گزارش
۵ پیششرط ایران مطالبه خیابان
پیششرطهای ایران برای رفتن به مذاکره را مردم فریاد میزنند
علیرضا احمدی | روزنامهنگار
«بدون تحقق پیششرطهای ایران توافقی در کار نیست.» این راهبرد نهایی تهران برای ورود به دور دوم مذاکرات و دستیابی به هرگونه توافق است؛ پیششرطهای 5گانهای که از یک سو به مطالبهای مردمی– ملی تبدیل و از سوی دیگر بهعنوان «راهبرد مذاکراتی» ایران مطرح شده است. آخرین پاسخ ایران به رفتوآمدهای متون مذاکراتی در حالی واشنگتن را از به کرسی نشاندن درخواستهای زیادهخواهانهاش ناامید کرده که ایران بهصراحت تأکید کرده است احقاق حقوق ملت ایران باید نتیجه نهایی هرگونه مذاکره و توافقی باشد. بر این اساس هم هست که «پایان جنگ و محاصره دریایی»، «آزادسازی اموال مسدودشده ایران»، «حاکمیت بر تنگه هرمز»، «رفع تحریمها» و «پرداخت غرامت به ایران» بهعنوان «شروط اعتمادساز» ایران به طرف آمریکایی اعلام شده است.
پایان جنگ و محاصره دریایی
دلایل اهمیت
«نه» به توافق شکننده: تهران معتقد است بدون کاهش تهدیدات نظامی و اقتصادی، هر توافقی شکننده و موقت خواهد بود.
اعتمادسازی: جمهوری اسلامی معتقد است تنها با توافق رسمی بر پایان جنگ و رفع محاصره دریایی، شرایط مناسب برای مذاکره درباره پرونده هستهای مهیا میشود.
سلب اهرم تهدید نظامی: تحقق چنین مطالبهای امکان ادامه مذاکرات نتیجهمحور بدون سایه تهدیدهای نظامی را میسر میکند.
افزایش شانس توافق: تا زمانی که احتمال درگیری یا انسداد مسیرهای دریایی وجود داشته باشد، هیچ توافق پایداری شکل نمیگیرد.
توازنسازی: باید این موضوع محقق شود که مذاکرات صرفا ابزاری برای محدودسازی تهران نیست، بلکه باید توازن ایجاد کند.
تحلیل بینالمللی
شبکه قطری الجزیره: ایران بر پایان دادن به جنگ در سراسر منطقه، بهویژه در لبنان متمرکز است؛ پاسخی که تهران آن را «واقعبینانه» و «مثبت» ارزیابی میکند.
خبرگزاری ترکیهای آناتولی: پایان جنگ، لغو محاصره و تضمین امنیت دریایی از اولویتهای تهران هستند. ایران خواستار پایان جنگ و «دزدی دریایی علیه کشتیهای ایرانی» است.
باید غرامت بدهند
تخمینهایی درباره خسارتها
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت:
برآورد اولیه خسارت ایران در جنگ اخیر(مستقیم و غیرمستقیم) حدود ۲۷میلیارد دلار است.
پرداخت غرامت جنگ از دستورکارهای تیم مذاکرهکننده ایران است.
آسیبها معمولا در چند لایه باید بررسی شوند.
میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس:
۲۰ تا ۴۰میلیارد دلار: خسارت «مستقیم» جنگ
۱۴میلیارد دلار: خسارتهای بخش انرژی
یک میلیارد دلار: خسارت مخازن و فرآوردهها و...
28میلیارد دلار: عدد رسمی(خسارت مستقیم) اعلامشدهازسوی دولت به رهبر معظم انقلاب
تحریمها باید برداشته شود
دلایل اهمیت
توافقی با ارزش راهبردی: از نگاه تهران، هر توافقی بدون منافع اقتصادی ملموس، ارزش راهبردی و سیاسی نخواهد داشت.
برداشتن فشار از اقتصاد ایران: رفع تحریمهای نفتی، بانکی و مالی ایران برایآنکه صادرات نفت و دسترسی به درآمدهای ارزی را افزایش دهد، ثبات بیشتری در بازار ارز ایجاد کند، تورم و فشار معیشتی را کاهش دهد و زمینه جذب سرمایهگذاری خارجی را فراهم کند.
سلب اهرم فشار علیه ایران: تحریمها فقط ابزار اقتصادی نیستند، بلکه در نگاه ایران ابزاری برای فشار سیاسی محسوب میشوند.
