اینک زمان کنشگری و فعالیت است

علی کردانی؛ پژوهشگر علوم روان‌شناختی

ساعت به‌وقت تهران ۱۰ شب؛ دخترک پرچم ایران را در دستان کوچکش گرفته بود و در میدان بزرگ شهر آن را حرکت می‌داد. پسربچه‌های ۱۲ ساله در گوشه‌گوشه شهر آهنگ حماسی پخش می‌کردند و به راهپیمایان بیعت ملی، چای می‌دادند.
این سو دانشگاه تعطیل و برخی در خانه و خواب به‌سر می‌برند. انگار برای برخی سوژه کنشگری به‌‌طور کلی منتفی است یا با آن بیگانه هستند و شاید تصور می‌کنند وظیفه‌ای بر دوش ندارند و به‌راستی تعطیل شده‌اند!
زمان کنشگری و فعالیت است. رشته‌هایی مانند روان‌شناسی و جامعه‌شناسی، مسئولیت بیشتری نسبت به سایر رشته‌ها دارند؛ چون درس نخوانده‌ایم که صرفا بدانیم چرا شناخت فلسفی مورد قبول پیاژه واقع نشد؟ مرحله توجه به حقوق فردی و اجتماعی کلبرگ در کدام سطح قرار گرفته است؟ یا مولد ‌بودن اریکسونی، چگونه به رکود ختم می‌شود؟
دانستن بدون تطبیق‌سازی و عمل‌گرایی هیچ‌و‌پوچ است. اینکه سطح ناهوشیار و نیمه‌هوشیاری که فروید مطرح کرده، در زمان جنگ چه جایگاهی در رفتارهای اجتماعی دارد؟ مرحله توجه به حقوق فردی و اجتماعی کلبرگ چه نقشی در جهان ایفا کرده است؟ نظریه تحول در این زمان چه حرکتی دارد؟ یا اینکه چگونه می‌توان از نشخوارهای فکری و اضطراب‌های شرایط بحرانی در امان ماند؟ 
شایسته است که دانشجویان علوم انسانی، در شرایط بحرانی مانند جنگ، رهبری روانی جامعه را به‌عهده بگیرند و حضورشان در صحنه‌های رسانه و میدانی، موجب شکوفایی آرامش و ثبات اجتماعی بشود. نه اینکه مانند سایرین صبح تا شب را در راست‌و‌دروغ‌ها و اضطراب‌های خبری بگذرانند.
تکلیف دختربچه‌ای که در جنگ مادرش را از دست داده، نوجوانی که نمی‌داند چگونه درس بخواند، مادری که از ترس جنگ بچه‌هایش را به کوچه و پارک نمی‌فرستد و به‌طور کلی حفظ آرامش جامعه و هزاران تکلیف دیگری که بر زمین مانده، به‌عهده چه‌کسی است جز دانشجویان و اهالی علمی که به‌نوعی نخبگان این جامعه هستند. این‌همه درس‌خواندن و ترم‌گذراندن در چه‌جایی به‌کار می‌آید؟ آیا بگذاریم مردم آرامش و روحیه خودشان را از دست بدهند؟ دانشجویان باید آنقدر آمادگی ذهنی و جسارت داشته باشند که حتی برای افرادی که در نیروی انتظامی و ارگان‌های نظامی مشغول هستند طرح داشته باشند، تا احیانا جلوی خستگی و فرسودگی نیروها گرفته شود. طرح دیگر برای جلوگیری از تأثیر فضای ناامیدی است که در اثر ترورها و ضربات جنایتکاران ایجاد می‌شود.