند
گفتوگو با خسرو معتضد، تاریخنگار درباره حمله به آثار تاریخی
مهناز عباسیان | روزنامهنگار
خبرنگاران رویترز پیش از برقراری آتشبس در جنگ 40 روزه ، طی بازدید از کاخ چهلستون، میدان نقش جهان و محدوده پیرامونی آن و همچنین دو کاخ تاریخی در تهران، از نزدیک ابعاد خسارات وارده به برخی از محوطهها و بناهای تاریخی ایران را مشاهده کردند. بر همین اساس، این خبرگزاری گزارش داد که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به تعدادی از مشهورترین بناها و محوطههای تاریخی ایران صدمه زده و اضافه کرد که بخشی از این آثار تاریخی آسیبدیده، تحت پوشش معاهده بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی قرار دارند که از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) مدیریت میشود. اینگفتوگو روایت خسرو معتضد، تاریخنگار است درباره بناهای تاریخی که در جنگ تحمیلی سوم آسیب دیدند.
آثار باستانی متعلق به بشریت است
تصاویری که از ویرانیهای آثار باستانی کشورم ایران میبینم قلبم را آتش میزند. از این حماقت، نادانی و سبوعیت دلم میسوزد. این آثار متعلق به تمام بشریت است، نه صرفا متعلق به مردم ایران. برای مثال، تخریب کاخ گلستان در تهران تخریب بخشی از فرهنگ و تاریخ بشری است. این کاخ یکی از کهنترین و ارزشمندترین مجموعههای معماری ایران است که ریشه در دوران صفویه دارد و در دوره قاجار به اوج شکوفایی رسید. از ویژگیهای برجسته این مجموعه که بهعنوان اقامتگاه سلطنتی و مرکز حکومت شاهان قاجار مورد استفاده قرار میگرفت میتوان به آینهکاریهای خیرهکننده تالار آینه، کاشیکاریهای پیچیده، شمسالعماره بهعنوان بلندترین بنای آن زمان و ایوان تخت مرمر اشاره کرد که هر یک شاهکاری از هنر و معماری عصر خود محسوب میشوند. این کاخ جنبه بینالمللی دارد.
دو نمونه متضاد
انستیتو پاستور یک مؤسسه بینالمللی بهداشتی و درمانی است. واکسن مالاریا، تیفوس و وبا را آنجا میساختند. دولت ایران در ۱۳۰۰ آن را تأسیس کرد. این مؤسسه فقط به ما خدمت نمیکرد، بلکه به کشورهای همسایه هم محمولههای اضطراری میفرستاد. نابود کردن چنین مراکزی حماقت محض و خلاف قوانین بینالمللی است. در جنگ با عراق هم صدام را برای آسیب زدن به آثار باستانی بازخواست کردند. یونسکو ایراد گرفت و بعثیها دیگر رفتار زشتشان را تکرار نکردند. این اقدامات وحشیانه، جنایت علیه هویت و تاریخ یک ملت است. در زمان هیتلر هم این کار طور دیگری اتفاق افتاد؛ او در جنگ جهانی دوم به یک سپهبد آلمانی به نام دیتریش فون شولتیتس دستور میدهد شهر پاریس را بهطور کامل منفجر کند. او میگوید: «تو مأموریت داری به پاریس بروی و آنجا را منفجر کنی. تمام بناهای پاریس، از کلیسای نوتردام (که قدمتش به سال ۱۴۵۰ میرسد و داستان گوژپشت نوتردام نیز در آنجا رخ میدهد) تا برج ایفل؛ هر آنچه از پاریس باقی مانده را نابود کن.» شولتیتس در ظاهر میگوید: «چشم، اطاعت میکنم.» او دستور میدهد که بروند و دینامیت بگذارند، اما در عمل از اجرای دستور سرپیچی میکند و با این رفتار، نام خود را از فهرست جنایتکاران جنگی بیرون میکشد؛ کسی که فرانسویها پس از جنگ دعوتش کردند تا از او تقدیر کنند. فیلم و کتابهای تاریخی متعددی نیز درباره این ماجرا وجود دارد.
رمز موفقیت
دشمن به پالایشگاههای ایران حمله کرد تا نفت و سوخت قطع شود و مردم تحت فشار قرار بگیرند؛ اما چیزی که من را خوشحال میکند این است که مردم ایران تابآوری داشتند. در این ۴۶ سال خیلی چیزها یاد گرفتهاند، مردم دیگر مردم شهریور ۱۳۲۰ نیستند. مردم ۵۰ سال پیش نیستند. مردم قاجار نیستند. مردم ایستادهاند.
رهبران دنیا باید تاریخ بخوانند
رهبران دولتها باید تاریخ و جغرافیا بخوانند. کشوری که یکشصتم ایران است، نمیتواند ایران را تصرف کند. آمریکا از آن سوی دنیا چقدر باید سرباز بیاورد؟ آمریکا میگوید روزی ۵۰۰ میلیون دلار خرج این نیروها کردهام. خودشان به تنگ آمدهاند. آمریکا اشتباه میکند. شاه سلطنتش را از دست داد چون مجری آمریکا بود. اگر آمریکا فکر میکند ما همان مردم سال ۱۳۵۶ هستیم، اشتباه میکند. آن روزها گذشت. هیچکس زیر بار زور نمیرود. کسی که تاریخ ایران را بخواند میفهمد ایرانیان زیر بار زور نمیروند. عقربه ساعت به عقب برنمیگردد.
در همینه زمینه :
