به خاطر لبنان

 محمدعلی حسن‌نیا | روزنامه‌نگار 

براساس تفاهمنامه منعقدشده میان ایران و آمریکا که در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ امضا شد، پایان جنگ در لبنان به‌عنوان بخشی تفکیک‌ناپذیر از توافق آتش‌بس در تمام جبهه‌ها قید شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران تأکید کرده که واژه «لبنان» 3 بار در این تفاهمنامه تکرار شده تا بر ضرورت پایان جنگ در تمام جبهه‌ها و احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور تأکید شود.
با وجود این تعهد صریح، رژیم اسرائیل به نقض مکرر آتش‌بس ادامه داده است. حزب‌الله در بیانیه‌ای اعلام کرد که اسرائیل از ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ تاکنون هرگز به هیچ توافق آتش‌بسی پایبند نبوده و حملات نظامی، تخریب ساختمان‌های مسکونی و زیرساخت‌های غیرنظامی و نفوذ زمینی به خاک لبنان را ادامه داده است. در تازه‌ترین حملات، دست‌کم ۳۱ نفر در جنوب و شرق لبنان به شهادت رسیدند و ده‌ها نفر مجروح شدند. همچنین در حملات به منطقه بعلبک، 6 تن به شهادت رسیدند که مجموع شهدا از زمان آغاز دور جدید حملات را به حدود 4هزار نفر رساند. ایران، حملات اسرائیل را محکوم کرده و آمریکا را مستقیماً مسئول نقض آتش‌بس دانسته است. اما اکنون در جنوب لبنان چه می‌گذرد؟
جزئیات میدانی
 منطقه صور (غرب): الحاق روستاهای البیاضه و مجدل‌زون به وسعت ۱۱ کیلومترمربع که درگیری‌های شدیدی در هفته‌های اخیر در آنها گزارش شده است.
‌منطقه مرکزی: الحاق منطقه حداثا به وسعت ۱۶‌کیلومترمربع که نبرد چندروزه‌ای بین ارتش اسرائیل و حزب‌الله در آن رخ داده است.
‌ منطقه نبطیه (شمال): مهم‌ترین تغییر، الحاق
‌۲۵ کیلومترمربع شامل تپه‌های استراتژیک /علی‌الطاهر/ در جنوب شرقی نبطیه است. نیروهای اسرائیلی از رودخانه لیتانی عبور کرده و در این منطقه مستقر شده‌اند. البته اینجا فعلا به در بسته خورده‌اند  .
مساحت کل منطقه تحت کنترل اسرائیل اکنون به ۶۲۰ کیلومترمربع رسیده است.‌

عمق استراتژیک: منطقه حائل ۱۰ کیلومتری
با وجود توافق ایران و آمریکا که خواستار توقف عملیات‌ها در لبنان و احترام به تمامیت ارضی آن است، اسرائیل رسماً اعلام کرده است که نیروهای خود را از منطقه حائل ۱۰‌کیلومتری خارج نخواهد کرد و آن را برای «رفع تهدیدات و تقویت دفاع از ساکنان شمال اسرائیل» ضروری می‌داند.

وزن کدام عامل بیشتر است؛ میدان یا دیپلماسی ؟
  اسرائیل با ایجاد خطوط قرمز و زرد، به‌دنبال تغییر جغرافیای سیاسی و امنیتی منطقه و تحمیل یک موقعیت جدید است.
  حزب‌الله نیز با اتکا به جنگ فرسایشی و تاکتیک‌های نامتقارن، در تلاش است هزینه‌های این اشغال را افزایش دهد.
  در این میان، توافق ایران و آمریکا به‌عنوان یک چارچوب دیپلماتیک، ظرفیت لازم برای مهار کامل درگیری را ندارد و در معرض نقض‌های میدانی و تفسیرهای متفاوت بازیگران است.
  آینده جنوب لبنان بیش از آنکه به میز مذاکره وابسته باشد، به معادلات میدان گره خورده است؛ میدانی که جنگ فرسایشی، تاکتیک‌های نوین و اراده‌های تقابل‌جو، نقشه آن را ترسیم می‌کنند.

عملیات‌های ‌ ارتش صهیونیستی و پاسخ حزب‌الله
  1      عملیات تصرف دژ بوفورت
در اواخر‌ماه مه، ارتش اسرائیل موفق شد دژ بوفورت را که روی یک یال مرتفع مشرف بر رودخانه لیتانی قرار دارد، تصرف کند. نتانیاهو این اقدام را «مرحله‌ای مؤثر و تغییری اساسی در سیاست‌های ما» توصیف کرد و دستور داد عملیات‌ها به عمق خاک لبنان گسترش یابد. این دژ در سال‌های ۱۹۸۲ تا ۲۰۰۰ نیز در اشغال اسرائیل بود و تصرف مجدد آن، علاوه بر ارزش استراتژیک (دید کامل بر جنوب لبنان و شمال اسرائیل)، نمادین نیز تلقی می‌شود.

