آب‌رفتن تعداد اعضای خانواده‌ها

در دهه‌های اخیر تغییر ساختار خانواده‌های ایرانی برای همه خیلی مشهود بوده و هست. دیگر از آن خانواده‌هایی که اکثرا همگی با هم در یک خانه بزرگ گرداگرد حیاط‌های قدیمی زندگی می‌کردند خبری نیست.

علت تغییر ساختار 
تغییر ساختار خانواده‌های ایرانی دلایل خاص خودش را دارد؛ بخشی برمی‌گردد به تغییر سبک زندگی ایرانی‌ها، بخشی به ازدواج دیرهنگام فرزندان و افزایش آمار طلاق در کنار کاهش رشد جمعیت. خب، اگر همه اینها را کنار هم بگذاریم، تغییر ساختار خانواده‌های ایرانی دلایل خود را دارد.

فراز و فرود ازدواج 
ازدواج در 3دهه اخیر در کشور ما روند افزایشی داشت. آمارها حکایت از آن دارد که میزان خام ازدواج در ایران در سال65 حدود 6.9 بوده و در سال1387 به 12.22 رسیده است، اما بعد از این دیگر دائما شاهد کاهش آمار ازدواج بوده‌ایم. تقلیل ازدواج به 6.26 در سال1398 مصداق این امر است.

کاهش ۱۴درصدی خانواده گسترده طی 3دهه 
در ایران قدیم تیپ غالب خانواده، «خانواده گسترده»، اما در دهه‌های اخیر تغییرات ساختاری متعددی به وقوع پیوسته است، به‌طوری‌که نرخ خانواده گسترده در ایران از حدود ۲۰درصد در سال۱۳۶۵ به کمتر از ۶درصد در سال۱۳۹۵ کاهش یافته است.

افزایش میانگین سن 
اگر سن ازدواج مردان در سال1365، 23.8سال بود، این میانگین در سال98 به 27.4سال رسید. البته زنان هم شاهد افزایش سن ازدواج بودند و در این گروه هم سن ازدواج از 19.9سال در سال65 به 23سال در سال95 رسیده است. این در حالی است که طبق نظرسنجی‌ها دختران و پسران ایرانی بهترین سن ازدواج را 20 تا 24سال برای دختران و 25 تا  28سال برای پسران می‌دانند. 

خانوارهای تک‌نفره
خانوارها هر روز بیشتر به سمت تک‌نفره‌شدن پیش می‌روند. اگر در سال1345 خانوارهای زن‌سرپرست 6.05درصد خانوارها را تشکیل می‌دادند، این آمار در سال95 به 12.7درصد رسیده است. جالب است بدانید نرخ خانوارهای تک‌نفره هم در آخرین سرشماری انجام‌شده در سال1395 حدود 8درصد بوده است. 

مهمان والدین 
پدیده ماندن فرزندان بزرگسال در خانه والدین تا سنین بالاتر هم یک پدیده جدید اجتماعی است. از سال۱۳۶۳ تا سال۱۳۹۵ تعداد فرزندان 20 تا ۲۴ساله که با خانواده زندگی می‌کنند، از ۵۰ به ۷۸درصد و تعداد فرزندان 25 تا 29ساله از ۲۰ به ۵۴درصد افزایش یافته است. این موضوع اجتماعی هم البته علل مختلفی دارد که ازجمله آن می‌توان به افزایش سن ازدواج یا طلاق و مشکلات اقتصادی  اشاره کرد.