زنگ هشدار برای هدررفت منابع

حسین امامی‌راد نماینده چناران، طرقبه،‌‌شاندیز و گلبهار در مجلس

زنگ هشدار فرسایش و هدررفت منابع در ایران سال‌هاست به صدا درآمده، اما همچنان پاسخ ما بیشتر در سطح شعار مانده تا اصلاح ساختار. کشوری که از نفت، گاز، آب، خاک و آفتاب سرشار است امروز به‌دلیل ضعف حکمرانی منابع با بحرانی روبه‌رو است که دیگر فقط زیست‌محیطی نیست؛ این بحران مستقیما امنیت اقتصادی و آینده توسعه کشور را تهدید می‌کند که این موضوع بارها و بارها مورد نقد رهبر شهید انقلاب و دلسوزان کشور بوده است.
واقعیت این است که بخش بزرگی از اتلاف منابع پیش از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی رخ می‌دهد: خاک در کشاورزی فرسوده می‌شود، آب در کشاورزی سنتی و الگوهای کشت ناکارآمد می‌شود و در شبکه‌های فرسوده هدر می‌رود، گاز در فلرسوزی می‌سوزد، برق با راندمان پایین تولید و در شبکه و استخراج رمزارز تلف می‌شود، بنزین بسیار بیشتر از استاندارد جهانی مصرف می‌شود، در بهره‌برداری از معادن حجم موارد باطله بسیار بالاست و بخش قابل‌توجهی از محصولات غذایی هرگز به سفره مردم نمی‌رسد.
در چنین شرایطی، تأکید صرف بر «صرفه‌جویی مردم» نه‌تنها کافی نیست، بلکه آدرس ناقص و غلط دادن به مسئله‌ای کاملا ساختاری است.
ریشه بحران در نبود سیاستگذاری اصولی، تنظیم‌گری مؤثر، قیمت‌گذاری درست، فناوری کارآمد و نظارت الزام‌آور است. تا زمانی که برای هر بخش شاخص‌های روشن و قابل‌پیگیری تعیین نشود، اتلاف منابع همچنان ادامه خواهد داشت. فرسایش خاک، تلفات شبکه آب و برق، شدت مصرف انرژی، ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی و هدررفت در صنایع و ساختمان‌ها باید به‌عنوان شاخص‌های ملی و علنی رصد شود.
راه‌حل در اصلاح جدی حکمرانی منابع است، اصلاحی که با سیاستگذاری دقیق، اجرای مؤثر و نظارت سخت‌گیرانه ممکن می‌شود. اگر این مسیر جدی گرفته شود، می‌توانیم از دل بحران فرصتی برای بازسازی ساختارهای ناکارآمد بسازیم تا نه‌تنها مانع هدررفت شویم، بلکه «بهره‌وری» را به موتور محرک جدید اقتصاد تبدیل کنیم.