گزارش
مأموریت خنثیسازی مرگ
درباره موشکهای عملنکرده جنگ تحمیلی سوم و آنهایی که متخصص خنثیسازیشان هستند
سحر جعفریان عصر | روزنامهنگار
میانه جنگ تحمیلی سوم است؛ حوالی ظهر. بعد از غرش چند جنگنده و انفجار شماری موشک، سقف خانهای (طبقه آخر یکآپارتمان ۵طبقه) در محدوه شرق پایتخت شکافته میشود و از میانش شیئی سنگین به داخل سقوط میکند. خاک و دودی غلیظ در هوا میپیچد. آن شیء سنگین که مهمان ناخوانده شده، موشک کروز تاماهاوک است؛ یکرادارگریز 600کیلوگرمی که حالا وسط اتاق خواب درهمریخته ساکنان خانه افتاده، یا شاید به خواب رفته. زوج جوان (ساکنان خانه) وحشتزده، کروز رادارگریز را از جایی که پناه گرفتهاند، میپایند. دقایق نفسگیرند و کشدار، زن و مرد جوان در شوک برخورد خیلیخیلی نزدیک با جنگی که پیشتر فقط صدا و تصویری دور از آن داشتند، خشکشان زده. در یک قدمی موشک، زندهاند و این را از عرق سردی که به پیشانیشان نشسته یا شنیدن صدای آژیر خودروهای امدادی و امدادگرانی که پی آنها پلهپله تا طبقه پنجم بالا میآیند، میفهمند. کمی بعد از امدادگران، نیروهای «ایاُدی» یا همان اکیپ «خنثیسازی وسایل انفجاری دستساز» از راه میرسند. دورتادور ساختمان تا شعاع چنددهمتری نوار زردرنگ «ورود ممنوع» کشیده میشود و این زمانی است که همسایگان شستشان از سقوط موشکی عملنکرده خبردار میشود. تاکنون بیش از هزار عملیات کوچک و بزرگ در راستای خنثیسازی و انهدام کنترل شده مهمات باقیمانده از جنگ تحمیلی سوم انجام شدهاست.
مهندسان موشک، مرگ را منهدم میکنند
مهندس مواد انفجاریاند و سروکارشان با بمب و موشک و مهماتی است که اغلب از انفجار سرپیچی کردهاند و میکنند. متخصصان تسلیحات جنگی در رشتههای گوناگون هوافضا درس خواندهاند و دورههای سخت طراحی، ساخت، شناسایی، ایمنسازی، تخریب و تجزیه انواع جنگافزارهای انفجاری را گذراندهاند تا درنهایت بتوانند به خدمت واحدهای «خنثیسازی وسایل انفجاری دستساز» در نیروهای مختلف نظامی درآیند. اسم و رسم آنها که با عنوان تکنیسین مواد انفجاری نیز شناخته میشوند، از زمان جنگ 12روزه و ماجرای خنثیسازی 2موشک عملنکرده زندان اوین، بر سر زبانها افتاد و توجه بسیاری از اقشار جامعه به اخبار انهدامهای کنترلشده مهمات جنگی جلب شد؛ همان وقت که مردم در خانه، مغازه، تاکسی و اتوبوس، سر کوچه و بازار و محل کار خود به زبان ساده حرف از عیب و ایراد فیوزهای انفجاری، سرِ کج کلاهکها، مخزن سوراخ سوخت، آلیاژ بیکیفیت بدنه، موقعیتیاب خراب و هزار نقص احتمالی دیگر میزدند، متخصصان خنثیسازی، پنجه در پنجه جنگ انداخته بودند و مرگ را به بیرون از شهر و جایی امن میبردند.
موشکهای سرپیچ؛ از دل بازار تا پای کوه
واحدهای خنثیسازی مهمات در روزهای جنگ تحمیلی سوم و بعد از آن تا امروز پرکار بودهاند و هستند. بنا بهگفته سردار منتظرالمهدی، سخنگوی فراجا متخصصان چک و خنثیسازی نیروی انتظامی از ابتدای جنگ تحمیلی سوم در هزار و 500موقعیت انفجاری حضور داشتهاند و خنثیسازی، انتقال ایمن و انهدام 185فروند موشک در مناطق شهری و روستایی را به سرانجام رساندهاند. این موشکها شامل فوقسنگینهای هوایی، بمبهای کوچک، کروز و پهپادهایی بوده که از بازار پایتخت، زیر پل هوایی حکیمیه محدوده اداره برق، حیاط خانهای حوالی خیابان شهدا، بیمارستان فاطمهزهرا(س) تا دشتهای ورامین و دامنه کوههای صعبالعبور سنندج، زمینگیر شده بودند.
