تمدن ایرانی و آندره مالرو

در روزهای پایانی جنگ سوم تحمیلی ترامپ تمدن ایرانی را تهدید کرد و از این تهدید نمی‌توان به سادگی گذشت. این سخنان ترامپ ریشه در ناخودآگاه برخی از سیاستمداران کوته‌بین و دنیاپرست غرب کنونی دارد. افراد ناآگاه و بی‌فرهنگی که نه‌تنها مفهوم فرهنگ و مدنیت را نمی‌دانند و از فرهنگ و تمدن ایرانی بی‌خبرند، بلکه حتی اندیشمندان و هنرمندان خودشان را نیز نمی‌شناسند و آنها را مطالعه نکرده‌اند. در اینجا به سخنان یکی از مهم‌ترین چهره‌های فرهنگی اروپایی یعنی آندره‌مالرو بسنده می‌شود.
آندره مالرو، نویسنده شهیر و ‌ وزیر فرهنگ ‌ فرانسه‌ در دولت دوگل  ‌ خطاب به سیاستمداران غربی چنین می‌نویسد: «آنچه شما تمدن می‌نامید در حقیقت غرب‌زدگی است.... در قرن شانزدهم، ‌دربار شاهان فرانسه در قبال دربار ایران چه وزنی دارد؟ پاریس هنوز مجموعه آشفته‌ای از کوچه و پس‌کوچه‌هاست و حال آنکه در همان زمان، معماران ایرانی خیابان‌های بزرگ اصفهان را با 4 ردیف درخت طراحی می‌کردند و میدان شاه اصفهان را می‌سازند که به بزرگی میدان کنکورد است... هیچ تمدنی، خواه سفید یا سیاه یا زرد، با جنگجو شروع نشده است، بلکه هنگامی شروع می‌شود که قانونگذار و روحانی به متمدن‌کردن جنگجو می‌پردازد، هنگامی که عقل و منطق حق خود را به‌دست می‌آورد. هر تمدنی مستلزم خودآگاهی و احترام به دیگری بوده است.» (آندره مالرو، ضد‌خاطرات ۱۳۷۴ ص ۵)
آندره مالرو، نخست‌ می‌کوشد تا از سوءتفاهمی که بسیاری از سیاستمداران غربی می‌خواهند برای توجیه استعمار خود ایجاد کنند، یعنی یکی‌انگاری «تمدن» با «غرب‌زدگی» جلوگیری کند. او به‌خوبی فرهنگ شرق و فرهنگ ایرانی را می‌شناسد و‌می‌داند که فرهنگ یک نسخه واحد ندارد و نمی‌توان واژه‌های فرهنگ و تمدن را تنها با مصداق غربی آن تعریف و معنا کرد.‌ نکته دوم اینکه اگر خواسته باشند به قدمت و اصالت فرهنگ‌ها ارجاع دهند بی‌گمان فرهنگ ایرانی و برخی فرهنگ‌های شرقی از این جهت دست بالا را دارند زیرا هنگامی که فرهنگ ایرانی به «طراحی شهری» که از مهم‌ترین عناصر مدنیت است، می‌پرداخت، عروس شهرهای غربی یعنی پاریس، هنوز در کوچه پس‌کوچه‌های تنگ و تاریک گرفتار بود.