غرق در شکست

علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار 

آمریکا در حالی از دوشنبه گذشته «محاصره دریایی ایران» را کلید زده است که حدود 3روز پس از اجرایی‌سازی تلاش تازه رئیس‌جمهور آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران، تقریبا همه کارشناسان و رسانه‌های بین‌المللی اذعان دارند اقدام تازه نه‌تنها راهگشا نخواهد بود بلکه پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای منطقه و جهان به‌دنبال خواهد داشت.در ادامه به برخی نشانه‌های این شکست اشاره می‌شود.

تردد کشتی‌های ایرانی
 نشانه: عبور 3کشتی از تنگه هرمز با پرچم ایران
 منبع: شبکه انگلیسی بی.بی.سی و داده‌های مؤسسه «مارین‌ترافیک»
 زمان: 24فروردین‌ماه
 اهمیت
 این کشتی‌ها پس از اعلام اجرایی شدن 
محاصره دریایی 
ایران، وارد دریای عرب شده‌اند.

عبور امن کشتی چینی
نشانه: عبور نفتکش چینی از تنگه هرمز
 منبع: شبکه انگلیسی رویترز و داده‌های شرکت «کپلر» و «مارین ترافیک»
 زمان: 25فروردین‌ماه

اهمیت
 نفتکش «ریچ استاری» متعلق به شرکت حمل‌ونقل «شانگهای ژوانرون» است که به‌دلیل استفاده از آن برای حمل نفت خام ایران، هدف تحریم‌های آمریکا قرار گرفته بود.

ناکامی در ائتلاف‌سازی
 نشانه: طرح رئیس‌جمهور آمریکا باهدف محاصره دریایی ایران، برخلاف اعلام او، نه‌تنها با همراهی جهانی و متحدان غربی او همراه نشد، بلکه واکنش‌های منفی بین‌المللی را نیز به‌دنبال داشت.
 نکته مهم: واکنش‌های منفی و مخالفت‌ها با اقدام ترامپ درحالی است که رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده بود کشورهای دیگر جهان نیز او را در این محاصره دریایی همراهی می‌کنند.
 مواضع و واکنش‌ها:
 سناتور آمریکایی: کریس مورفی، سناتور دمکرات در واکنش به اقدام تازه ترامپ در تنگه هرمز، آن را اشتباه فاجعه‌بار ناشی از تکبر ترامپ خواند و نوشت: «خب، حالا دیگر ما داریم تنگه را می‌بندیم. اگر کنجکاو بودید بدانید، این کار دقیقا به همان اندازه که احمقانه به‌نظر می‌رسد، واقعا احمقانه است».
 انگلیس: کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر انگلیس دراین باره اعلام کرد:«هر فشاری که باشد، بریتانیا وارد جنگ ایران نخواهد شد؛ ما از محاصره حمایت نمی‌کنیم».
فرانسه: ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه در گفت‌وگویی با رسانه‌های فرانسوی اعلام کرد کشورش از طرح دولت آمریکا برای مسدود کردن تنگه‌هرمز برای کشتی‌هایی که از بنادر ایران حرکت می‌کنند، حمایت نمی‌کند و چنین اقدام‌هایی را در آب‌های بین‌المللی «غیرقانونی» می‌داند.
فنلاند: الکساندر استاب، رئیس‌جمهور فنلاند در مؤسسه بروکینگز اظهارکرد: تنگه هرمز عملاً به یک سلاح هسته‌ای تبدیل شده که نه‌تنها بر قیمت انرژی، نفت، بلکه بر کود، غذا و تجارت نیز تأثیر می‌گذارد. بنابراین، ایران درحال‌حاضر کارت‌های زیادی در دست دارد.
  روسیه: دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین در جمع خبرنگاران گفت: تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای محاصره دریایی بنادر ایران تأثیر منفی بر بازارهای جهانی خواهد داشت. سناتور الکسی پوشکوف، عضو کمیته قانون‌اساسی روسیه هم درباره اثر محاصره غیرقانونی و غیرانسانی دریایی ایران بر قیمت نفت هشدار داد.
چین: وزارت امورخارجه چین نیز تأکید کرد: محاصره بنادر ایران توسط آمریکا و افزایش حضور نظامی این کشور، تنش‌ها در منطقه را تشدید خواهد کرد. این اقدام خطرناک و غیرمسئولانه است.
ناتو: خبرگزاری رویترز روز سه‌شنبه در گزارشی، تأکید کرد کشورهای عضو ناتو اعلام کرده‌اند در طرح ترامپ برای محاصره دریایی ایران مشارکت نخواهند کرد.
عربستان: روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال روز سه‌شنبه در گزارشی نوشت که ریاض از واشنگتن خواسته محاصره تنگه هرمز را لغو کند و به میز مذاکره بازگردد، چراکه عربستان نگران است اقدام آمریکا برای بستن تنگه هرمز منجر به تشدید تنش‌های منطقه‌ای و ایجاد اختلال در سایر مسیرهای مهم کشتیرانی شود.