  2      حملات هوایی گسترده به نبطیه (۱9-۱8 ژوئن)
همزمان با امضای توافق ایران و آمریکا، ارتش اسرائیل یک شبانه‌روز حملات هوایی شدیدی‌ علیه منطقه نبطیه انجام داد. خبرگزاری رسمی لبنان این حملات را یکی از شدیدترین بمباران‌های جنگ توصیف کرد.

جزئیات:
 تعداد حملات: ارتش اسرائیل اعلام کرد که بیش از
 ۸۰‌ هدف ازجمله مراکز فرماندهی، سکوهای پرتاب موشک و زیرساخت‌های حزب‌الله را در منطقه نبطیه و سایر بخش‌های جنوب لبنان مورد حمله قرار داده است.
نقض آتش‌بس ساعاتی پس از اعلام
با وجود اعلام آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله در روز جمعه، حملات اسرائیل به جنوب لبنان از بامداد‌ ‌شنبه‌ از سر گرفته شد. براساس گزارش‌ها، دست‌کم 10 تا ۱۶ نفر در حملات هوایی و پهپادی اسرائیل به مناطق مختلف ازجمله نبطیه و بقاع شهید شده‌اند. یک سرباز ارتش لبنان نیز در این حملات به شهادت رسیده است.

ادعای اسرائیل و پاسخ حزب‌الله
ارتش اسرائیل اعلام کرده که در پاسخ به پرتاب بیش از 50 راکت از سوی حزب‌الله به سمت نیروهایش در جنوب لبنان، اقدام به این حملات کرده است. حزب‌الله ضمن تأکید بر پایبندی به آتش‌بس، حق پاسخگویی به تجاوزات اسرائیل را برای خود محفوظ دانسته و اعلام کرده تا زمانی که نیروهای اسرائیلی در خاک لبنان حضور دارند، مقاومت مشروعیت دارد.

آسیب‌های گسترده و فشار دیپلماتیک
یکی از مرگبارترین حملات، یک ساختمان مسکونی را در شهر باریش هدف قرار داد و یک خانواده 4نفره را به شهادت رساند.
ارتش لبنان با محکومیت این حملات، اسرائیل را متهم به تضعیف تلاش‌ها برای برقراری ثبات کرده است. همزمان آمریکا نیز از نارضایتی خود از ادامه حملات اسرائیل به لبنان سخن گفته است.

  3      کمین حزب‌الله در تپه علی‌الطاهر  
در مقابل، حزب‌الله با ‌ یک عملیات کمین، یکی از سنگین‌ترین تلفات را در یک روز بر ارتش اسرائیل تحمیل کرد. براساس گزارش‌ها، نیروهای حزب‌الله یک گروه از سربازان اسرائیلی را در نزدیکی تپه علی‌الطاهر هدف ‌ قرار دادند که منجر به کشته شدن ۴سرباز اسرائیلی و انهدام 3 تانک مرکاوا با موشک‌های 
هدایت‌شونده شد.

بستن مجدد تنگه هرمز در واکنش به حملات اسرائیل
قرارگاه مرکزی حضرت خاتم‌الانبیا(ص) در واکنش به نقض عهد آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد:
نظر به بدعهدی‌ و پیمان‌شکنی آشکار آمریکا نسبت به عدم‌اجرای بند اول تفاهمنامه پایان جنگ و در واکنش به نقض بی‌وقفه و مستمر آتش‌بس توسط رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان و کشتار بی‌رحمانه و آوارگی صدها هزار نفر از مردم مظلوم این سرزمین و همچنین با توجه به عدم‌عقب‌نشینی نیروهای اشغالگر صهیونی از اراضی جنوب لبنان، اعلام می‌دارد تنگه هرمز به روی تردد شناورها بسته خواهد شد.
این گام اول پاسخ به عهدشکنی دشمن است و درصورت ادامه تجاوز گام‌های بعدی برای پایبند کردن دشمن به اجرای تعهدات برنامه‌ریزی و اقدام خواهد شد.

توقف آتش نه، عقب نشینی کامل از لبنان
پس از اعلام مسدود شدن تنگه‌هرمز و هشدار نیروی دریایی سپاه پاسداران به شناورها مبنی بر نزدیک نشدن به تنگه، شبکه ۱۲ اسرائیل اعلام کرد که نتانیاهو و کا‌تس(وزیر جنگ این رژیم) به ارتش دستور داده‌اند بدون عقب‌نشینی از مواضع خود، همه عملیات در جنوب لبنان را متوقف کنند.
این در حالی است که در بند اول تفاهمنامه پایان جنگ صراحتا بر تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان تأکید شده است، به این مفهوم که آمریکا طبق این بند، موظف است رژیم صهیونیستی را از تمام خاک لبنان خارج کند. در این بند آمده است: 
«جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر با امضای این یادداشت تفاهم خاتمه فوری و دائمی عملیات‌های نظامی را در تمامی جبهه‌ها، ازجمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد می‌کنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، ازجمله در لبنان و بقیه مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.»