سیر صعودی انهدامهای کنترلشده
تعدادشان کم نیست؛ تعداد بمبها و موشکهایی که معیوب بودهاند و در جریان جنگ 40روزه عمل نکردهاند، تعدادی افزون بر آن 300بمب و موشک کروز و جیبییو که در 20روز نخست جنگ تحمیلی سوم کشف و خنثیسازی شده بودند. حالا فقط در استان زنجان بنابر اطلاعیه سپاه انصارالمهدی(عج)بیش از 9هزار و 500فروند بمب و موشک شناسایی و منهدم شدهاند، از بمبلت (بمبهای کوچک هوایی)، راکتهای جنگی، موشکهای سنگرشکن و کروزهای بردبلند گرفته تا بمبهای خوشهای و مینهای کوتاهبرد. 14متخصص از گردانهای چک و خنثی سپاه پاسداران استان زنجان طی عملیات خنثیسازی مهمات خوشهای و بمبهای کنسروی در یکی از روستاهای زنجان به شهادت رسیدند.
سخت و سنگین برای مهندسی معکوس
داستان خنثیسازی موشکهای سنگین که اغلب در مخازن مواد انفجاریشان از صدها کیلوگرم تا بیش از یک تن مهمات جاگذاری شده، کمی پیچیدهتر و متفاوتتر پیش میرود؛ مانند بمب لیزری 900کیلوگرمی که جایی در حوالی مناطق مسکونی استان لرستان سقوط کرده بود یا موشک سنگرشکن جیبییو 39که در عمق 13متری زمینی در یزد فرو رفته بود. با وجود سخت و طولانی بودن عملیات خنثیسازی و ترابری این دست از مهمات، نیروهای متخصص حوزه صنایع تسلیحاتی همچنان پای کارند تا ضمن رفع خطرات ناشی از انفجارهای احتمالی مهیب، مهندسی معکوس در واحدهای فنی و تحقیقاتی-نظامی به کارآید.
سربازان، مشغول چک و خنثیسازیاند
« از فراخواندهشدن با بیسیم تا حاضربهیراقبودن در محل موردنظر، خیلی طول نمیکشد.» این را فرمانده یکی از تیمهای «خنثیسازی وسایل انفجاری دستساز» نیروی انتظامی میگوید که بهتازگی ویدئویی از فعالیت دشوار و حساس آنها در موقعیت خطرناک شناسایی و خنثیسازی یک موشک، پربازدید شده است.
با تجهیزاتی پیشرفته که مشابه وسایل نقشآفرینی بازیگران مشهور در فیلمهای ژانر اکشن-نظامی است، در محل سقوط موشک آمادهاند. فرمانده که جناب سرهنگ خطابش میکنند، توصیههای آخر را در گوش نیروها میخواند؛ «حواستون رو کاملا جمع کنید، یه اشتباه میتونه اشتباه آخر باشه. اول من میرم تا با دستگاه موقعیتیاب جای دقیق موشک رو پیدا کنم.» ساعتی میگذرد و صدای هشدار از دستگاه موقعیتیاب بلند میشود. زیر خروارها آجر و خاک و سیمان، موشک پنهان است و این همان موقعیت سخت است. با توجه به عمقی که دستگاه موقعیتیاب نشان میدهد، آواربرداری انجام میشود؛ ابتدا با بیل مکانیکی و بعد با بیلهای دستی. سیگنالهای موقعیتیاب تندتر و بلندتر شنیده میشود؛ پس به موشک نزدیکتر شدهاند. موشک در گودالی به عمق تقریبی 10متر نمایان میشود و شمار نیروهایی که لباسشان یکشکل و تیره است در اطراف گودال بالا میرود.
فرمانده دستش را میتکاند و از نیروهای شجاعش تشکر میکند؛ «حالا دیگه نوبت بچههای مهندسی معکوسه که توی ساختار موشک یه کم موشکافی کنن.» واحد ترابری در ادامه عملیات وارد میدان میشود و حمل ایمن موشک عملنکرده را میسر میکند.
در همینه زمینه :