افزایش قیمت نفت
 نشانه: واکنش منفی بازارهای بین‌المللی انرژی به آغاز محاصره دریایی ایران
 نمودها:
  پس از اعلام تصمیم آمریکا برای مسدودسازی تردد کشتی‌ها «از و به ایران» از طریق تنگه‌هرمز، قیمت نفت به بالای 100دلار در هر بشکه رسید.
 بازارهای سهام در سراسر آسیا سقوط کردند و شاخص سهام در توکیو، هنگ کنگ و سئول حداقل یک درصد کاهش یافت.
 بررسی‌ها نشان می‌دهد پس از بیانیه سنتکام درباره محاصره دریایی ایران، قیمت نفت برنت در بازارهای جهانی با افزایش ۹درصدی، از ۱۰۵ دلار فراتر رفته ‌است.
 نکته راهبردی: افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی، به‌دنبال بیشتر شدن ریسک حمل‌ونقل انرژی در تنگه‌هرمز، نشان داد اقدام ضدایرانی ترامپ، نه‌تنها نتوانسته گرهی از وضعیت موجود تنگه هرمز بگشاید، بلکه سبب پیچیده‌تر شدن معادلات دراین زمینه شده‌است.

موقعیت ژئوپلیتیک ایران
 نشانه: سواحل طولانی و بنادر متعدد ایران، جزو ویژگی‌های ژئوپلیتیک ایران به‌حساب می‌آید که از مهم‌ترین دلایل شکست راهبرد ضدایرانی تازه رئیس‌جمهور آمریکاست.
 نمودها:
  بنادر: برخورداری ایران از حدود 30بندر در خلیج‌فارس، دریای عرب، دریای عمان و دریای خزر، از برگ‌های برنده ایران محسوب می‌شود.
 گستردگی سواحل: خطوط ساحلی ایران به بیش از 5هزار و 800کیلومتر می‌رسد که «محاسبه محاصره» را تاحدود زیادی ناکام خواهد گذاشت.
 جغرافیای همسایگی: برخورداری ایران از 15همسایه، موقعیت ویژه‌ای برای جایگزینی مسیرهای حمل‌ونقل دریایی ایجاد کرده‌است.
 کریدور‌های بین‌المللی: موقعیت راهبردی ایران در کریدورهای شمال – جنوب و شرق به غرب، از دیگر نکات مطرح در شکستن محاصره دریایی ایران به‌حساب می‌آید.

افزایش تنش‌های بین‌المللی
 نشانه: تداوم محاصره دریایی ایران، بیش از آنکه یک اقدام نظامی مؤثر باشد، زمینه‌ساز افزایش هزینه‌های سیاسی – اقتصادی آمریکا در سطح بین‌المللی خواهد شد و به تنش‌ها میان آمریکا و دیگر قدرت‌های جهان دامن می‌زند.
 نمودها:
 بخش قابل‌توجهی از تردد از بندرهای ایران با پرچم قدرت‌های بزرگ جهان، ازجمله چین انجام می‌شود.
 اقدام آمریکا برای توقف کشتی‌های کشورهای مختلف جهان، ازجمله چین، تنش‌ها و اصطکاک‌های بین‌المللی واشنگتن را افزایش خواهد داد.
 محاصره دریایی ایران در میان‌مدت ریسک آمریکا برای برقراری توازن در عرصه بین‌المللی را افزایش خواهد داد.

اختلال در زنجیره اقتصادی
 نشانه: نقش ویژه بنادر ایران در تامین کالاهای واسطه‌ای در سطح آسیا و اروپا، ریسک محاصره دریایی ایران را دوچندان کرده‌ است.
 نمودها:
 محاصره دریایی ایران، شوک اقتصادی وارده به بازارهای جهانی را از حوزه نفت و انرژی فراتر خواهد برد.
 شرایط تورمی کنونی تحمیل شده به متحدان غربی آمریکا، هزینه‌های ناشی از محاصره دریایی ایران را برای آنان دوچندان خواهد کرد.
 تداوم محاصره دریایی ایران، انعکاس مستقیمی در بازارهای مختلف اقتصادی جهان خواهد داشت و نارضایتی غربی‌ها از سیاست‌های واشنگتن را دوچندان خواهد کرد.
 محاصره دریایی ایران، امنیت سایر بنادر منطقه را نیز دچار مشکل خواهد کرد و هزینه‌های دریانوردی و بیمه کشتی‌ها را افزایش می‌دهد.

هزینه‌های لجستیک
 نشانه: نگهداری طولانی‌مدت ناوگان نظامی آمریکا در سطح منطقه هزینه‌های اقتصادی – نظامی واشنگتن را افزایش خواهد داد.
 نمودها:
 با ماندگاری طولانی‌مدت ناوگان‌های آمریکایی در منطقه، سطح آسیب‌پذیری آنها در نبردهای نامتقارن با ایران افزایش می‌یابد.
 در شرایط افزایش تنش‌ها ناشی از تداوم محاصره دریایی ایران، ناوگان دریایی آمریکا در برابر تسلیحات ارزان‌قیمت و راهبردی ایران با خسارت‌های سنگینی مواجه خواهد شد.
 هزینه‌های لجستیک سرسام‌آور استمراربخشی به چنین اقدامی علیه ایران، دولت آمریکا را در برابر موج تازه‌ای از انتقادهای داخلی قرار خواهد داد.
برگ برنده باب‌المندب
 نشانه: سناریوهای مقابله‌ای ایران در واکنش به محاصره دریایی، ازجمله بستن تنگه باب‌المندب، هزینه بین‌المللی و منطقه‌ای واشنگتن را افزایش خواهد داد.
 نمودها:
  واکنش محورمقاومت: بستن تنگه باب‌المندب یکی دیگر از برگ‌های برنده محور مقاومت در مواجهه با استمرار محاصره دریایی ایران به‌شمار می‌رود.
  هزینه‌های بین‌المللی: بسته شدن همزمان 2تنگه راهبردی هرمز و باب‌المندب، هزینه‌های سرسام‌آوری برای اقتصاد بین‌المللی به‌دنبال خواهد داشت.