توسعه همکاریهای اقتصادی جهانی: رفع تحریمها میتواند امکان همکاری بیشتر با اقتصاد جهانی، توسعه روابط تجاری و افزایش قدرت مانور دیپلماتیک ایران را فراهم کند.
تضمینی برای آینده: تحقق پیششرط ایران مبنی بر رفع تحریمها میتواند به مثابه تضمینی برای جلوگیری از بازگشت دوباره تحریمها باشد.
تحلیل بینالمللی
رسانه انگلیسی میدل ایست مانیتور: ایران معتقد است که پیششرطهایی ازجمله رفع تحریمها نهتنها «خواستههایی حداکثری نیستند»، بلکه حداقل الزامهای هرگونه توافق جدی و پایدار مطابق با منشور سازمان ملل برای پایان دادن به جنگ است.
خبرگزاری انگلیسی رویترز: ایران خواستار لغو تـحریـمهاست؛ پیششرطی که برای هرگونه توافقی مهم و محوری بهحســـاب میآید.
اموال ایران باید آزاد شود
دلایل اهمیت
اقتصادی
تقویت ذخایر ارزی کشور
ایجاد ثبات بیشتر در بازار ارز
تسهیل واردات کالاهای اساسی و دارو
کاهش فشار تورمی
جبران بخشی از مشکلات ناشی از تحریمها
دلایل اهمیت
راهبردی - سیاسی
نشانهای از جدیت طرف مقابل در اجرای تعهدها
اعتمادسازی برای هرگونه توافقی در آینده
افزایش قدرت مانور اقتصادی و دیپلماتیک ایران
افزایش انعطاف ایران در سیاستگذاریها
تحلیل بینالمللی
خبرگزاری قطری الجزیره: مؤسسه صلح آمریکا میزان داراییهای مسدودشده ایران را تقریبا ۱۰۰میلیارد دلار تخمین زده است. چین، ژاپن، هند، کرهجنوبی و همچنین عراق ازجمله کشورهایی هستند که وجوه حاصل از خرید نفت ایران در آنها مسدود شده است.
شبکه آمریکایی سیانان: ایران خواستار رفع توقیف ۲۰میلیارد دلار از داراییهای خود است.
تنگه هرمز حوزه تسلط ایران است
دلایل اهمیت
تثبیت قدرت ژئوپلیتیک ایران: حاکمیت و نفوذ بر تنگه هرمز بخشی از امنیت ملی و قدرت ژئوپلیتیک ایران محسوب میشود.
اهمیت اقتصادی: حاکمیت ایران بر تنگه هرمز ضامن امنیت صادرات نفت و تجارت دریایی ایران است و به ایران اهرم اقتصادی و انرژی در معادلات منطقهای میدهد.
ثباتسازی: هرگونه بیثباتی در این منطقه میتواند بر درآمدهای نفتی و تجارت خارجی ایران اثر مستقیم بگذارد.
اهمیت دفاعی– نظامی: تنگه هرمز برای ایران یک نقطه حیاتی دفاعی است و در برابر تهدیدهای خارجی بازدارندگی ایجاد میکند.
افزایش قدرت چانهزنی: نفوذ ایران بر تنگه هرمز به تهران قدرت چانهزنی بیشتری در روابط بینالمللی و مذاکرات منطقهای میدهد.
تحلیل بینالمللی
خبرگزاری انگلیسی رویترز: ایران اکنون محدوده کنترل تنگه هرمز را بسیار بزرگتر از قبل تعریف کرده است.
شبکه انگلیسی بیبیسی بینالمللی: براساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده(EIA)، در سال۲۰۲۵، حدود ۲۰میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی روزانه از تنگه هرمز عبور میکرد. این رقم معادل تقریبا ۶۰۰میلیارد دلار(۴۴۷میلیارد پوند) تجارت انرژی در سال است.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی(CSIS): تنگه هرمز یک مجرای کلیدی برای جریانهای انرژی جهانی است. ترافیک ورودی و خروجی از خلیجفارس درصورت بروز اختلال بهراحتی قابل تغییر مسیر نیست.
رسانه آمریکایی وال استریت ژورنال: اعلام ایران مبنی بر توسعه منطقه کنترل تنگه هرمز نشاندهنده قصد این کشور برای گسترش کنترل خود بر این آبراه حیاتی است.
